Ocena brak

ŻYCIE

Autor /Ciechoslaw Dodano /25.04.2012

Por. Żywot. Dolina łez, padół płaczu, łac. valles lacrimarum, życie na Ziemi, życie doczesne; wg Wulgaty, Psalm 83, 7; Dolina Płaczu w pobliżu Jerozolimy. Korona żywota zob. Korona. Królowo! - Boże, wszak piękne jest życie!, nm. Kónigin! - O Gott, das Leben ist doch schónl z Don Carlosa, 4,21, Friedricha Schillera; Markiz Poza do królowej Elżbiety de Valois.

Krótkie życie nie pozwala nam żywić odległych nadziei, łac. vitae summa brevis spem nos vetat inchoare longam, z Pieśni, 1,4, 15, Horacego. Księga życia zob. Księga. Lepszy pies żywy... zob. Pies. Marność nad marnościami i wszystko marność, łac. vanitas vanitatum et omnia vanitas, o życiu; z Wulgaty, Eklezjastes, 1,2.

Niezmącona radość życia... zob. Radość. Nie żyjemy, aby jeść, jemy, aby żyć wg Sokratesa; por. Kwintylian, 9, 3, 85; Aulus Gellius, 19, 2, 7; Diogenes Laertios, 2, 5, itd. Psy, chcecie żyć wiecznie?, nm. Hunde, wollt ihr ewig leben?, okrzyk króla Fryderyka II Pruskiego, skierowany do grupy żołnierzy uchodzących z pola bitwy pod Kolinem (nad Łabą, w Czechach) 18 VI 1757, aby zmusić ich do powrotu na plac boju. Autentyczność tego wydarzenia jest wątpliwa. Podobne słowa przypisywano również innym dowódcom.

Rozmach, (roz)pęd życiowy, fr. ślan vital, z Ewolucji twórczej {1907) Henri Bergsona. Słodkie życie zob. Targowisko życia zob. Pitagoras. Ucz się, jak gdybyś miał żyć wiecznie, żyj, jak gdybyś miał umrzeć jutro przypisywane św. Izydorowi z Sewilli, ok. 560-636, doktorowi i ostatniemu ojcu kościoła zachodniego.

„Życie" nazwa dwóch czasopism, wydawanych u schyłku XIX w. (jedno w Warszawie, drugie w Krakowie), które wywarły istotny wpływ na uformowanie się i rozwój literatury polskiego modernizmu.

1. Tygodnik lit.-społ. wydawany w 1887-91 w Warszawie przez Teodora Paprockiego; w 1887-88 kierownikiem lit. był Zenon Przesmycki (Miriam).

2. Programowe czasopismo Młodej Polski wydawane w 1897-1900 w Krakowie; propagowało hasłosztuka dla sztuki" i skrajny indywidualizm twórczy (cykl artykułów Młoda Polska Artura Górskiego; Confiteor Stanisława Przybyszewskiego); redaktorzy: Ludwik Szczepański, Ignacy Maciejowski (Sewer), Artur Górski, Stanisław Przybyszewski, Alfred Wysocki i in., kierownictwo art.: Leon Wyczółkowski, Stanisław Wyspiański; współpracowali z pismem najwybitniejsi pisarze i plastycy polscy.

Życie artysty, nm. Kunstlerleben, słynny walc, opus 316 (1867) Johanna Straussa syna. Życie bohatera, nm. Ein Heldenleben, poemat symf., opus 40 (1899) Richarda Straussa.

Życie i myśli JWPana Tristrama Shandy Laurence Sterne'a, wielkiego humorysty (1760-67, tł. pol. 1958) wielka powieść o przełomowym znaczeniu dla sztuki powieściowej, prekursorka eksperymentów powieściowych (symultaniczność, rozbicie chronologii wydarzeń, autotematyczność, otwartość bądź fragmentaryczność konstrukcji, wątłość akcji, dygresyjność, gra skojarzeń, rola groteski itd.).

Wbrew tytułowi powieść mówi niewiele o życiu, a nic zgoła o myślach rzekomego bohatera, który przychodzi na świat w połowie dzieła, a znajduje się u progu dzieciństwa na jego końcu.

Głównymi bohaterami są natomiast humorystyczne postacie Waltera Shandy (ojca Tristrama), „stryjaszka Toby'ego" i jego służącego, kaprala Tri ma, rannego w kolano pod Landen. Życie jest krótkie, sztuka długotrwała, łac. vita brevis, ars longa, wg przekładu Seneki z gr. aforyzmu Hipokratesa, który miał tu na myśli sztukę leczenia.

Życie jest poważne, sztuka jest radosna, nm. ernst ist das leben, heiter ist die Kunst, z trylogii dramatycznej Wallensfein, Prolog (1794-99) Friedricha Schillera.

Życie jest sceną i przedstawieniem, naucz się więc swej roli epigram Greka Palladiasa, ok. 425 ne.; por. Oktawian August (Czy sądzicie, że dobrze odegrałem...?); por. rzekome ostatnie słowa Franęois Rabelais'go: „Zapuśćcie kurtynę, komedia skończona", fr. Tirez le rideau, la farce est jouee.

Życie Karola Wielkiego, łac. Vita Caroli Magni, biografia wielkiego władcy, wzorowana na Swetoniuszu, będąca ważnym źródłem do dziejów króla, napisana przez uczonego frankijskiego, doradcę królewskiego, Einharda, zwanego też Eginhardem.

Życie nasze trwa lat 70... zob.Siedemdziesiąt (Lata nasze giną...). Życie paryskie, fr. La Vie parisienne, operetka (Paryż 1866, wyst. pol. Warszawa 1871) Jacquesa Offenbacha, libretto: Henri Meilhac i Ludovic Halevy; jedno z najpopularniejszych dzieł kompozytor, arcydzieło muzyki operetkowej.

Życie snem, hiszp. La vida es sueho, dramat (Madryt 1635, wyst. pol. Lwów 1826, pt. Władysław, królewic polski) Pedro Calderona de la Barca, rozgrywający się w fantastycznej Polsce. Świat jest iluzją, złudzeniem zmysłów i chwilowych namiętności, a życie ludzkie snem.

Utajony przed światem i uwięziony w wieży przez ojca (który uwierzył ostrzeżeniu gwiazd, że syn pozbawi go tronu) królewicz, który nie wie, kim jest, zostaje przez króla przeniesiony we śnie na próbę do pałacu i osadzony na tronie; po czym, powtórnie uśpionego, zanoszą go na powrót do lochu, gdzie po obudzeniu się nie wie, która wersja jego istnienia jest snem, a która jawą; zob. Abu Hassan.

(Życie) jest to opowieść idioty, pełna wrzasku i wściekłości, (lecz) nic nie znacząca ang., it is a tale told by an idiot, fuli of sound and fury, signifying nothing z Szekspira (Makbet, 5, 5, 26); Wrzask i wściekłość ang. The Sound and the Fury tytuł powieści (1929) Williama Faulknera. Życie za cara zob. Susanin Iwan. Życie zająca zob. Zając (Zajęcze życie). Żyć i pozwolić żyć (innym), nm. leben und leben lassen.

Żyć nie umierać dobrze jest, dobra nasza, wszystko dzieje się ku naszemu najwyższemu zadowoleniu. Żyć to myśleć, łac. vivere est cogitare, z Tuskulanek, 5, 38, 111, Cicerona. Żyć zgodnie z naturą z pism Zenona z Kition, filozofa gr., ok 336-ok. 264 pne., założyciela szkoły stoików; zob. Stoicyzm.

Żyłem, fr. j'ai vćcu, odpowiedź abbe Sieyesa na zapytanie, co robił w okresie terroru (V,1793 - 27 VII 1794) we Francji; por. Śmierć (bez frazesów). Żywa pagina wiersz nad kolumną druku z powtórzonym tytułem dzieła, rozdziału itp.; por. Martwy (Martwa pagina). Żywa woda, łac. aqua viva, z Wulgaty, Gen. 26, 19.

Żywy trup, ros Żywój trup, dramat (Moskwa 1911, wyst. pol. Kraków 1911) Lwa Tołstoja. Bohater tytułowy Fiodor Protasow, człowiek szczodry, lojalny, ale Słaby, nie umie się pogodzić z codziennymi kłamstwami, świństwami, lichą komedią, konwencjami powszedniej egzystencji.

„Wolałbym za parobka służyć na cudzej roli, u biednego chłopa, który ledwo może się utrzymać, niż tu panować nad wszystkimi, co znikli ze świata." Homer, Odyseja, 11, 489 (tł. J. Parandowski); Achilles w krainie umarłych, na temat wartości życia, w odpowiedzi Odyseuszowi, który twierdził, że Pelida, dziś potężny władca w Hadesie, nawet w śmierci nie ma powodu do smutku.

Podobne prace

Do góry