Ocena brak

Zwiększanie współpracy przy odrabianiu zadania domowego

Autor /kokoszka Dodano /28.05.2014

Motywowanie nastolatków do odrabiania zadania domowego

Dla wielu nastolatków, szczególnie tych cierpiących z powodu depresji lub tendencji samobójczych, idea zadania domowego jest awersyjna. Dlatego jak najczęściej używamy innego określenia, np. „materiały do ćwiczenia w domu”, żeby oddalić negatywne konotacje (inne określenia zastępujące „zadanie domowe” to np. „arkusze pracy” w odniesieniu do formularzy dotyczących umiejętności albo „prowadzenie dziennika” w odniesieniu do wypełniania kart samoobserwacji). Oczywiście dla niektórych nastoladców żadna zmiana terminologii nie będzie satysfakcjonująca. W podkreślaniu znaczenia ciągłych ćwiczeń bardzo pomaga stosowanie przenośni, np. maratończyk całymi miesiącami biega na krótszych dystansach, nim będzie gotowy do startu w maratonie; niegrający już koszykarz Mugsy Bogues pracował tak dużo nad kozłowaniem i rzutami do kosza, że umiejętnościami kompensował swój niski wzrost i zadawał kłam niechętnym mu komentatorom. Najskuteczniejszym sposobem na pobudzenie współpracy w odrabianiu zadania domowego jest wykorzystywanie zasad behawioralnych (kształtowania

i pozytywnego wzmocnienia) oraz lekko awersyjnych konsekwencji (talach jak wyrażenie rozczarowania czy niezwracanie uwagi). Można także przeprowadzić minianalizę behawioralną i analizę rozwiązań.

Kształtowanie rozpoczyna się już od pierwszej sesji, kiedy pochwałami wzmacnia się wszystkie zachowania służące osiągnięciu celów leczenia (pod warunkiem że pochwała jest dla danego nastolatka czynnikiem wzmacniającym). Na przykład kiedy zbuntowany, arogancki nastolatek wykaże jakiekolwiek zainteresowanie omawianą umiejętnością (podniesie rękę, by zadać dobre pytanie albo udzielić odpowiedzi), zostaje przez liderów nagrodzony kierowaną na niego uwagą, uśmiechami, kontaktem wzrokowym, pochwałami. Jeżeli pacjent nie przyniesie zadania domowego, lider grupy może okazać rozczarowanie i zapytać: „Co się stało?”. Następnie przeprowadza krótką analizę behawioralną, żeby wskazać problem i zaproponować rozwiązania zapobiegające ponownemu pojawieniu się problemu, nie zwraca natomiast na pacjenta pozytywnej uwagi. Jest to ważne, ponieważ nieodrabianie zadania może być spowodowane wieloma różnymi czynnikami, począwszy od czynników motywacyjnych i emocjonalnych po zapominanie albo niezrozumienie, na czym ono polega. Nasi pacjenci ukształtowali nas tak, że przeznaczamy dodatkową chwilę na dokładne objaśnienie zadania, podajemy też formę, w jakiej ma ono być wykonane (np. wypełnienie arkusza lub odpowiedź ustna). Potem często prosimy jednego z uczestników, aby ponownie objaśnił zadanie, żebyśmy byli pewni, iż wszystko zostało zrozumiane. Przekonaliśmy się, że ten dodatkowy wysiłek włożony w zapoznanie członków grupy z zadaniem domowym przyczynia się do lepszej współpracy w jego odrabianiu.

Jeżeli w następnym tygodniu pacjent przychodzi bez zadania, terapeuta zadaje mu konkretne, stanowcze pytania, nigdy jednak nie osądza, nie poniża ani nie krytykuje pacjenta. W zasadzie trener umiejętności powinien wtedy poświęcać pacjentowi jak najmniej uwagi (pod warunkiem że wie, iż brak uwagi nie jest dla tego pacjenta czynnikiem wzmacniającym) i czekać ze wzmocnieniem, aż pojawi się choćby najdrobniejsza oznaka poprawy. Jedna z naszych pacjentek przez trzy kolejne tygodnie nie odrabiała zadania domowego, tłumacząc się, że po sesji w ogóle o nim nie pomyślała. Na kolejnym spotkaniu wyjaśniła, że myślała o zadaniu i prawie przećwiczyła umiejętność, ale później była rozregulowana i nie mogła dokończyć ćwiczenia. Jeden z liderów bardzo wzmocnił to zachowanie, dzięki czemu w następnym tygodniu pacjentka odrobiła zadanie. Innymi słowy, wzmocnienie samego myślenia o zadaniu okazało się skuteczne i ukształtowało pacjendcę na tyle, że w końcu odrobiła zadanie. Jeśli pacjent nie wykona zadania,, trenerzy umiejętności zawsze zgłaszają to jego terapeucie indywidualnemu. Obowiązkiem terapeuty indywidualnego jest bowiem praca nad wszelkimi zachowaniami kolidującymi z terapią, w tym nieodrabianiem zadania, zwłaszcza gdy interwencje behawioralne trenerów umiejętności nie odnoszą skutku.

Jeżeli wielu członków grupy nie odrobi zadania, trenerzy umiejętności rozmawiają z sobą otwarcie w obecności grupy, zastanawiając się, czy nieskutecznie uczyli danej umiejętności lub nieskutecznie zapoznali uczestników z zadaniem. Tym samym gdy w obrębie grupy pojawia się wzorzec braku współpracy, odpowiedzialność ponoszą liderzy grupy, a nie uczestnicy treningu.

Jalde rodzaje wzmocnienia są skuteczne przy odrabianiu zadania domowego przez nastolatków? Może być to wzmocnienie natychmiastowe lub odroczone. Silnym czynnikiem motywującym jest wzmocnienie społeczne ze strony rówieśników, rodziców oraz liderów grupy. Trenerzy umiejętności mogą na przykład pozwolić pierwszemu ochotnikowi prezentującemu swoje zadanie poprowadzić sprawdzanie zadania domowego (jeżeli są pewni, że dla danego uczestnika będzie to wzmocnienie!)- Wzmocnienie odroczone dotyczy rozwijania swoich umiejętności życiowych oraz osiągania większych postępów w leczeniu. W niektórych grupach obowiązują reguły nagradzania, np. osoby, które wywiązują się z zadania domowego przez cztery kolejne tygodnie, otrzymują jakąś drobną nagrodę (breloczek do kluczy, bilet do kina), albo grono osób, które odrabiają zadania domowe przez cztery kolejne tygodnie, dostaje podczas przerwy pizzę. W niektórych grupach obowiązują podobne reguły nagradzania za obecność na sesjach.

 

Podobne prace

Do góry