Ocena brak

Związek Ludowo - Narodowy, partie nacjonalistyczne

Autor /Wladek Dodano /03.06.2011

Początkowo ZLN był federacją partii politycznych, jednak w lecie 1919r. miały miejsce secesje w Związku Sejmowym Ludowo-Narodowym. Oddzielił się Chrześcijańsko-Narodowy Klub Robotniczy. Wobec tego ZLN zmienił charakter, stając się jednolitym ugrupowaniem. Zostało to potwierdzone na II Zjeździe w październiku 1919r. 16 stycznia 1919r. powstał bezpartyjny rząd Ignacego Paderewskiego, w skład którego weszli przedstawiciele ZLN: Władysław Seyda (minister dzielnicy "pruskiej"), Józef Englich (minister skarbu), ks. Antoni Stychel (wicemarszałek Sejmu). Kiedy wiosną 1920r. na wschodzie sytuacja na froncie stała się krytyczna, ZLN zaatakował Piłsudskiego, stając się jednym z inspiratorów powstania Rady Obrony Państwa, w skład której z ramienia endecji wszedł Roman Dmowski.

ZLN wywarł także duży wpływ na sposób określenia w konstytucji marcowej pozycji Kościoła i religii katolickiej w państwie. Związek przewidywał również konieczność zawarcia konkordatu ze Stolicą Apostolską. ZLN jako partia polityczna miał charakter demoliberalny. Był on zwolennikiem parlamentarnego systemu władzy, choć co prawda ograniczonego. Partia ta opowiadała się za gospodarką liberalną. Bazę społeczną ówczesnego ZLN stanowili przede wszystkim: mieszkańcy miast (głównie burżuazja, drobnomieszczaństwo, inteligencja), robotnicy, ziemiaństwo – pod jego wpływem również i część chłopstwa oddawała swe głosy na ZLN.

Jego głównym celem była działalność parlamentarna. ZLN był więc partią typu „wyborczego”. Natomiast członkami tej partii mogli zostawać Polacy wyznań chrześcijańskich. W praktyce zadowalano się tam jedynie biernym poparciem.

W okresie przedmajowym ZLN jako partia skupiał głównie swoją uwagę na propagandzie przedwyborczej, co nie wymagało bardzo rozbudowanego aparatu organizacyjnego ani stałej mobilności. Na II zjeździe w październiku 1919r. uchwalono program, który oficjalnie obowiązywał przez cały czas funkcjonowania ZLN. Znajdują się tam, podobnie jak w programie I zjazdu (maj 1919) punkty określające stosunek partii do Kościoła i religii katolickie ( Kościołowi należy się stanowisko odpowiadające jego Boskiemu założeniu i całkowita wolność). Program II zjazdu głosił potrzebę wychowania społeczeństwa w duchu religijnym, a Kościół był uznany za pierwszy z czynników wychowujących człowieka, przed szkołą, rodziną, państwem.

Program ZLN zawiera takie hasła jak:

-nacjonalizm,

-jedność narodu,

-likwidacja podziałów klasowych,

-głównym zagrożeniem dla państwa polskiego są Niemcy,

-postulowanie umiarkowanej ekspansji na wschód,

-gospodarka o kształcie prywatno-kapitalistycznym, sprzeciw wobec państwowego interwencjonizmu, poparcie dla ubezpieczeń robotniczych i reformy rolnej, ale sprzeciw wobec przymusowej parcelacji ziem,

-kultywowanie polskiej tradycji, ducha religijnego i narodowego,

-szczególna pozycja w państwie Kościoła katolickiego,

-wzmocnienie władzy parlamentu, a osłabienie prezydenta.

W marcu 1922r. została założona w Warszawie organizacja Młodzież Wszechpolska. Ogłosiła ona swoją deklarację ideową, w której znajduje się bardzo istotne sformułowanie: „Naród jest najwyższym dobrem jakie mamy.” Wyrazem niezadowolenia z takiego absolutyzowania narodu w tej deklaracji było zachowanie katolickiej organizacji Odrodzenie, której lwowska filia zorganizowała szereg wystąpień publicznych. Pierwszą prelekcję wygłosił ks. Kazimierz Lutosławski (będący posłem na sejm z ramienia ZLN). Nosiła ona tytuł Moralne granice nacjonalizmu. Młodzież Wszechpolska uważała, że katolik może być dobrym nacjonalistą, o ile będzie się czuł przede wszystkim członkiem narodu.

Nacjonalista może być wierzącym lub nie, ale nie może być nim ten, któremu Rzym byłby bliższy niż ojczyzna. W 1924r. doszło do rozbicia wśród korporacji akademickich i zostało utworzone Zjednoczenie Polskich Akademickich Korporacji Chrześcijańskich. Wynikiem tych zatargów była również uchwalona w 1925r. deklaracja ideowa Młodzieży Wszechpolskiej, dość znacznie różniąca się od tej sprzed trzech lat. Postulowali, że wierzenia i uczucia religijne są ważnym źródłem siły moralnej społeczeństwa. Naród został tu pozbawiony pozycji absolutu. Jego ideologia przyjęła duży zasób myśli katolickiej i bywała często określana mianem „nacjonalizmu chrześcijańskiego” W 1926r. doszło do zamachu stanu, w wyniku którego Piłsudski objął władzę.

Podobne prace

Do góry