Ocena brak

ZSRR i III Rzesza wobec Polski do 1 września 1939

Autor /Lewin Dodano /02.05.2012

 

Rosja i Niemcy były głównymi przeciwnikami ukształtowanego po I wojnie światowej systemu wersalskiego. Były one jednocześnie sąsiadami, a wcześniej zaborcami Polski, która w dniu zakończenia wojny odzyskała niepodległość „ich kosztem”. Toteż w Niemczech od początku mówiło się o Polsce jako o „państwie sezonowym”, niezdolnym do samodzielnej egzystencji. Hasła antypolskie były też na porządku dziennym w Rosji (od 30 XII 1922 w ZSRR).

Obydwa państwa pozostawały w izolacji międzynarodowej i usilnie chciały się z nie wyzwolić. Cel ten zrealizowały dzięki układowi z Rapallo (IV 1922), gdzie przyjęto m. in. szereg postanowień wymierzonych przeciw Polsce.

Stosunki polsko-radzieckie uległy polepszeniu pod koniec lat dwudziestych, gdy obydwa państwa przystąpiły do Paktu Brianda-Kelloga (1928). W II 1929 ubiegając ratyfikację tego paktu ,obejmującego wiele państw więc procedura ratyfikacji się przeciągała, Polska i ZSRR podpisały protokół Litwinowa o wyrzeczeniu się wojny w rozstrzyganiu sporów terytorialnych. 25 VII 1932 Polska i ZSRR zawarły w Moskwie pakt o nieagresji, przedłużony w 1934 na 10 lat.

Sytuacja ta była obserwowana w Niemczech, których stosunki z ZSRR uległy, po dojściu Hitlera do władzy, wyraźnemu pogorszeniu. Niemcy dążąc do poprawy swego wizerunku (naruszonego przez agresywne hasła Hitlera) zainteresowane były unormowaniem stosunków z Polską i 26 I 1934 zawarły z nią traktat o niestosowaniu przemocy (oba państwa zawiesiły też wojnę propagandową).

Od przełomu lat 1937/38 rozpoczęło się zbliżenie w stosunkach niemiecko-radzieckich, któremu towarzyszyło pogorszenie w stosunkach polsko-radzieckich i polsko-niemieckich.

Po aneksji Austrii (12 III 1938) i czeskich Sudetów (29 IX 1938), kolejnym celem Hitlera stała się Polska. 24 X 1938 niemiecki minister spraw zagranicznych Joachim von Ribbentrop przedstawił, w Berlinie, ambasadorowi RP Józefowi Lipskiemu, propozycję nowego ułożenia stosunków polsko-niemieckich.

Niemcy oczekiwały, że Polska przystąpi do paktu antykominternowskiego i wyrazi zgodę na zajęcie przez nich Gdańska oraz budowę eksterytorialnych połączeń Rzeszy z Prusami Wsch. przez polskie Pomorze. W zamian oferowali pakt o nieagresji i gwarancję nienaruszalności polskiej granicy zachodniej. Propozycje te zachowano w tajemnicy.

21 III 1939 rząd niemiecki powtórzył swoją ofertę, ale już w formie kategorycznej. Zbiegło się to w czasie z brytyjską propozycją przystąpienia Polski do brytyjsko -francusko -radziecko-polskiej deklaracji o konsultacjach między tymi państwami w sprawie łącznego przeciwstawienia się wszelkiej agresji.

Polska odpowiedziała odmownie proponując ze swej strony zawarcie dwustronnego polsko-brytyjskiego układu, na wzór polsko-francuskiego sojuszu z 1921.

Anglicy wyrazili zgodę i 31 III 1939 premier Chamberlain udzielił w Izbie Gmin gwarancji niepodległości Polski. 6 IV 1939 podczas wizyty min. Becka w Londynie zawarto traktat przymierza polsko-brytyjskiego. Konflikt polsko-niemiecki wszedł w jeszcze ostrzejszą fazę - 28 IV 1939 Niemcy odstąpiły od deklaracji o niestosowaniu przemocy, uznając ją za jednostronnie zerwaną przez Polskę.

Jednocześnie z wydarzeniami na linii Warszawa-Berlin Hitler próbował zawrzeć sojusz z ZSRR, który od wiosny prowadził rozmowy z Wlk. Brytanią i Francją w sprawie układu antyniemieckiego. Stalin uznał, że korzystniej będzie sprzymierzyć się z Niemcami, zawiesił a potem zerwał rozmowy z Anglia i Francją, by 23 VIII 1939 podpisać pakt o nieagresji z Niemcami.

Pakt ten, nazywany układem Ribbentrop-Mołotow (lub układem Hitler-Stalin) zawierał tajny protokół, przewidujący podział Europy Środkowo-Wschodniej na strefy wpływów. W Polsce granicą tych wpływów miała być linia rzek Pisa- Narew -Wisła-San.

1 IX 1939 Niemcy, a 17 IX 1939 ZSRR zaatakowały Polskę. Sojusz swastyki z czerwoną gwiazdą przetrwał do 22 VI 1941.

Podobne prace

Do góry