Ocena brak

Źródła prawa wspólnotowego

Autor /ziutek Dodano /22.03.2011

O prawie europejskim mówić można w ujęciu szerokim i wąskim. W pierwszym znaczeniu termin ten odnosi się do prawa europejskich organizacji międzynarodowych. Drugie określenie obejmuje prawo ściśle związane z funkcjonowaniem Wspólnot Europejskich. Prawo europejskie w wąskim znaczeniu stanowi porządek prawny, który podlega ciągłemu przekształcaniu i rozwojowi. W doktrynie wspólnotowy porządek prawny określa się mianem acquis communautaire, oznaczającym dorobek prawny WE.

Europejski system źródeł prawa dzieli się na:

a) prawo pierwotne- są to normy prawa międzynarodowego, które dały podstawę powstaniu i ewolucji Wspólnot; prawo pierwotne pochodzi od państw członkowskich; prawem tym są przede wszystkim traktaty założycielskie, ale również traktaty akcesyjne;

b) prawo wtórne ( pochodne)- jest to kompleks norm przyjętych, ustanowionych przez instytucje wspólnotowe w celu wykonania zadań wynikających z traktatów założycielskich.

Zasadniczym źródłem prawa wspólnotowego są traktaty. Tworzą one konstytucyjne podstawy systemu prawnego Unii Europejskiej. Określają cele, dla których powołano do życia Unię. Wskazują cele integracji, instytucje i organy odpowiedzialne za ich realizację.

Na nich opiera się struktura, kompetencje UE oraz jej polityka.Autorami prawa pierwotnego są państwa członkowskie, które jednomyślnie decydują o jego treści w toku specjalnych konferencji międzyrządowych.

Do źródeł prawa pierwotnego należą:

1. Traktat ustanawiający Europejską Wspólnotę Węgla i Stali (18 kwietnia 1951r.), podpisany na 50 lat utracił moc 22 lipca 2002r.,

2. Traktat ustanawiający Europejską Wspólnotę Gospodarczą ( 25 marca 1957r.)- obecnie Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską),

3. Traktat ustanawiający Europejską Wspólnotę Energii Atomowej ( 25 marca 1957r.), tzw. Euratom,

4. Konwencja o niektórych wspólnych instytucjach dla EWG i Euratom, weszła w życie 1 stycznia 1958r.,

5. Traktat o fuzji instytucji podpisany 8 kwietnia 1965r.,

6. Dwa traktaty budżetowe z lat 1970 i 1975,

7. Akt o wyborach bezpośrednich do Parlamentu Europejskiego z 1 976r.,

8. Jednolity Akt Europejski podpisany 17 i 28 lutego 1986r.,

9. Traktat o Unii Europejskiej podpisany w Maastńcht 7 lutego 1992r.,

10.Traktat Amsterdamski podpisany 2 października 1997r.,

11 .Traktat z Nicei podpisany 26 lutego 2001r.,

12.Traktaty o przystąpieniu nowych członków ( umowy akcesyjne) wraz z protokołami.

Źródłami wtórnymi prawa europejskiego są:

1 .rozporządzenia,

2. dyrektywy,

3 .decyzje,

4. zalecenia,

5.opinie.

Należy dodać, że źródłem prawa europejskiego są także umowy międzynarodowe, np. umowy z państwami trzecimi lub innymi organizacjami międzynarodowymi czy też konwencje zawarte przez państwa członkowskie między sobą.

Najważniejszym źródłem prawa europejskiego jest rozporządzenie ( pełni taką rolę jak ustawa w Polsce i nie należy go mylić z rozporządzeniem w prawie wewnętrznym!). Jest adresowane do nieokreślonego kręgu osób ( charakter ogólny i abstrakcyjny). Wiąże ono w całości, zarówno instytucje wspólnotowe, jak i państwa członkowskie, w tym sądy, urzędy administracji, osoby prawne, fizyczne oraz jednostki organizacyjne nie posiadające osobowości prawnej.

Rozporządzenie jest bezpośrednio stosowane, tzn. z chwilą wejścia w życie obowiązuje ogólnie bez potrzeby wydawania odrębnego aktu prawnego. Przeciwnie, zakazane jest inkorporowanie do prawa wewnętrznego rozporządzeń poprzez wydawanie aktów prawa krajowego, zakazane jest również publikowanie rozporządzeń w dziennikach urzędowych państw członkowskich. Rozporządzenie obowiązuje jednolicie na terytorium państw- członków.

Rozporządzenie wchodzi w życie po 20 dniach od chwili opublikowania w Dzienniku Urzędowym Wspólnot. Inny termin może być określony w samym rozporządzeniu. Akty publikowane są we wszystkich dziennikach urzędowych państw- członków.

Rozporządzenia dzieli się na zasadnicze- wydawane przez Radę UE, i wykonawcze- wydawane przez Komisję na podstawie upoważnienia Rady i w celu wykonania rozporządzenia; Komisja może wydać takie rozporządzenie wyłącznie, jeśli ma upoważnienie i w jego granicach, nie może ono zmieniać, ani uchylać przepisów rozporządzenia zasadniczego, może je jedynie uzupełniać.

Rozporządzenie może być uchylone przez nowe rozporządzenie wydane przez Radę UE.

Rozporządzenie jest aktem ujednolicania prawa.

Drugim aktem bardzo ważnym w praktyce jest dyrektywa. Jest aktem o kluczowym znaczeniu. Pełni częściowo inną funkcję niż rozporządzenie. Jest bowiem aktem harmonizacji przepisów prawa krajowego państw członkowskich. Jest adresowana do państw- członków. Wiążę te państwa w zakresie celów, które mają być osiągnięte. Pozostawia jednak władzom państwowym swobodę wyboru form i metod urzeczywistniania tych celów. Zasadą jest, że dyrektywy adresowane są do wszystkich państw, a ściślej ich organów- tych, które uczestniczą w procesie legislacyjnym oraz stosujących prawo.

Dyrektywa jest publikowana w Dzienniku Urzędowym Wspólnot. Wchodzi w życie z chwilą publikacji. Ma być wykonana do daty, która jest określona w treści dyrektywy. W praktyce jest to termin 2 lat od opublikowania dyrektywy. W tym czasie państwa powinny implementować treść dyrektywy do prawa wewnętrznego. Do tego czasu osoby nie mogą powoływać się na treść dyrektywy. Nie implementowanie dyrektywy w terminie jest równoznaczne ze złamaniem prawa wspólnotowego.

Treść dyrektywy nie może pozostawać w sprzeczności z treścią rozporządzenia. Podległość dyrektyw rozporządzeniom wynika z orzeczenia ETS, który stwierdził: skutek rozporządzenia polega na tym, że wyklucza ono stosowanie jakichkolwiek aktów normatywnych, nawet późniejszych, jeśli są sprzeczne z treścią rozporządzenia.

Decyzja w prawie wspólnotowym jest aktem prawa indywidualnym, adresowanym do konkretnego adresata ( państwo członkowskie, przedsiębiorstwo, osoba fizyczna). Decyzja wiąże adresata w całości. Adresat nie musi być w decyzji nazwany imiennie. Wystarczy, że określony tym aktem krą osób może być zindywidualizowany. Jeśli nie uda się na podstawie treści aktu zindywidualizować osób, to mamy do czynienia z rozporządzeniem.

Decyzje przyjęte wspólnie przez Radę UE i PE są publikowane w Dzienniku Urzędowym, pozostałe są notyfikowane stronom i nabierają mocy prawnej obowiązującej strony z chwilą notyfikacji.

Decyzja jako taka wywołuje bezpośredni skutek, tzn. nie musi być implementowana w określony porządek prawny.

Decyzje dzielą się na te, które wiążą w całości, nie pozostawiając jakiejkolwiek swobody adresatowi, i te, w których pozostawiono pewną swobodę.

Zarówno rozporządzenie, dyrektywa, jak i decyzja mają charakter wiążących aktów prawa. Charakter niewiążący mają zaś zalecenia i opinie. Organy wspólnotowe mogą je wydawać, gdy uznają to za stosowne. Właściwymi do wydawania zaleceń i opinii są Parlament, Rada UE oraz Rada UE razem z Parlamentem, jak również Komisja.

Zalecenia najczęściej są wydawane z inicjatywy danego organu, opinia zaś jest najczęściej wydawana z inicjatywy jakiegoś innego organu, który zwraca się z wnioskiem o wydanie stosownej opinii. Przy czym zalecenie uważane jest za bardziej stanowcze.

Sądy krajowe powinny je uwzględniać w interpretacji przepisów wspólnotowych. Pominięcie zalecenia czy opinii nie powoduje sankcji prawnej, ale prowadzić może do naruszenia zasad prawa wspólnotowego.

Podobne prace

Do góry