Ocena brak

Źródła prawa karnego (co jest źródłem? budowa KK)

Autor /Tymoteusz Dodano /01.12.2011

Źródłem prawa karnego jest ustawa.

Źródła prawa karnego:

  • 1932 r. - pierwszy KK (znaczący dla RP)

  • 1969 r. - kodeks PRL

  • 1997 r. - obecnie obowiązujący KK

Pierwszy KK z 1932 r. został wydany z mocą rozporządzenia Prezydenta RP. Do dnia dzisiejszego ówczesny KK uważany jest za dobry w sensie utworzonych przepisów.

KK z 1969 r. przewidywał pewne zmiany kodeksu z 1932 r. ze względu na socjaldemokratyczny ustrój, który reprezentowała PRL. Zgodnie z kodeksem z 1969 r. wprowadzono kary ograniczenia wolności, stosowano karę śmierci – przestępczość na szeroką skalę, liczne kradzieże.

Obowiązujący KK uchwalono 6 VI 1997 r. – wszedł w życie 1 X 1998 r. Stare prawo nie dopowiadało ustrojowi obecnej RP, należało również zmienić słownictwo. Poszerzyła się gama przestępstw, wzrosła ich ilość. Wymogło to na ustawodawcy zmianę przepisów KK.

Obecny KK zbudowany jest z 3 części:

I. Część ogólna;

W części ogólnej zawarte są zagadnienia określające: zasady odpowiedzialności karnej i zasady określające wyłączenia tej odpowiedzialności, formy popełnienia przestępstw, zasady wymiaru kary i środków karnych, zagadnienia powrotu do przestępstwa (recydywy), środki probacyjne i środki zabezpieczające, przedawnienie karalności, zatarcie skazania.

  1. Zasady odpowiedzialności karnej – co jest przestępstwem, jaki to czyn, jakiej odpowiedzialności podlega? W pewnych sytuacjach dopuszczalne jest zwolnienie z odpowiedzialności karnej (działanie w stanie wyższej konieczności, w obronie własnej).

  2. Formy popełnienia przestępstwa – w jaki sposób zostało ono popełnione, jak można je popełnić? Mamy tu do czynienia ze sprawstwem.

  3. Kary i środki karne – grzywna, kara pozbawienia wolności do lat..., dożywotnie pozbawienie wolności, zakaz prowadzenia pojazdu, itd.

  4. Zasady wymiaru kary i środków karnych – sąd może wymierzyć karę tylko w takich granicach, jakie przewidują przepisy prawa.

  5. Środki probacyjne – warunkowe umorzenie postępowania karnego, warunkowe przedterminowe zwolnienie, warunkowe zawieszenie wykonania kary.

  6. Przedawnienie karalności – każdy typ przestępstwa ma pewien okres czasu, w którym można postawić zarzut przestępcy – czas, w którym przestępca musi być osądzony i skazany.

  7. Zatarcie skazania – po upływie pewnego okresu czasu sprawca może powiedzieć, że nie był karany, skazany.

II. Część szczególna;

Zbudowana jest z rozdziałów stanowiących określone grupy przestępstw. W części szczególnej, poza wyjaśnieniem cech charakterystycznych danego przestępstwa, określa się karę grożącą za jego popełnienie. Przepisy części szczególnej zbudowane są wiec z dyspozycji i sankcji.

III. Część wojskowa;

Niektóre typy przestępstw nie odnoszą się do ludności cywilnej – przestępstwa specyficzne, np. kradzież broni. Żołnierze odpowiadają przed sądem wojskowym.

KK wchodzi w życie w momencie jego opublikowania, który to moment określony jest w przepisach wprowadzających bądź przez podanie daty dziennej. W tym momencie tracą moc obowiązująca przepisy poprzedniej ustawy. Okres „vacatio legis” jest w danym przypadku istotny ze względu na ważność tej ustawy – z nowym prawem muszą zapoznać się zarówno sędziowie jak i obywatele. KK wiąże obywateli polskich. Wynika to z tzw. zasady narodowości podmiotowej, w której polską ustawę karne stosujemy wobec obywatela RP, jak również wobec cudzoziemców, gdy popełnili czyny, które są przestępstwem również w rozumieniu prawa kraju z którego pochodzą. Dotyczy to również cudzoziemców, których czyny skierowane były przeciwko interesom RP, obywatela polskiego czy też były to czyny poważne zagrożone karą pozbawienia wolności powyżej 2 lat. KK obowiązuje na terytorium RP.

Źródłem prawa karnego może być także rozporządzenie z mocą ustawy. Źródłami prawa karnego nie są uchwały, akty o charakterze wew., regulaminy, wszelkiego rodzaju publikacje mające charakter naukowy.

Podobne prace

Do góry