Ocena brak

Źródła prawa adm.

Autor /Romek Dodano /18.08.2011

Źródła prawa to akty prawne właściwych organów państwowych wydane w odpowiedniej formie, zawierające ogólne reguły zachowania się. Formy wydawania podstawowych aktów prawnych są określone przez konstytucję. kompetencje stanowienia tych aktów należą do najistotniejszych zagadnień ustrojowych państwa.

Źródłem prawa jest sam akt, w którym zawarte są normy prawne. System źródeł prawa to całokształt źródeł państwa w ich wzajemnym powiązaniu, ujmowanym z punktu widzenia tego, co jest im wspólne i co je różnicuje.

Rodzaje źródeł prawa:

- prawo stanowione

- orzecznictwo sądowe

Źródła prawa adm.:

- zewnętrzne - powszechnie obowiązujące, są to akty normatywne, zawierające generalne i abstrakcyjne normy, które tworzą, zmieniają lub uchylają prawa i obowiązki obywateli.

- wewnętrzne - normy prawa, które regulują stosunki tylko wew. aparatu adm. publ. (uchwały, regulaminy, instrukcje).

Prawo adm. nie posiada odrębnych kodyfikacji, tj. kodeks cywilny lub karny, lecz stanowi ono zbiór przepisów prawnych wydawanych przez organy władzy adm. państwowej, znajdujące się na różnych szczeblach hierarchii państwowej. Charakterystyczna cecha źródeł prawa adm.:

· podwójne zhierarchizowanie

- istnieje hierarchia źródeł prawa wypływająca z usytuowania org. wydających akty normatywne

- ten sam org. władzy może wydać akt normatywny o dużym znaczeniu społ., jak również nie mający takiego znaczenia (szczegółowy).

· niektóre z nich mają znaczenie wiążące organy państwowe, a także wszelkie inne podmioty gosp. oraz obywateli, a niektóre zaś wiążą tylko adm. państwową.

Źródła prawa adm. (wg Jastrzębskiego):

1. ustawy - normy najwyższego rzędu, które stosownie do postanowień konstytucyjnych może wydawać tylko Sejm.

2. umowy i porozumienia międzynarodowe - odnoszą się one do państwa jako całości i wymagają do wdrażania ich w życie dodatkowych aktów prawodawczych (ustawa o ratyfikacji przez Sejm lub Prezydenta). Akty te mogą mieć jednak bezpośrednią moc wiążącą dla adm., wówczas gdy wynikają z nich obowiązki określonego zachowania się org. adm.

3. rozporządzenia R.M. lub organów im równorzędnych (akty wykonawcze do ustaw) - wydają je naczelne org. adm. państwowej tzn. R.M., Prezes R.M., ministrowie. Jest to akt prawny, zawierający normy prawne o treści ogólnej; wykonywane są ze szczególnego upoważnienia zawartego w ustawie i rozwijające normy ogólne (ustawowe). Warunkiem mocy prawnej rozporządzenia jest jego ogłoszenie w Dz.U.

4. uchwały Sejmu i Senatu - są to uchwały org. kolegialnych; są one aktami normatywnymi niższego rzędu niż rozporządzenie. Uchwała może być, ale nie musi, prawotwórcza. Do jej wydania nie jest wymagane szczególne upoważnienie ustawowe. Uchwała może być zmieniona przez: ustawę, rozporządzenie tego samego organu, uchwałę tego samego organu. Uchwała może być:

- wykonawcza - wydana na podstawie i w celu wykonania ustawy (rozporządzenie R.M. - uchwała wykonawcza).

- samoistna - nie musi mieć podstawy prawnej, dotyczy kierownictwa wew. aparatu państwa, np. zmiany podporządkowania organu wew.

Nie ma obowiązku publikowania uchwał, by były one ważne.

5. zarządzenia - akty prawne wydawane na podstawie ustaw, rozporządzeń i uchwał, w celu ich wykonania. Powinny być publikowane w Monitorze Polskim lub w resortowym dzienniku urzędowym (często w jednym i w drugim).

6. normy prawa lokalnego - wydawane są przez terenowe org. adm. rządowej, tzn. przez wojewodę, a w razie jego nieobecności w-ce wojewoda tworzy pr. miejscowe (szczegółowy tryb tworzenia tego prawa określa R.M.). Akty wydawane przez wojewodę publikuje się w wojewódzkim dzienniku urzędowym, który jest do publicznego wglądu. Wojewoda może wydawać:

- rozporządzenie (akt zew., normatywny) - zawierające przepisy ogólne działające na terenie całego województwa lub na jego części; dotyczy to tzw. trybu przyspieszonego - stan zagrożenia na dużym obszarze, np. klęska żywiołowa. Może być rozporządzenie wykonawcze i porządkowe. Rozporządzenie porządkowe - wydawane są w przypadkach lub w zakresie nieunormowanym w przepisach szczególnych i w ustawach (ochrona życia lub zdrowia obywateli, ich mienia, zapewnienia porządku publicznego). Rozporządzenie porządkowe wojewody ustanawiane jest na czas określony; normuje zakazy lub nakazy określonego zachowania się. Mogą przewidywać za ich naruszenie kary grzywny - wg ustawy. Rozporządzenie porządkowe przekazuje się niezwłocznie Prezesowi R.M., ogłaszane są w woj. dziennikach urzędowych, a ponadto należy je koniecznie ogłosić w środkach masowego przekazu, w drodze obwieszczeń (plakatów) lub w sposób zwyczajowo przyjęty na danym terenie.

- zarządzenie (akt wew.) - są to akty kierownictwa wew., np. nadawanie statutu organizacyjnego urzędu wojewódzkiego. Obywatel tu nie jest adresatem, a są nimi pracownicy danego organu.

7. normy prawa o szczególnym znaczeniu - są to przepisy wydawane przez org. sam. teryt. na podstawie upoważnień ustawowych. Wydaje je rada gminy w formie uchwał i zarząd gminy w formie zarządzenie.

Rada Gminy w formie uchwały wydaje:

- uchwały wew. - dotyczą one ustroju gminy, sołectw, dzielnic, osiedli; dotyczą organizacji urzędu i instytucji gminnych; są to akty dot. zarządu mieniem gminy; są to akty dot. zasad i trybu korzystania z gminnych urządzeń i obiektów użyteczności publ.

- przepisy porządkowe - wydawane są one w przypadkach lub w zakresie nieunormowanym przepisami (upoważnienie ustawowe), jeśli jest to konieczne dla ochrony życia lub zdrowia obywateli, zapewnienia porządku publ.

Akty te mogą przewidywać za ich naruszenie kary w trybie i na zasadach przewidzianych w kodeksie wykroczeń.

W przypadkach niecierpiących zwłoki Zarząd Gminy może wydać zarządzenie, które podlega zatwierdzeniu na najbliższej sesji Rady Gm. Zarządzenie traci moc w przypadku odmowy zatwierdzenia lub nie przedłożenia go przez zarząd (w praktyce przez wójta lub burmistrza) do zatwierdzenia.

Przepisy gminne ogłasza się w drodze rozplakatowania obwieszczeń w miejscach publ. lub w inny zwyczajowo przyjęty sposób, chyba że przepisy stanowią inaczej.

Akty normatywne stanowione powszechnie (podział wg Ochendowskiego):

Konstytucja - ustawa zasadnicza - ustawa ta określa wzajemne stosunki między władzami sądowniczą, ustawodawczą a wykonawczą, w związku z tym zajmuje się tworzeniem prawa. Konstytucja określa jakie organy państwa są org. władzy ustawodawczej (Sejm i Senat) oraz stwierdza, że org. władzy wykonawczej to Prezydent RP oraz R.M. Konstytucja określa kompetencje w/w organów oraz ustala pozycję ministrów, wojewodów i sam. teryt. w systemie organizacji państwa.

Ustawy zwykłe - ustawa w demokratycznym państwie prawa stanowi formę i środek realizacji suwerennego rozstrzygania przez naród (za pomocą przedstawicieli) spraw państwa.

Rozporządzenie z mocą ustawy - "Sejm może ustawą podjętą bezwzględną większością głosów upoważnić Radę Ministrów, na jej umotywowany wniosek, do wydawania rozporządzeń z mocą ustawy".

Uchwały Sejmu - podejmowane są one w różnych sprawach, np. o wyborze marszałka, członków komisji sejmowej, prezesa NIK. Nie wszystkie uchwały są źródłami prawa, są nimi tylko te, które zawierają normy ogólne. Uchwała jest zazwyczaj zew. źródłem prawa.

Rozporządzenie - jest formą działania adm., jest powoływane w celu wykonania ustawy - art, 54 Konstytucji. Organy, które mogą wydawać rozporządzenia to:

- org. adm. centralnej

Prezydent

Prezes R.M.

poszczególni ministrowie

Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji

Przewodniczący Komitetu Badań Naukowych

- org. terenowy

wojewodowie

Upoważnienie do wydawania rozporządzeń dla władzy wykonawczej ma na celu odciążenie ustawodawcy. Rozporządzenie nie ma zastępować ustawy, lecz ją odciążyć od szczegółów technicznych, uregulowań zmiennych w czasie, postanowień ściśle fachowych. W rozporządzeniu musi być podana podstawa prawna i musi być on ogłoszony w Dz.U.

Zarządzenie - może być aktem normatywnym lub indywidualnym, może być wydany na podstawie upoważnienia szczególnego lub przepisów kompetencyjnych (podstawa to: ustawa, rozporządzenie, uchwała).

Terenowe źródła prawa - samorządy mogą wydawać przepisy wg ustawy, tzw. legitymacja ustawowa. Najczęściej są to przepisy wykonawcze i porządkowe. Wojewoda może wydać przepisy (art. 40 ust. z 22 III 1990 r. o terenowych org. rządowej adm. ogólnej):

- w zakresie dotychczas nieuregulowanym

- dla zapewnienia porządku publ.

Zarządzenia i uchwały terenowych org. rząd. adm. ogólnej i org. sam. teryt. ogłaszane są w wojewódzkich dziennikach urzędowych.

Podobne prace

Do góry