Ocena brak

Źródła dochodu samorządu terytorialnego - Subwencje ogólne i celowe

Autor /Stachu Dodano /12.08.2011

Dotacje wyrównawcze były ważnym elementem równoważenia budżetów samorządowych. Konieczność zasilania zewnętrznego była nieodzowna gdyż dochody z podatków oraz majątku wspólnot samorządowych nie wystarczały do sfinansowania wydatków budżetowych.

W Polsce gminom przysługiwała subwencja ogólna i szkolna.

Łączną kwotę subwencji ogólnej dla gmin ustalało się w wysokości 0,9% planowanych dochodów budżetu państwa. Ze środków tych wydzielało się 1% subwencji tworząc tzw. rezerwę subwencji ogólnej. Kolejnym etapem rozdziału subwencji ogólnej było wyliczanie przypadającej samorządom terytorialnym tzw. subwencji wyrównawczej. Wielkość tej części subwencji dla poszczególnych gmin uzależniona była od potencjału podatkowego gminy.

Potencjał podatkowy gminy to wpływy z podstawowych podatków realizowanych przez samorządy lokalne, przypadające na mieszkańca gminy. Im niższy był potencjał podatkowy gminy, w porównaniu do analogicznego wskaźnika dla wszystkich gmin w kraju, tym większą subwencję wyrównawczą ta gmina otrzymywała. W ramach subwencji ogólnej wszystkim gminom przysługiwały ponad to środki z budżetu państwa proporcjonalnie do przeliczeniowej liczby mieszkańców. Liczba mieszkańców przeliczeniowych zależała od wielkości gminy. W gminach do 10 tyś. Mieszkańców liczba ta równała się liczbie mieszkańców rzeczywistych. W gminach większych wskaźnik ten mógł być zróżnicowany i wynosić od 110-125% faktycznych mieszkańców.

Subwencja szkolna przysługiwała w Polsce tym samorządom, które przejęły szkoły podstawowe jako zadania własne. Wielkość subwencji uzależniona była od:

  • wykształcenia nauczycieli

  • liczby uczniów w gminie

  • średniej płacy nauczyciela

  • położenia szkoły (miasto, wieś)

Drugą formą – obok dotacji ogólnych – zewnętrznego zasilania samorządów terytorialnych były dotacje celowe. Dotacje celowe udzielane były samorządom na zrealizowanie konkretnego przedsięwzięcia. Najczęściej przydzielane były na realizację zadań zleconych samorządom przez władze państwowe w zakresie zaspokojenia bieżących potrzeb mieszkańców. Często udzielane były na konkretne zadania inwestycyjne.

Generalnie należy stwierdzić, że dotacje celowe były ważnym źródłem dochodów pozwalającym na sfinansowanie wielu zadań samorządów terytorialnych. W wielu gminach i regionach, dotacje celowe pozwoliły zrealizować szereg inwestycji w sferze komunalnej i społecznej. Mimo to omawiana forma zasilania finansowego samorządów spotykała się z falą krytyki ze strony władzy lokalnej. Krytykę wywoływał fakt, że dotacje celowe naruszały samodzielność budżetów wspólnot terytorialnych. Wydatkowanie środków otrzymanych w formie dotacji celowej wiązało się bowiem z koniecznością ich szczegółowego rozliczenia, a ponadto mogły one być wydatkowane jedynie na te cele, na które zostały przyznane. W konsekwencji zbyt duży udział dotacji celowych w dochodach samorządu terytorialnego, przy obowiązującej procedurze rozliczania się z przyznanych środków, mógł niekiedy znacznie ograniczać samodzielność finansów i niezależność – od władzy centralnej – wspólnot terytorialnych.

Podobne prace

Do góry