Ocena brak

Źródła dochodu samorządu terytorialnego - Dochody z podatków i opłat administracyjnych

Autor /Stachu Dodano /12.08.2011

Ważnym źródłem dochodów samorządów terytorialnych były podatki. Na podkreślenie zasługuje fakt, że tylko niewielka część wpływów podatkowych z danego terytorium zasilała budżety samorządowe. Władze samorządowe najczęściej dysponowały wpływami z podatków od nieruchomości, od własności ziemskiej, podatkami od dochodów małych firm, a także opłatami lokalnymi i administracyjnymi za wykonywane czynności cywilno prawne. Są to dochody z typowych podatków i opłat lokalnych, które w żadnym kraju nie należą do wydajnych źródeł dochodów.

W Polsce podobnie jak w innych krajach z chwilą reaktywowania samorządów terytorialnych dokonano podziału dochodów z podatku, pomiędzy budżet państwa i budżety gmin.

Podstawowymi dochodami budżetu gmin w Polsce były wpływy z podatków ( podany poniżej opis podatków odpowiada również stanowi obecnemu, z zaznaczeniem wprowadzonych zmian ) :

  • od nieruchomości – w dochodach własnych gminy stanowi najważniejszą pozycję. Podatnicy tego podatku to właściciele lub użytkownicy wieczyści nieruchomości. Opodatkowaniu podlegają budynki lub ich części związane z prowadzeniem pozarolniczej i pozaleśnej działalności gospodarczej. Podstawą opodatkowania jest powierzchnia użytkowa nieruchomości mierzona po wewnętrznej długości ścian budynku, dla gruntów ich powierzchnia, a dla budowli wartość początkowa przyjmowana do amortyzacji. Stawki podatkowe ustala Minister Finansów, przy obowiązującej zasadzie, ze poziom stawki maksymalnej podwyższa się corocznie. W podatku od nieruchomości stosowane są zwolnienia przedmiotowe – opodatkowaniu nie podlegają: tereny zajęte przez drogi publiczne, budynki zabytkowe wpisane do rejestru zabytków, grunty na których istnieją zbiorniki wodno – retencyjne, nieruchomości zajęte przez administrację samorządu terytorialnego. W 1992 r z podatku tego zwolnione zostały zakłady należące do Polskich Kolei Państwowych, co uszczupliło dochody budżetów gminnych. Rada gminy ma prawo do ustanowienia innych ulg i zwolnień od podatku. Stawki podatku uchwalają gminy, ale do wysokości określonej przez Ministra Finansów.

  • rolny – obciąża osoby fizyczne i prawne, będące właścicielami gospodarstw rolnych o obszarze przekraczającym 1 ha fizyczny lub przeliczeniowy ( osoby których gospodarstwa nie przekraczają 1 ha płacą podatek od nieruchomości).Spod obowiązku płacenia podatku wyłączone są gospodarstwa należące do działów specjalnych ( ich właściciele obecnie płacą podatek dochodowy od osób fizycznych ). Przedmiotem opodatkowania są : użytki rolne, lasy i grunty leśne, grunty pod stawami, grunty pod zabudowaniami związanymi z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. W tym podatku zastosowano również ulgi przedmiotowe i podmiotowe – z podatku zwolnione są grunty klasy VI i VII, na okres roku zwolnione są z opodatkowania grunty podlegające wymianie lub scaleniu. Podatnik ma prawo do ulgi inwestycyjnej, wprowadzonej w 1992 r w wysokości 25 %, pod warunkiem jej udokumentowania. Z podatku zwolnione są osoby odbywające służbę wojskową.

  • leśny – wprowadzony 1 stycznia 1992 r. na podstawie Ustawy o lasach z dnia 28.10.1991 r zastąpił dawna opłatę leśną. Do płacenia zobowiązani są wszyscy właściciele lasów, bez względu na status organizacyjno – prawny ( płaci go również skarb państwa ). Przedmiotem opodatkowania są lasy z wyjątkiem lasów na terenie których istnieją ośrodki wypoczynkowe oraz zlokalizowane są działki budowlane i rekreacyjne. Podstawa opodatkowania to ha przeliczeniowe, przy wyliczaniu których uwzględnia się powierzchnię zajmowaną przez 9 głównych gatunków drzew i 6 klas bonitacji drzewostanu.

  • od środków transportu – został on zmieniony w związku ze zmianą systemu finansowania dróg publicznych. Główne zmiany polegają na przedmiotowym ograniczeniu podatku oraz zmianie systemu zasilania finansowego gmin na cele związane z utrzymaniem dróg. Przedmiotem opodatkowania są : samochody ciężarowe o ładowności od 2 – 12 ton, o ładowności powyżej 12 ton, ciągniki siodłowe i balastowe, przyczepy i naczepy o ładowności powyżej 5 ton oraz autobusy. Stawki podatku ustala rada gminy, przy czym ustawodawca określił stawki maksymalne. Wynika z tego, że przedmiotem opodatkowania przestały być samochody osobowe oraz inne pojazdy. Ich właściciele od 1 stycznia 1998 r nie płacą podatku z tego tytułu, natomiast zostali obciążeni przez wliczenie go w cenę paliwa.

  • od spadków i darowizn kształt podatku określa Ustawa z dn. 29.06.1995 r o zmianie ustawy o podatku od spadków i darowizn. Obowiązek podatkowy leży na właścicielach rzeczy i praw nabytych w drodze spadku. W przypadku darowizny podatek ciąży solidarnie na obdarowanych i darczyńcach. Przedmiotem opodatkowania jest tzw. czysta wartość nabytych rzeczy i nabytych praw ( czyli wartość po potrąceniu długów i innych obciążeń ), po cenach rynkowych w dniu złożenia zeznania podatkowego. Stawka podatku uzależniona jest od grupy podatkowej do której zaliczony został podmiot, a kryterium jej określania to stopień pokrewieństwa pomiędzy nabywcą rzeczy i praw majątkowych a ich zbywcą.

  • od działalności gospodarczej opłacanej w formie karty podatkowej – podatek ten to przejaw pragmatyzmu fiskalnego, gdyż dla pewnych rodzajów działalności ( ok. 100)

  • władze publiczne zgadzają się na zryczałtowaną formę opodatkowania. W polityce tej obowiązują pewne rygory ( np. rodzaj prowadzonej działalności, liczba zatrudnionych ). Jeżeli jednak podatnik postrzega, że ta forma podatku jest dla niego niekorzystna, to ustawodawca dopuszcza możliwość wyboru pomiędzy kartą podatkową a podatkiem dochodowym na ogólnie obowiązujących zasadach.

  • od posiadania psów – płacą go osoby fizyczne posiadające psy. Stawkę maksymalna ustala Minister Finansów, a stawki dla konkretnych gmin – rada gminy. Istnieje kilka ustawowych zwolnień od tego podatku – psy osób kalekich, psy wykorzystywane do pilnowania gospodarstw rolnych, psy będące własnością osób po 70 roku życia oraz psy personelu przedstawicielstw dyplomatycznych. Od 1999 r podatek ten ma charakter fakultatywny.

Oraz tzw. opłat lokalnych (targowej, miejscowej i administracyjnej). W zakresie wymienionych podatków władze lokalne posiadały ograniczone władztwo podatkowe, polegające na możliwości różnicowania stawek podatkowych jednak bez możliwości ich podwyższania powyżej stawek maksymalnych określonych ustawowo. Ponadto gminy posiadały 15% udział we wpływach z podatku dochodowego od osób prawnych posiadających siedzibę na terenie gminy. Władze gminy posiadały także ustawowe uprawnienia do nakładania na swoim terytorium dodatkowych podatków „samoistnych”, które wiązały się z tzw. nieograniczonym władztwem podatkowym gminy. Do wprowadzenia dodatkowych podatków wymagana była jednak zgoda społeczności lokalnej wyrażona w przeprowadzonym referendum.

Podobne prace

Do góry