Ocena brak

Żółw grecki

Autor /Bill Dodano /12.01.2012

Rodzina żółwie lądowe (Testudinidae)

Wygląd: pancerz długości 20-25 cm, rzadko dłuższy, ka-rapaks silnie wypukły, prawie okrągławy, lekko tylko rozszerzony w tylnej części. Tarcze kręgowe są stosunkowo wąskie, a u osobników dorosłych niemal dokładnie kwadratowe i wyraźnie uwypuklone. Barwa pancerza jest zwykle mniej lub bardziej zielonkawożółta lub brązowa-wożółta z różnych rozmiarów ciemnymi plamami. Spotykane są również osobniki ubarwione pomarańczowo. Od blisko spokrewnionego i bardzo podobnego żółwia śródziemnomorskiego różni się podzieloną podłużnym wgłębieniem na 2 części tarczką nadogonową i twardym, dobrze wykształconym, zwłaszcza u samców, bruzdkowanym kolcem na końcu ogona.

Znajduje się na nim jedna lub dwie duże, gładkie łuski, a nie, tak jak u żółwia śródziemnomorskiego, liczne małe łuski. Na przedniej części przednich nóg znajdują się mniejsze i słabsze łuski niż w tym samym rejonie ciała u żółwia śródziemnomorskiego. Płeć dorosłych osobników jest dość łatwo określić: plastron samca w jego tylnej części jest słabo wklęsły, a ogon wyraźnie dłuższy niż u samicy, której plastron jest płaski lub lekko wypukły, natomiast ogon stosunkowo krótki. Niewielkie, niemniej jednak istotne dla przetrwania gatunku wklęśnięcie brzusznej części pancerza ułatwia samcowi wspięcie się na samicę podczas kopulacji.

Występowanie: centrum zasięgu żółwia greckiego jest wschodnia część rejonu śródziemnomorskiego. Jego areał rozprzestrzenienia, stale rozszerzany przez celowe wsiedla-nie lub mimowolne zawlekanie tego gatunku na różne nowe stanowiska, rozciąga się od Balearów, Sardynii i Korsyki na zachodzie, przez cały Półwysep Bałkański aż po Dunaj. Żółw grecki występuje również w zachodnich i południowych Włoszech, włącznie z Sycylią, a także w południowej Francji. W niektórych rejonach jest już obecnie bardzo rzadki.

Środowisko: ten plastyczny ekologicznie, mający duże zdolności przystosowawcze gatunek zamieszkuje w obrębie swego areału wystęj powania najrozmaitsze środowiska. Można go spotkać zarówno w makii, na jałowych, ubogich florystycznie łąkach i trawiastych zboczach gór, równie dobrze w krasie, jak i na nadmorskich nizinach, w widnych lasach, pokrytych roślinnością wydmach, ale również w środowiskach antropogennych, w których znajdują się rozdzielające ogrody luźne, kamienne murki, zarośla i suche piaszczysta tereny. Podstawowym klimatycznym warunkiem występowania żółwia greckiego są wys~ kie temperatury lata, unika jednak zbyt dużyć upałów zapadając wówczas w sen letni.

Tryb życia: wiosną żółw grecki opuszcza sw je zimowe kryjówki i przede wszystkim wydala odchody nagromadzone w jego ciele w czasie spoczynku zimowego. Podczas trwającego około pół roku snu zimowego żółw grecki spa la od 10 do 40 g swych rezerw tłuszczowych. Nic więc dziwnego, że wiosną jest bardzo głodny. Intensywnie penetruje okolicę zjadając młode, pełne witamin pędy roślin i wygrzewa się w wiosennym słońcu.

Efektem tego żerowania jest dość szybki wzrost, wskutek którego na pancerzu powstają jasne pręgi, nie mogą one jednak służyć do określania wieku danego osobnika, ponieważ okresy wzrostu i odpowiadające im strefy przyrostu mogą powtarzać się kilka razy w ciągu roku. Na wiosenny okres dużej aktywności żółwia greckiego przypadają również jego gody. Po nich wiedzie bardziej skryty tryb życia. Nie pada również wówczas tak łatwo ofiarą ruchu kołowego na drogach. Pod koniec wiosny i na początku lata ilość dostępnego dla żółwi świeżego pokarmu roślinnego maleje.

Podczas największego upału kryją się w cieniu. Prefe-j rowana przez nie temperatura wynosi od 20 do 30CC. Aby osiągnąć taką ciepłotę ciała z lu bością wygrzewają się rano w promieniach słońca. Gdy ich ciało jest już odpowiednio nagrzane, udają się na poszukiwanie poka mu. Często poruszają się wówczas od dawna używanymi trasami. Zapotrzebowanie organ' zmu na wodę pokrywane jest głównie z pobieranego pokarmu. Rzadko tylko żółwie te pij3 wodę z płytkich zbiorników. Niemniej jednak po długotrwałej letniej suszy chętnie piją wodę z kałuż powstałych po wczesnojesiennych deszczach.

Podczas letnich upałów zapadają często w stan odrętwienia określany mianem snu letniego. W tej fazie życia, którą spędzają zwykle zagrzebane w ziemi, ich tempo przemiany materii obniża się podobnie jak w czasie snu zimowego. Rozpoczynające się późnym latem opady przerywają żółwiom greckim letnie odrętwienie, wywabiając je ponownie z kryjówek. Zaczyna się wówczas kolejny etap intensywnego żerowania, który trwa do jesieni i kończy się wówczas, gdy żółwie nagromadzą już w swych organizmach zapasy tłuszczu wystarczające do przetrwania zimy. Zakopują się teraz w odpowiednich miejscach i zimują do wiosny następnego roku. Podczas snu zimowego ich tempo przemiany materii jest silnie obniżone, a ciepłota ciała spada do około 5°C. Przebudzenie na wiosnę jest wynikiem zadziałania zakodowanego w organizmach żółwi wewnętrznego zegara biologicznego, na który czynniki zewnętrzne wpływają tylko w niewielkim stopniu.

Rozród: po obudzeniu się ze snu zimowego i pierwszym intensywnym żerowaniu samce zaczynają wędrować po okolicy w poszukiwaniu gotowych do rozrodu samic. Nierzadko w jednym miejscu zbiera się razem kilka samców, które toczą wówczas ze sobą walki. Silnymi uderzeniami usiłują skłonić rywali do ucieczki.

Dość brutalnie traktowane są również samice. Samiec uderzeniami w pancerz, kąsaniem w nogi i wielokrotnym okrążaniem samicy zmusza ją do zatrzymania się i pozostania w miejscu. Kopulacja jest trudna, ponieważ samiec często ześlizguje się z pancerza samicy. Do aktu płciowego nie może dojść również wówczas, jeśli zestresowana zachowaniem samca samica schowa się zbyt głęboko w swym pancerzu. Na tym przykładzie widać wyraźnie, że posiadanie pancerza ma także swoje słabe strony. Po wielu wysiłkach samca dochodzi jednak zwykle do kopulacji, podczas której samiec z szeroko rozwartym pyskiem wydaje charakterystyczne, osobliwe dźwięki, przypominające skomlenie szczeniąt lub żałosne miauczenie kociąt.

Po pewnym czasie od momentu zapłodnienia samica wygrzebuje tylnymi nogami jamkę w ziemi, do której składa jaja. Młode samice składają 1-2, natomiast starsze do 10 jaj. Następnie jamka zostaje zasypana, a jej powierzchnia wyrównana za pomocą służącego w tym przypadku jako „walec drogowy" plastronu. Jaja są białe, nieco wydłużone, okryte twardą skorupką. Rozwój zarodkowy trwa kilka miesięcy, a jego ostateczna długość uzależniona jest od panujących w danym miejscu i czasie warunków klimatycznych. Świeżo wylęgnięte młode, długości około 3,5 cm, mają okrągławy pancerz z dość wyraźnym rysunkiem.

Pokarm: żółw grecki żywi się głównie zielonymi częściami roślin, których kęsy odcina ostrymi, rogowymi listwami położonymi na krawędziach szczęk. Znajdujące się w przewodzie pokarmowym bakterie biorą udział w rozkładzie zawartego w pokarmie błonnika (celulozy), umożliwiając tym samym pełniejsze wykorzystanie jego wartości odżywczej. Z pokarmu roślinnego uzyskują również niezbędną dla organizmu wodę. Niekiedy żółwie jedzą owady, zwłaszcza naziemne chrząszcze, dżdżownice, a nawet padlinę czy też odchody różnych zwierząt. W celu ułatwienia rozdrobnienia pokarmu w żołądku, żółwie, podobnie jak ziarnojady wśród ptaków, połykają małe kamyki.

Uwagi: świeżo wylęgnięte z jaj żółwie często padają ofiarą różnych drapieżników. Dorosłe są natomiast dość dobrze chronione pancerzem, niemniej bywają niekiedy skutecznie atakowane przez duże ptaki drapieżne i lisy. Największe straty w ich populacjach powoduje jednak człowiek. Tylko z terenu byłej Jugosławii zostało w 1971 roku wywiezionych ponad 400 000 żółwi greckich. Na szczęście obecnie postawiono kres temu procederowi wprowadzając ochronę prawną tego gatunku.

Podobne prace

Do góry