Ocena brak

Zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa

Autor /grubaska Dodano /18.12.2012

Do zmian zwyrodnieniowych kręgosłupa prowadzą:

a) obciążenia statyczno-biomechaniczne, nadmierny długotrwały nacisk na ograniczone odcinki kręgów (np. strony wklęsłe bocznych skrzywień, przednie brzegi trzonów na szczycie nadmiernej kifozy, wyrostki stawowe w przypadku lordozy), wady ustawienia miednicy powodujące skrzywienia kręgosłupa, długotrwała praca siedząca w pozycji niefizjologicznej itp.;

b) uszkodzenie pourazowe (złamania trzonów, wyrostków stawowych, łuków, uszkodzenie krążka międzykręgowego);

c) wrodzone wady rozwojowe (sakralizacja, lumbalizacja jedno- lub obustronna wyrostków stawowych, przerost wyrostków stawowych i poprzecznych); wady te same nie sprawiają dolegliwości, ale zmieniając mechanikę ruchów kręgosłupa mogą być przyczyną zmian zwyrodnieniowych;

d) zmiany pozapalne, nieswoiste i swoiste;

e) zwiększona podatność kości na odkształcanie w zaburzeniach hormonalnych (okres przekwitania, leczenie preparatami kory nadnerczy, akromegalia i in.), odżywczych (krzywica, osteomalacja), we wrodzonych chorobach układowych (dysplazje chrzestne i łącznotkankowe).

Patogeneza i objawy kliniczne zależą od umiejscowienia i rozległości zmian.

Pierwszymi objawami choroby mogą być bóle miejscowe, pojawiające się przy pierwszych ruchach lub po pracy, albo odległe, spowodowane uciskiem korzeni nerwowych w odpowiednim segmencie. Zmiany umiejscawiają się najczęściej w najbardziej ruchomych odcinkach kręgosłupa (szyjnym i lędźwiowym), a zatem w miejscach najbardziej narażonych na urazy, przeciążenia i zużycie chrząstki.

Zwyrodnienia i wyrosłe kostne stawów międzykręgowych (spondyloarthrosis) wywołują ból miejscowy przy pierwszych ruchach lub po wysiłku. Większe wyrosłe, przypłaszczenie i pogrubienie wyrostków stawowych mogą być przyczyną ucisku korzeni nerwowych i bólów pni nerwowych, przeczulicy, znieczulenia, drętwienia w strefie unerwienia skóry, zniesienia odruchów skórnych, ścięgnowych, okostnowych, niedowładów i zaników mięśni.

Inny obraz chorobowy przedstawiają procesy zwyrodnieniowe w krążku międzykręgowym. Począwszy od trzeciego dziesiątka lat galaretowata zawartość krążka ulega odwodnieniu, traci elastyczność, a przez to zdolność amortyzacji wstrząsów. Krążek staje się niższy, a jego obrąbek włóknisty mniej odporny na urazy i przeciążenia. Wypuklenie się krążka uwidacznia się na radiogramie w postaci wyrośli kostnych (spondylosis). Jeżeli objawy bólowe wywołane są zmianami zwyrodnieniowymi krążka międzykręgowego, co może potwierdzać obraz radiologiczny (zwężenie krążka, wyrosłe kostne, skleroty-zacja sąsiadujących części kostnych), możemy rozpoznać dyskopatię.

Dyskopatia jest określeniem używanym dla wszelkich zmian zwyrodnieniowych krążka międzykręgowego, nawet gdy doraźnie nie występują objawy kliniczne.

Niestabilność kręgosłupa polega na nieprawidłowych, nie kontrolowanych przesunięciach kręgów, zwłaszcza w płaszczyźnie poziomej, w stosunku do kręgów sąsiednich. Przyczyną jej jest wiotkość obrąbka włóknistego i więzadeł, np. przy obniżeniu krążka międzykręgowego. Osłabienie napięcia mięśniowego może grać rolę ułatwiającą nieprawidłowe ruchy. Niestabilność objawia się bólami miejscowymi, niekiedy dokładnie sprecyzowanymi w czasie ruchów tułowia. Radiogramy wykonane w pozycjach czynnościowych (zgięcie, wyprost) mogą ujawnić niestabilność kręgosłupa (nadmierne rozchylenie lub zbliżenie brzegów trzonów, przesunięcie do przodu, tyłu lub boku). Jeżeli na radiogramie widoczne jest przesunięcie trzonu kręgowego w stosunku do sąsiedniego, określamy to jakolisłhesis. Jeśli przemieszczenie nastąpiło do tyłu, mówimy o kręgozmyku tylnym (rełrolisthesis). Gdy trzon przesunięty jest do przodu w stosunku do niżej położonego, mówimy o kręgozmyku przednim rzekomym (anterolisthesis), w odróżnieniu od kręgozmyku(spondylolisthesis) rozwijającego się na skutek przerwy w łukach (spondylolysis — kręgo-szczelina) lub w następstwie braku, uszkodzenia czy zwichnięcia wyrostków stawowych. KTęgozmyki rzekome, zarówno przedni, tylny, jak i przesunięcia boczne są objawami składowymi niestabilności kręgosłupa.

Na podłożu zmian zwyrodnieniowych krążka międzykręgowego może dojść do „wypadnięcia dysku".

Wypadnięcie jądra miażdżystego (prolapsus nuclei pulposi) najczęściej wiąże się z dźwignięciem cięższego przedmiotu przy zgiętym kręgosłupie, ze skokiem, nagłym ruchem itp. W następstwie nagłego zwiększenia ciśnienia wewnątrz krążka międzykręgowego i zgięcia kręgosłupa następuje przerwanie osłabionego przez zmiany zwyrodnieniowe obrąbka włóknistego części tylnej lub tylno-bocznej i wyciśnięcie (prolapsus) lub wypuklenie (herniatio) zawartości krążka w kierunku kanału kręgowego lub korzeni nerwowych. W zależności od lokalizacji ucisku występują objawy neurologiczne, mające postać rwy kulszowej (L4_s—Sj), niedowładów mięśniowych, osłabienia lub zniesienia odruchów skórnych i ścięgnowych w tym segmencie nerwowym, lub objawy ucisku korzeni nerwu udowego (L^). W przypadkach „wypadnięcia dysku" w odcinku szyjnym, najczęściej Cs_6, występują podobne objawy w okolicy unerwionej przez splot szyjny, lecz również w odcinku lędźwiowym i w kończynach. Odruchowy przykurcz mięśni kulszowo-golenio-wych w następstwie „wypadnięcia dysku" nazywa się objawem Phalena--Dicksona.

W rozpoznawaniu zmian zwyrodnieniowych, dyskopatii i wypadnięcia jądra miażdżystego trzeba pamiętać, że podobne objawy mogą wywoływać wyrosłe kostne, procesy zapalne swoiste, nieswoiste i odczynowe (g.p.p., z.z.s.k.), nowotworowe i pourazowe. Również chorobom narządów wewnętrznych mogą towarzyszyć bóle w okolicy kręgosłupa. O rozpoznaniu decyduje całość obrazu klinicznego, radiologicznego i wyniki badań laboratoryjnych.

Leczenie zachowawcze dyskopatii jest złożone i długotrwałe. Polega ono na wzmacnianiu mięśni kręgosłupa, w okresie remisji dołącza się ćwiczenia kondycyjne. Bóle łagodzi się fizykoterapią (diatermia, diadynamic, termo-, helio-terapia) i środkami przeciwbólowymi w przypadkach większych dolegliwości; poza tym wskazane może być doleczanie sanatoryjne. W przypadkach nawracania i uporczywego przebiegu dolegliwości stosuje się sznurówki i gorsety ortopedyczne.

Przy ostrych objawach „wypadnięcia dysku" wskazane są próby doraźnego odprowadzenia, poza tym bezwzględne leżenie na płaskim niepodatnym łóżku przez około 2 tygodnie, środki przeciwbólowe i ewentualnie fizykoterapia. W lecznictwie zamkniętym można stosować wyciągi i blokady lub próbować nastawienia wypadniętego jądra miażdżystego odpowiednimi rękoczynami. Uporczywe nawracanie dolegliwości, objawy neurologiczne (niedowład, wypadnięcie odruchów, utrzymujące się odruchowe skrzywienie kręgosłupa) skłaniają do leczenia operacyjnego, a więc do uwolnienia nerwów lub rdzenia od ucisku przez usunięcie wypadniętego jądra miażdżystego, do wycięcia uciskających wyrośli kostnych; w razie konieczności uzupełnia się te zabiegi plastyką jądra miażdżystego lub usztywnieniem. Jednak usztywnienie nawet tylko dwu kręgów prowadzi do przeciążenia krążków międzykręgowych sąsiednich i do ich zwyrodnienia w ciągu 3—5 lat.

Podobne prace

Do góry