Ocena brak

Zmiany rozwojowe jelit

Autor /laetitia Dodano /06.01.2012

Szczególnie ważne zmiany rozwojowe zachodzą w pętli pępkowej. Leży ona, jak wyżej zaznaczono, w płaszczyźnie pośrodkowej i składa się z ramienia górnego (zstępującego) i z ramienia dolnego (wstępującego). Cewa jelitowa wielkiej pętli bardzo szybko wydłuża się, wkrótce nic mieści się już w jamie brzusznej i wskutek tego pierwsze pętle wnikają do sznura pępkowego, gdzie leżą w pozostałej, poza-zarodkowe j części jamy ciała («fizjologiczna przepuklina pępkowa»). W późniejszym stadium rozwojowym (u zarodka 40—50 mm długości) pętle zawarte w worku przepuklinowym cofają się z powrotem do jamy brzusznej (odprowadzenie przepukliny, repositio). Z wierzchołka pętli do pęcherzyka żółtkowego biegnący przewód pępkowo-jclitowy później przeważnie całkowicie zanika. Czasami tylko pozostałość jego może się zachować w postaci ślepego wyrostka zmiennej długości, tzw. uchyłka Meckela (diverticulum ilei s. Meckeli). Umożliwia on określenie położenia pierwotnego wierzchołka pętli pępkowej.

Zmiany położenia pędi dwunastnicy wywołują ruchy obrotowe pędi pępkowej. Ruchy te odbywają się w stosunku do tętnicy krezkowej górnej zaopatrującej całą pętlę, jak również rozwijające się z niej jelita; kierunek przebiegu tętnicy stanowi oś obrotu. Ruch obrotowy odbywa się w kierunku przeciwnym do kierunku strzałki zegarka. W pierwszej fazie ruchu oba ramiona obracają się o 90° ustawiając się poprzecznie, ramię pierwotnie górne kieruje się na prawo, ramię pierwotnie dolne — na lewo (w końcu i miesiąca życia zarodka). Z początku oba ramiona rosną równomiernie, później jednak (początek 3 miesiąca) szczególnie ramię górne rośnie bardzo intensywnie, silnie się wydłuża i układa w liczne pętle (w tym okresie wytwarza się fizjologiczna przepuklina pępkowa). Wówczas zgięcie dwu-nastniczo-jelitowe przesuwa się na lewo, a równocześnie pierwotne zgięcie okrężnicy lewe zbliża się do śledziony. Po odprowadzeniu przepukliny pępkowej następuje druga faza obrotu pętli pępkowej w tym samym kierunku co pierwsza o dalsze 90°. W wyniku tego obrotu pętle jelitowe powstałe z prawego (początkowo górnego) ramienia (większość jelita cienkiego) układają się w lewej połowie jamy brzusznej, pętle powstałe z lewego (początkowo dolnego) ramienia w prawej połowie jamy brzusznej.

Jelito ślepe układa się teraz po stronie prawej u góry pod wątrobą; zgięcie okrężnicy lewe (flexura coli sinistra) przesuwa się w dalszym ciągu ku górze i na lewo, przy czym początkowa część końcowego odcinka jelita wchodzi w skład okrężnicy poprzecznej i tworzy jej końcowrą trzecią cześć długości. Ten końcowy odcinek okrężnicy poprzecznej nie pochodzi więc z pętli pępkowej, lecz tak samo jak późniejsza okrężnicą zstępująca z odcinka końcowego jelita; wskazuje na to również wspólne unaczynienie i unerwienie obu odcinków.

Po ukończeniu obrotu wielkiej pętli jelitowej jelito ślepe, jak już wspomniano, układa się z początku po stronie prawej u góry pod wątrobą, następnie zaś zstępuje ku dołowi do dołu biodrowego prawego (descensus caeci) osiągając swe ostateczne położenie. Zstępowanie to wytwarza okrężnicę wstępującą (w 4—5 miesiącu), która zgięciem okrężnicy prawym (flexura coli dextra) łączy się z okrężnicą poprzeczną. Teraz okrężnicą wstępująca wraz ze swą krezką  przylega do tylnej ściany brzucha, zlepia się z otrzewną ścienną i traci swą powłokę surowiczą wzdłuż swego tylnego obwodu. Tym samym uzyskuje ona wtórnie położenie zaotrzewnowe. Cała okrężnicą tworzy już teraz ramę, w której u dorosłego położone są pętle jelita cienkiego . Jeżeli zstępowanie jelita ślepego nie odbywa się, zachowuje się jego wysokie położenie; łączy się ono zazwyczaj z brakiem okrężnicy wstępującej. Istotne zmiany położenia występują również wtedy, gdy okrężnicą wstępująca jest nienormalnie krótka (niezupełne zstępowanie jelita ślepego).

Przyczyny obrotu jelit nic są jeszcze dokładnie znane. Wiemy, że u zarodków płazów przez obrót o 18o° sklepienia prajelita następuje odwrotny obrót jelit i wytwarza się odwrotne położenie trzcw (silus inversus). Wspominaliśmy poprzednio, że u człowieka bodźcem do ruchów obrotowych wielkiej pętli jelitowej są ruchy obrotowe pętli dwunastnicy.

Jelito ślepe, jak wyżej wspomniano, zaznacza się już bardzo wcześnie. Jego część bliższa rozszerza się znacznie silniej niż część dalsza, tak że niebawem możemy odróżniać odcinek proksymalny o znacznie większym obwodzie (caecum) i wąski, powstrzymany w rozwoju odcinek dystalny (processus vermijormis); W życiu płodowym jednak ścisła granica miedzy obu tymi częściami nie daje się jeszcze ustalić i ostateczne zróżnicowanie i odgraniczenie ich odbywa się dopiero po urodzeniu, chociaż czasami postać embrionalna może być zachowana i u dorosłego osobnika. Jelito ślepe traci swą krezkę, tak samo jak okrężnica wstępująca, jednak nie przyrasta do otrzewnej ściennej i przeważnie zachowuje całkowitą powłokę surowiczą.

Odcinek końcowy jelita, tak samo jak jelito głowowe, występuje pierwotnie w postaci ślepo kończącej się cc wy. Z większej kranialnej części jelita końcowego, jak wyżej wspomniano, powstaje końcowa trzecia część okręż-nicy poprzecznej, cała okrężnica zstępująca i okrężnica esowata; mniejszy kaudalny odcinek wytwarza stek odchodowy. Z grzbietowej części steku powstaje odbytnica, kończąca się jelitem ogonowym, które jednak wkrótce zanika.

Pierwotnie cały odcinek końcowy jelita położony jest w płaszczyźnie pośrodkowej. W związku z ruchami obrotowymi pętli pępkowej większa, górna część tego odcinka przesuwa się jednak na lewo, dzięki czemu okrężnica zstępująca i esowata osiągają swe ostateczne położenie. Okrężnica zstępująca przylega teraz do tylnej ściany brzucha i tak samo jak okrężnica wstępująca wtórnie uzyskuje położenie zaotrzewnowe, podczas gdy esica, tak jak okrężnica poprzeczna, zachowuje swe pierwotne położenie wewnątrzotrzewnowe. Odbytnica nie zmienia swego położenia pośrodkowego.

Pierwotnie jednolity stek odchodowy (cloaca) zostaje przedzielony czołowo wzrastającą przegrodą (septum urorectale) na część przednią i na część tylną. Odcinek przedni wytwarza zatokę moczowo-płciową i pęcherz moczowy, z odcinka tylnego powstaje odbytnica. Wskutek dalszych procesów rozwojowych przebija się ona następnie na zewnątrz wytwarzając odbyt.

Podobne prace

Do góry