Ocena brak

Złotook zwyczajny

Autor /Borys999 Dodano /27.01.2012

Wygląd: długość okoto 1 cm, rozpiętość skrzydeł około 3 cm. Skrzydła o gęstym, zielonym lub bladożółtym użytkowaniu sprawiają wrażenie jakby delikatnej krepy. Te mieniące się subtelnym odblaskiem skrzydła, które w pozycji spoczynkowej są ułożone dachowało nad ciałem, i żółte, o metalicznym połysku oczy nadają temu owadowi zwiewny wygląd. Złotook posiada na przedtułowiu gruczoły zapachowe wydzielające substancję o przykrym zapachu; stąd też bywa on czasem nazywany przez ludzi „śmierdzącą muchą".

Ta substancja zapachowa służy do obrony przed wrogami. Niektóre gatunki z rodziny złotookowatych (Chrysopidae) mają u nasady przednich skrzydeł narząd bębenkowy (tympanalny), dzięki któremu mogą słyszeć ultradźwięki. Przypuszcza się, że jest to przystosowanie chroniące je przed nietoperzami, które w nocy polują na owady. Ztotookowate są aktywne o zmierzchu i w nocy.

Na świecie występuje ponad 800 różnych gatunków należących do tej rodziny; z tego w Europie Środkowej żyje około 20 gatunków. Spotyka się wśród nich różne przystosowania ekologiczne. I tak na przykład niektóre składają jaja na długich, a niektóre na krótkich stylikach; jedne upakowują jaja gęsto razem, a u innych są one luźno rozrzucone na większej powierzchni. Te różne strategie służą ochronie przed wrogami i innymi niebezpieczeństwami.

Środowisko: lasy, parki, ogrody i osiedla. W zimie często spotyka się złotooki w dużej liczbie na strychach lub w innych pomieszczeniach, gdzie zimują. Na wiosnę i latem licznie występują w ogrodach. W czasie ciepłych letnich wieczorów przylatują w większych rojach do światła. W ciągu dnia siedzą spokojnie na górnej powierzchni zielonych liści. Ich ubarwienie ochronne jest tak doskonałe, że z trudem można je wykryć.

Występowanie: cała Europa. Niektóre gatunki złotooków są do siebie bardzo podobne i co za tym idzie trudne do rozróżnienia.  

Liczebność: nigdzie nie są rzadkie. Masowe pojawy występują nieregularnie co kilka lat i zależą głównie od pogody. Łagodne zimy, ciepłe i deszczowe lata sprzyjają ich masowemu rozwojowi.

Rozród: po ściśle określonym rytualnym zachowaniu, związanym z dobieraniem się partnerów, samiec podczas kopulacji przekazuje samicy spermatofor zawierający plemniki. Samica po przyjęciu go i zapłodnieniu składa na liściu opatrzone stylikami jaja. Często można je znaleźć w pobliżu kolonii mszyc. Trzonek, na którym osadzone jest jajo, to zakrzepnięta na powietrzu nić wydzieliny wytworzonej przez specjalne gruczoły. Najpierw złotook przytwierdza na liściu koniec przyszłej nici stylika, następnie ją wydłuża, podnosząc przy tym odwłok, a dopiero na końcu składa na niej jajo. Długość tych nitkowatych stylików jest różna.

Złożone jaja nie stykają się ze sobą. Wylęgają się z nich wkrótce larwy podobne do larw innych sieciarek. Są małe, o ciele pokrytym gęstymi włoskami i szczecinkami, i z bardzo silnym aparatem gębowym. Za jego pomocą mocno chwytają zdobycz. W celu dobrego zamaskowania się, niektóre larwy wykorzystują szczecinki i nadziewają na nie drobne fragmenty skórki roślin albo także puste wylinki mszyc. Przyjmują wtedy bardzo osobliwy wygląd. Aby się przepoczwarczyć tworzą oprzęd między gałązkami w ten sposób, że poczwarki wiszą swobodnie w powietrzu.

Nici oprzędu pochodzą z tych samych gruczołów odwłoka, co i nici tworzące styliki dla jaj. Poczwarka opuszcza kokon, wygryzając w nim otwór, zanim w pełni rozwinie się w dorosłego ztotooka. Dopiero na zewnątrz przeobraża się do końca w dorosłego owada, Zwykle zimują dorosłe owady, jednak u niektórych złotooków czynią to także wyrośnięte larwy. Każdego roku może pojawiać się od jednego do dwóch pokoleń. Jeśli zimują dorosłe owady, wtedy następuje zmiana barwy ich z początku zielonych skrzydeł na kolor blado-żółtobrązowy.

Pokarm: złotooki należą do szczególnie pożytecznych zwierząt, ponieważ odżywiają się prawie wyłącznie mszycami. Obok biedronek są one najbardziej „zapalonymi" łowcami mszyc. Wstrzykują w nie wydzielinę, która w ciągu jednej minuty rozkłada wnętrze ofiary. Następnie tak powstała ciecz jest wysysana.

Podobne prace

Do góry