Ocena brak

Zjawisko moralności mieszczańskiej w oparciu o komedię Gabrieli Zapolskiej "Moralnośc pani Dulskiej".

Autor /dezerter Dodano /15.04.2011

- pani Dulska dzierży w garści swoją mieszczańską rodzinkę

- przymyka ona oko na romans syna Zbyszka ze służącą Hanką, wolała bowiem  by "grzeszył w domu" niż włóczył się poza domem

- gdy Hanka zachodzi w ciążę, Zbyszek postanawia się z nią ożenić, lecz rodzinka wyperswadowała mu ten pomysł

- Hanka otrzymuje finansową odprawę

-  Autorka Zapolska krytykuje hipokryzję, obłudę i ciasnotę mieszczńskich horyzontów

- kołtuneria i dulszczyzna- czyli poglądy pani Dulskiej

- fałsz, małe i brudne rozgrywki przy wysokim mniemaniu o własnych walorach moralnych i obywatelskiech

-> główne zasady pani Dulskiej:

# prać brudy we własnych czterech ścianach

# utrzymywanie porządku "na pokaz"

# pieniądz nie śmierdzi

# zapytanie: "co sobie ludzie pomyślą ?" Zbyszek:

- słaby, sterowany przez matkę, nie umie wydobyć się z kręgu dulszczyzny - mimo że jest jego świadom

- włóczy się po knajpach na koszt mamusi

- niezdecydowany Nawet Hanka potrafi wytargować wysoką opłatę za swoją krzywdę. Dulska miała "dwie twarze":

• jedna - przeznaczona do publicznego ukazywania, jako twarz kobiety godnej, która dba o swoją rodzinę, chodzi do kościoła, reprezentuje powszechnie uznawane zasady moralne oraz porządny i szacowny dom;

• druga - to twarz kobiety, która jest tyranem domowym; terroryzuje swoje otoczenie, szczególnie męża, toczy bezwględną walkę o zachowanie dobrej opinii i pozycji społecznej; Naturalistyczny wymiar scenerii i fabuły, wszystko w utworze jest prawdopodobne, nie mamy do czynienia ani z fantastyką ani z symbolami, didaskalia zawierają dokładne wskazówki co do stroju, wyglądu i zachowań postaci, autorka podkreślia biologiczne motywacje postępowania ludzi, co jest charakterystyczne właśnie dla naturalizmu. Np. Zbyszek nosi dziedzictwo dulszczyzny, jego postępowanie i psychika są zdeterminowane prawami rządzącymi w tym środowisku.

Elementy naturalistyczne w utworze:

determinizm - człowiek jest zależny od warunków, w których żyje, jest zdeterminowany przez czynniki, na które nie ma    wpływu, np.: pochodzenie społeczne, środowisko. Przykładem takiej osoby jest Zbyszko, który próbuje walczyć z    kołtuństwem, choć zdaje sobie sprawę, że nie będzie w stanie się od niego uwolnić:   "Bom się urodził po kołtuńsku, aniele! Bo w łonie matki już nim byłem, bo żebym skórę zdarł z siebie, mam tam pod  spodem w duszy całą warstwę kołtunerii, której nic wyplenić nie zdoła. Coś, taki nowy, taki inny, walczy z tym podstawowym, szarpie się, ciska. Ale ja wiem, że to do czasu, że ten kołtun rodzinny weźmie mnie za łeb,…" (Zbyszko).

teoria dziedziczności - Hesia upodabnia się do matki, dziedziczy jej najgorsze cechy: brak wrażliwości, pogardę dla innych, cynizm, skąpstwo;

dominacja istot silnych - Dulska jest bezwzględna, podporządkowuje sobie wszystkich. W tym świecie mogą przetrwać jedynie osoby silne (takie jak Dulska, Hesia), słabe giną (Mela);

• podejmowanie nowych tematów - autorka nie wstydzi się mówić o sprawach drażliwych, wstydliwych dla ówczesnego społeczeństwa (aborcja, choroby weneryczne);

• nowy bohater - wprowadzone zostają osoby z niższych warstw społecznych (Hanka, kucharka);

•  Dramat Zapolskiej obnaża obłudę moralną i mentalność mieszczańską. Życie Dulskich jest farsą w tym sensie, że toczy się poprzez nieustanne kontrasty głoszonych zasad i cnót oraz codziennej życiowej praktyki, która tym zasadom przeczy.

•  Filozofia Dulskiej sprowadza się do tezy, że dla ludzi, na zewnątrz, trzeba się prezentować jak najkorzystniej. Jej życiem rządzi gra pozorów (inne czyny i słowa dla obcych, inne dla swoich).

•  Osobowość tej kobiety zdominowała wszystkich domowników. Dawno stracił autorytet mąż, Felicjan, który całkowicie poddał się tyranii żony. Zadawalają go wydzielane przez nią groszaki na kawę i cygara.

•  Córki Dulskiej zestawiła Zapolska na zasadzie kontrastu: wrażliwa Mela, zagubiona, chorowita i bezradna oraz Hesia, wierne odbicie matki. Dulska dba o wychowanie dzieci. Posyła córki na pensję, łoży na ich lekcje muzyki i tańca, jednocześnie jednak wpaja im zasady swojej moralności i uczciwości (każe się Hesi kurczyć w tramwaju, aby zapłacić zań ulgowy bilet).

•  Zbyszko to młody człowiek obdarzony inteligencją i krytycyzmem, wyostrzonym prawdopodobnie przez kawiarniane kontakty ze środowiskiem cyganerii artystycznej. Nie ukrywa swej wrogości wobec wszystkiego co prezentuje matka. Jednak jego bunt jest krótkotrwały, okazuje się za słaby na walkę z kołtuństwem.  

•  Farsa ta powoduje tragedię ludzi reprezentujących odmienny sposób myślenia (Mela i Hanka).   Jednak w zakończeniu tryumfuje zakłamanie Dulskiej - Zapolska ośmieszyła zakłamaną moralność, ale podkreśliła jednocześnie jej ponurą trwałość.  

Podobne prace

Do góry