Ocena brak

Zjawiska krasowe

Autor /Sebek123 Dodano /28.05.2011

Zjawiska krasowe to proces rozpuszczania skał przez wody po­wierzchniowe i podziemne. Chemiczne działanie wody na skały zachodzi wskutek reakcji dwutlenku węgla znajdującego się w wodzie z węglanem wapnia, co w efekcie daje kwaśny węglan wapnia Ca(HC03)2 - związek bardzo łatwo rozpuszczalny w wodzie. Zjawiska krasowe występują zatem w skałach zbudowanych z węglanu wapnia. Należą do nich: wapień, dolomit, kreda, gips. Mogą również powstawać w innych skałach, np. piaskowcach o spoiwie wapiennym. W wyniku procesu krasowienia powstaje zespół form na powierzchni oraz pod powierzchnią ziemi.

Powierzchniowe formy krasowe są głównie skutkiem rozpuszczania skał przez wody opadowe. Należą do nich:

żłobki i żebra krasowe - bruzdy o głębokości do 2 m, szerokości kilku­dziesięciu centymetrów i długości od kilku do kilkunastu metrów, o przebiegu zgodnym ze spadkiem powierzchni. Z reguły występują seryjnie i są rozdzielone przez żebra krasowe, czyli ostre lub za­okrąglone grzbiety.

leje i studnie krasowe - okrągłe zagłębienia o średnicy do kilkunastu me­trów powstałe w wyniku rozpuszczania skały przez wodę wpada­jącą do szczeliny.

uwaty - zagłębienia powstałe z połączenia kilku lejów krasowych. poija - ogromne bezodpływowe zagłębienia, powstałe z połączenia lejów krasowych i uwałów. Ich powierzchnia może dochodzić do kilku­set km2, a głębokość nawet do 800 m. Maj ą strome stoki i prawie płaskie dno. Z reguły odwadniane są ponorami, czyli szczelinami, w które wpada pod ziemię woda powierzchniowa.

doliny krasowe - mogą powstawać przez połączenie lejów lub przez roz­puszczającą działalność wody płynącej. Często są bezodpływowe a płynące w nich rzeki z reguły giną w ponorach.

ostaóce krasowe - pozostałości pierwotnej powierzchni w postaci izolo­wanych wyniesień ostańcowych, pagórków zwanych mogotami. Podziemne formy krasowe to przede wszystkim jaskinie, tworzące się poprzez poszerzanie podziemnych szczelin przez wody dostające się pod powierzchnię ponorami. W jaskiniach z wód krasowych, na skutek uwalnia­nia się dwutlenku węgla, wytrąca się węglan wapnia, tworząc formy nacie­kowe. Należą do nich m.in.:

stalaktyty - narastające ze stropu jaskini sople pełne lub z kanalikiem w środku, przez który spływają krople wody. Szybkość narastania stalaktytów może być różna, od 3 mm rocznie do l cm na kilka­naście tysięcy lat. stalagmity - narastają z dna jaskini ku górze, bezpośrednio pod stalaktytem - wytrącają się z wody skapującej ze stalaktytu.

stalagnaty - czyli kolumny powstałe z połączenia stalaktytu i stalagmitu.

draperie - nacieki o bardzo cienkich ściankach i dużej powierzchni, zwisa­jące ze stropu jaskini w miejscach wylotu szczelin.

perły jaskiniowe (pizolity) - powstają w zagłębieniach dna jaskini wypeł­nionych wodą. Są to kuleczki wytrącanego koncentrycznie wę­glanu wapnia wokół okruchu skalnego. Węglan wapnia może wytrącać się również w miejscu wypływu wód

krasowych na powierzchnię - tworzy wtedy osad zwany martwicą wapienną

lub trawertynem.

Podobne prace

Do góry