Ocena brak

ŻELIGOWSKI EDWARD, pseud. Antoni Sowa

Autor /larina Dodano /08.04.2012

ŻELIGOWSKI EDWARD, pseud. Antoni Sowa, ur. 20 VII 1816 w Mariampolu (Wileńszczyzna), zm. 28 XII 1864 w Genewie, poeta. Podczas studiów w Dorpacie 1833-36 należał do patriot. kółka studenckiego, za co 1838 został tamże internowany do 1842; dokształcił się wówczas w zakresie współcz. filozofii i literatury niem. oraz rozpoczął twórczość poet. (debiut 1841 w „Nadwiślaninie"). Po powrocie na Wileńszczyznę wszedł do grona demokr. młodzieży, która entuzjastycznie przyjętą „fantazję dramatyczną" Ż. —> Jordan (1846) uznała za swój manifest ideowy. Publikację powst. po 1846 utworów prozą (Szkielety, Wspomnienia z życia i grobu-nie zachowane) i drukującej się już cz. 2 Jordana, pt. Żorski (znana ze streszczenia), o charakterze rewol., uniemożliwiła interwencja władz zaborczych; Ż., uwięziony z in. literatami wil., został wywieziony 1851 do Pietrozawodska, 1853 do Orenburga, gdzie zaprzyjaźnił się z T. Szewczenką (adresatem wiersza Do brata - Tarasa Szewczenki, powst. 1858, ogł. 1946), 1854 do Ufy. Zwolniony 1858, przebywając 1859 w Petersburgu, wydał tom Poezji i powieść Dziś i wczoraj (t. 1-2), w oryginalnej, luźnej formie podejmującą problem uwłaszczenia, oraz należał do zespołu redakcyjnego pismaSłowo", wyd. przez J. Ohryzkę, zawieszonego po 15 nrach; Poezje zawierają pisane na wygnaniu liryki, przeniknięte melancholią i tęsknotą, ironiczno-satyryczne obrazki w stylu H. Heinego (Ż. przełożył kilka jego liryków), nie ukończ, poemat fragmentaryczny On, ona, oni. Wróciwszy do Wilna, udał się Ż. 1860 do Francji i Szwajcarii; osiadł w Genewie, brał udział w życiu społ. emigracji (m. in. współzałożyciel 1864 Stow. Bratniej Pomocy).

Talent Ż. nie był najwyższej miary, twórczość jego pozostawała w kręgu wpływów wielkich romantyków, ale poglądy społ. i hasła braterstwa ludów zyskały mu uznanie współczesnych, a znaczenie Jordana zapewniło miejsce w historii literatury polskiej.

Księga wierszy 2; Zbiór poetów 2. Sto lat 9 (A. Drogoszewski); M. JANIK Na drogach myśli ludowej, Lw. 1936; zob. też Jordan.

Podobne prace

Do góry