Ocena brak

Żelazo

Autor /Nikanor Dodano /09.11.2012

Metal srebrzystobiały, kowalny, miękki;
występuje przeważnie w związkach z tlenem (hematyt,
magnetyt itp.) i siarką (piryt), stosowany w sztukach
piast, już od epoki brązu; odpowiedni kształt
nadawany jest przedmiotom z ż. przez kucie, —> repusowanie
i wycinanie; dekorowanie uzyskuje się
przez rycie i —> puncowanie, czasem —> inkrustację
i złocenie (—> złoto); od średniowiecza ż. coraz częściej
zastępowano stalą (czyli stopami ż.), a od XVIII w.
również ż. lanym (żeliwem).

Największy rozkwit wyrobów artyst. z ż. (—> kowalstwo
artystyczne) przypadł na okres XII-XVIII w.;
stosowano je w powiązaniu z architekturą (drzwi i ich
okucia; zamki i klucze; kraty, balustrady) i do wyposażenia
wnętrza (wazony, konsole, ramy luster, świeczniki,
latarnie, ekrany i przybory kominkowe); ż. i stal
były gł. tworzywem —> płatnerstwa ( —> damasceńska
stal); żeliwa używano do wyrobu płyt kominkowych,
odlewania rzeźb i naczyń; stal zastosowano w XIX w.
do —> stalorytu.

W budownictwie używano od starożytności
żelazne —» kotwy do wzmacniania murów
i sklepień; od XVIII w. wykonywano elementy konstrukcji
bud. z żeliwa; od poł. XIX w. szerokie zastosowanie
znalazły konstrukcje z —> żelbetu, a od XX w. ze stali.

Do góry