Ocena brak

ZDROWIE, ZABURZENIA, DIAGNOZA I TERAPIA W PODEJŚCIU PSYCHODYNAMICZNYM - Psychologia ego z perspektywy psychologii klinicznej: Mechanizmy obronne ego

Autor /Gawel Dodano /09.09.2011

Podwaliny dla teorii obrony i mechanizmów obronnych dał Freud, a pod­stawą było strukturalne podejście do psychiki i sygnałowa teoria lęku. Wyodrębnił on kilka mechanizmów obronnych, głównie zajmował się jednak mechanizmem wyparcia, który w ślad za nim został uznany za mechanizm centralny obrony ego i kluczowy dla powstawania patologii, gdyż blokuje aktywność popędową i w związku z tym pociąga za sobą stosowanie innych mechanizmów obronnych. Rozwojem teorii mechanizmów obronnych zaj­mowała się z powodzeniem Anna Freud. Przeanalizowała ona do­kładniej mechanizmy obronne wymienione przez ojca i zaproponowała kilka nowych.

Poniżej przedstawimy niektóre z mechanizmów obronnych:

Wyparcie - niedopuszczanie do świadomości reprezentacji instynktu (wyparcie pierwotne), usunięcie ze świadomości reprezentacji instynktu.

Projekcja - przypisywanie własnych nie akceptowanych uczuć i myśli innym osobom.

Zaprzeczanie - proces, za pośrednictwem którego zagrażająca treść dopu­szczana jest do świadomości w postaci zanegowanej („Wcale się nie boję").

Reakcja upozorowana - wyrażanie uczuć i postawy przeciwnej do rze­czywiście odczuwanych (np. ujawnianie przesadnej troski wobec osoby, którą się nienawidzi).

Izolacja - oddzielania myśli od zagrażających uczuć i doświadczeń.

Intelektualizacja - intelektualne opracowanie nie akceptowanych impul­sów i odcięcie się od konfliktowych myśli i uczuć.

Racjonalizacja - stosowanie samooszukujących usprawiedliwień dla nie­akceptowanego, przykrego zachowania, zdarzenia.

Kompensacja - zastępcze zaspokajanie popędów i potrzeb; taką funkcję może spełniać fantazjowanie.

Identyfikacja - utożsamianie się z inną osobą, co pozwala walczyć z lękiem (identyfikacja z agresorem) i zaspokajać nie akceptowane popędy.

Sublimacja - to zdrowy mechanizm obronny, który polega na realizacji popędu zgodnie z normami społecznymi.

Psychoanalitycy spokrewnieni z teoriami ego podejmowali próby upo­rządkowania mechanizmów obronnych. Norma Haan przeciwstawiła mechanizmy obronne czynnościom zaradczym i dodatkowo wy­odrębniła fragmentaryzację. Jej zdaniem mechanizmy obronne odróżniają się tym od mechanizmów coping, że są sztywne, przymusowe, nierealistyczne zniekształcają rzeczywisty stan rzeczy. Fragmentaryzacja, to głębokie zaburzenie procesów psychicznych spotykane w zaburzenia zwanych psycho­tycznymi, tj. cechujących się między innymi zerwaniem relacji z otoczeniem.

Zdaniem Valliant mechanizmy obronne można uporządkować według stopnia niedojrzałości vs. dojrzałości. Na poziomie pierwszym znaj­dują się te mechanizmy, które zaprzeczają rzeczywistości lub ją stwarzają, a są to między innymi zaprzeczanie i paranoiczna projekcja w postaci urojeń prześladowczych. Na poziomie drugim znajdują się acting - out (zachowania będące częściową ekspresją impulsów), dysocjacja rozumiana jako oddziele­nie treści psychicznych, czego efektem jest brak integracji psychicznej, np. W zaburzeniach tożsamości. Trzeci poziom obejmuje te mechanizmy obronne, które najczęściej stwierdza się w zaburzeniach neurotycznych, takie jak wyparcie, przemieszczenie, racjonalizacja, intelektualizacja czy też izolacja. Najbardziej dojrzałe mechanizmy obrony przed napięciem i lękiem polegają Ba sublimacji, której towarzyszy altruizm i tłumienie, odraczanie gratyfikacji popędów, ironia i humor.

Podobne prace

Do góry