Ocena brak

ZDROWIE, ZABURZENIA, DIAGNOZA I TERAPIA W PODEJŚCIU PSYCHODYNAMICZNYM - Psychologia ego z perspektywy psychologii klinicznej: Erica Eriksona koncepcja psychospołecznego rozwoju ego

Autor /Gawel Dodano /09.09.2011

Eric Homburger Erikson wyróżnia się wśród reprezentantów psychologii ego tym, że przedstawił całościową koncepcję rozwoju człowieka w ciągu życia i zaburzeń tego rozwoju. Z tego względu ma ważny wkład zarówno do psychologii rozwoju, jak i psychologii klinicznej. Zdaniem Eriksona człowiek rozwija się zgodnie z zasadą epigenezy według określonego planu. Zdolności ego rozwijają się sukcesywnie, zgodnie z podstawowym planem. Motorem rozwoju są dwa przeciwstawne dążenia do progresji i regresji oraz współwystępowanie przeciwnych pierwiastków - męskiego i żeń­skiego. W pragnieniach progresji zawiera się chęć życia, dążenie do za­spokojenia potrzeb i ekspansji. Pragnienie regresji, czyli powrotu do wcześ­niejszych faz rozwoju jest pośrednio wyrazem destrukcji. W każdej fazie życia pojawiają się sprzeczności natury biologicznej i trudne do zrealizowania wymagania społeczne. Przeciwstawne siły są przyczyną konfliktów i zjawisk kryzysowych. Okresy szczególnego nagromadzenia się sprzeczności Erikson nazywa kryzysami.

Pod pojęciem kryzysu rozwojowego rozumie on okres przejściowy, zwrotny w cyklu rozwojowym człowieka. Kryzys ma charakter normatywny, jest właściwy dla każdej z ośmiu faz rozwojowych. Kryzys składa się z trzech faz: narastania sprzeczności, fazy szczególnej wrażliwości, w której silne są tendencje do regresji i fazy rozwiązania problemu. Roz­wiązanie kryzysu następuje wówczas, gdy sprzeczności zostają pokonane, a wymagania społeczne i własnego organizmu zintegrowane i włączone do funkcji ego, które zdobywa zdolności rozwiązywania podobnych konfliktów w przyszłości. W tym złożonym procesie ego jest instancją centralną, która dokonuje syntezy oraz integracji doświadczeń i kontroluje zachowanie. Fazy rozwoju tworzą więc plan rozwoju ego i jednocześnie odzwierciedlają struk­turę oddziałujących kolejno na człowieka kontekstów społecznych - osób, grup i instytucji.

W ujęciu E.H. Eriksona zdrowie jest pomyślnie przebiegającym procesem rozwoju psychospołecznego człowieka, w którym zdobywa on sukcesywnie podstawowe kompetencje i cnoty: ufność (nadzieję), poczucie autonomii (siłę woli), inicjatywę (zdolność do decyzji), produktywność (poczucie kompetencji), tożsamość (wierność), intymność (miłość), generatywność (troska), integralność (mądrość). Każdą z wymienionych zdolności Erikson ujmuje w opozycji do jej przeciwieństwa, które stanowi potencjalne zagrożenie patologią w danym okresie rozwojowym, gdy kryzys nie zostaje rozwiązany. Braki w rozwiązaniu kryzysu w danym okresie, rzutują na późniejsze sposoby radzenia sobie z konfliktami i zaburzenia w rozwoju osobowości. W kolejnych stadiach rozwojowych mamy więc do czynienia w określoną formą zdrowia i uwrażliwieniem na patologię.

Koncepcja Eriksona jest szczególnie przydatna dla analizy patologii wy­stępującej w różnych okresach życia. Ponieważ na jej podstawie można przewidywać ryzyko zaburzeń rozwojowych stanowi ona dobre źródło hipotez i podstawę dla projektów działań prewencyjnych.

Podobne prace

Do góry