Ocena brak

Zdolność koncentracji uwagi w różnych dyscyplinach sportu

Autor /Ziemek Dodano /29.06.2011

Uwaga jest to proces psychiczny polegający na szczególnej koncentracji czynności poznawczych na określonym przedmiocie (zadaniu) lub dokładniejszym uświadomieniu sobie działających bodźców. [Strelau 2000]. Źródłem uwagi w sytuacjach sportowych mogą być bodźce, które wyróżniają się nagłością pojawienia, np. ruchem na tle nieruchomym, lub bezruchem na tle poruszającym się, nagła zmiana siły itp. Taki rodzaj skupienia czynności poznawczych, nie zamierzony przez sportowca, wywołany przez sytuację, określa się jako uwaga mimowolna. Wynika ona z instynktownego, mimowolnego nastawienia narządów zmysłowych w kierunku miejsca pobudzenia. Inny rodzaj szczególnej aktywności czynności poznawczych (uwagi) sportowca może być efektem podjęcia przez niego zamierzonego działania, skupiającego się wokół realizacji określonego zadania sportowego i nazywa się go uwagą dowolną. Oba z wymienionych rodzajów uwagi niezmiennie towarzyszą podejmowaniu wszelkiej działalności sportowej, zarówno w procesie uczenia się jak i treningu, jak i w trakcie rywalizacji.

Niezależnie od wymienionych wyżej rodzajów, uwagę mogą charakteryzować pewne cechy.

Stopień skupienia koncentracji, wyrażający się wyodrębnieniem ograniczonego zakresu obiektów, na które uwaga jest skierowana.

Zakres uwagi wyraża się liczbą przedmiotów lub cech przedmiotu, które można objąć zasięgiem uwagi przy równoczesnym ich spostrzeganiu.

Podzielność dotyczy umiejętności intensywnego skupiania się na dwóch lub kilku czynnościach.

Przerzutność pozwala na szybki przenoszenie uwagi z jakiegoś przedmiotu lub osoby na inny .

Trwałość wyraża się długotrwałym utrzymywaniu uwagi na określonym przedmiocie lub czynności.

Jeśli uwzględnimy fakt dużej złożoności i zmienności nawyków działalności sportowej, zrozumiała będzie konieczność pełnego skupienia się zawodnika na wykonywanych przez siebie czynnościach. Szczególnie ważne będzie to w dyscyplinach wymagających maksymalnego wysiłku w niedługim czasie, jak na przykład w podnoszeniu ciężarów, lub dużej precyzji układu ruchu. W takich dyscyplinach jak gimnastyka, gimnastyka artystyczna, akrobatyka, skoki narciarskie, skoki do wody, techniczne konkurencje lekkoatletyczne czy sprinty nawet chwilowe rozproszenie uwagi może spowodować błąd prowadzący do porażki lub nawet kontuzji. Jest to ściśle związane z tendencją do stałego podnoszenia technicznego poziomu wykonywanych nawyków, a przede wszystkim z wprowadzenia do ćwiczeń coraz trudniejszych, a często ryzykownych elementów. Opanowanie tych elementów staje się możliwe przy maksymalnej koncentracji psychiki, czyli pełnym zaangażowaniu uwagi.

Ilość i zróżnicowanie dyscyplin sportowych sprawia jest ogromna, a prawie każda z nich stawia odmienne wymogi co do rodzajów i cech uwagi sportowca. O ile jedne z nich wymagają szczególnie doskonałego funkcjonowania uwagi zamierzonej oraz aktywności jednej z jej cech np. koncentracji, inne mogą stawiać wszechstronne wymagania wobec uwagi niezamierzonej, oraz aktywności kilku jej cech jednocześnie np. przerzutności i podzielności. Przykładem może tu być bieg na 100m gdzie moment startu ma największe znaczenie a walka sportowa toczy się w krótkim czasie, oraz skoki narciarskie w których zawodnik musi potrafić utrzymać koncentracje przed skokiem jak i w jego trakcie by skok był udany. Z kolei takie dyscypliny jak rajdy samochodowe, bobsleje czy narciarstwo alpejskie w związku z szybko następującymi zmianami sytuacji, będą wymagały przede wszystkim uwagi przerzutnej. Do tych dyscyplin zalicza się także gry zespołowe, ze względu na znaczną zmienność sytuacji, których przeważnie nie można dokładnie przewidzieć. Dlatego też niezbędna jest w tym przypadku mimowolna gotowość poznawcza oraz szczególnie wysokie wymagania w zakresie przerzutności i podzielności uwagi zawodnika. Wśród cech uwagi siatkarza w procesie gry wymienia się praktycznie wszystkie, którymi jest charakteryzowana uwaga. Są nimi duży zakres, trwałość, pełna koncentracja na grze, szybka i łatwa przerzutność a także duża podzielność. [Rychta 1998]

Na zakończenie prezentowanego zagadnienia należy podkreślić istnienie znacznego wpływu uprawiania różnorodnych dyscyplin na rozwój i przeobrażenia w procesie uwagi. Istniejące w początkowej fezie działalności sportowej niedomagania w funkcjonowaniu cech i rodzajów uwagi, stosowanych dla określonej dyscypliny sportu, na wskutek procesu długotrwałych oddziaływań treningowych w znacznej mierze mogą one ulec poprawie.

Podobne prace

Do góry