Ocena brak

Zażalenie na czynności i zaniechanie czynności

Autor /Longin Dodano /01.12.2011

Zgodnie z art.302§2 zarówno stronom, jak i osobom nie będącym stronami przysługuje w toku postępowania przygotowawczego zażalenie na czynności inne niż postanowienia i zarządzenia naruszające ich prawa. Powyższy przepis stanowi więc podstawę prawną zaskarżania czynności procesowych innych niż decyzje. Potrzeba zapewnienia w toku postępowania przygotowawczego kontroli takich czynności, które nie mają charakteru postanowień lub zarządzeń, jest uzasadniona tym, że prawa stron i osób nie będących stronami mogą być w istotny sposób naruszone przez czynności faktyczne np. w trakcie przesłuchania, podczas przeszukania itp.

W pojęciu „czynności", o których mowa w art. 302§2 nie mieszczą się te zachowania organu procesowego, które powinny przybierać postać formalnej decyzji, a zostały przez organ procesowy odformalizowane i przekazane stronie np. w postaci ustnej odmowy. Na gruncie art.467 i 302 chodzi zarówno o czynności organu prowadzonego dane postępowanie przygotowawcze, jak i o czynności organu, któremu powierzono wykonanie konkretnej czynności w toku tego postępowania, a także o czynności podejmowane przez prokuratora w ramach nadzoru nad postępowaniem przygotowawczym.

Organem rozpoznającym zażalenie na czynności określone w art. 302§2 jest, zgodnie z regułą ogólną: jeśli zażalenie dotyczy czynności prokuratora- prokurator nadrzędny, jeżeli zaś zażalenie dotyczy czynności innego organu prowadzącego postępowanie przygotowawcze lub innego organu, któremu powierzono dokonanie konkretnej czynności w toku tego postępowania- prokurator sprawujący nadzór nad tym postępowaniem. W związku z tym, iż w art. 467§ l odrębnie mowa jest o „ czynności" i „ zaniechaniu czynności", należy przyjąć, że przez pojęcie czynności w rozumieniu art.302§2 należy rozumieć zachowania polegające na działaniu, nie zaś również na zaniechaniu. Tak więc zażalenie na bezczynność organu postępowania przygotowawczego przysługiwać będzie wówczas, gdy ustawa przewiduje właśnie zaskarżalność zaniechania czynności, jak np. w art. 306§3.

Przedmiotem zażalenia, którego podstawę prawną stanowi art.302§2 powinna być konkretnie oznaczona czynność naruszająca prawa skarżącego, tzn. sprecyzowane zachowanie organu procesowego. Nie może zatem stanowić przedmiotu zażalenia całość nie akceptowanych przez skarżącego zachowań prowadzącego postępowanie przygotowawcze czy też kompleksowo traktowany sposób prowadzenia postępowania. W odróżnieniu od środka odwoławczego wnoszonego od decyzji procesowych, zażalenie na czynności niekiedy tylko może doprowadzić do usunięcia skutków czynności podjętych z naruszeniem przepisów prawa np. do zwrotu rzeczy zabranych podczas bezprawnego przeszukania.

W większości sytuacji zaskarżenie czynności innej niż decyzja może mieć znaczenie jedynie deklaratoryjne i prewencyjne. Dano temu wyraz, redagując przepis art.467§2 nie mniej we wszystkich sytuacjach, w których możliwe jest osiągnięcie efektów restytucyjnych, niezbędne jest obok stwierdzenia niezgodności czynności z prawem i zapobieżenia podobnym uchybieniom w przyszłości także, a nawet przede wszystkim, zarządzenie, co należy zrobić w celu naprawienia skutków uchybienia.

Podobne prace

Do góry