Ocena brak

Zawroty głowy u dzieci

Autor /margolcia Dodano /26.06.2014

Zawroty głowy, podobnie jak bóle głowy, są powodem częstych skarg, z'którymi zgłaszają się dzieci do lekarza. Są objawem chorobowym, a nie ostateczna diagnozą. Rozpoznawanie zawrotów głowy u dzieci, szczególnie w okresie niemowlęcym i wczesnego dzieciństwa, nastręcza wiele trudności. Jest to związane z wykształcaniem się prawidłowej reakcji równowagi w toku dojrzewania ośrodkowego układu nerwowego (o.u.n). Przyjmuje się, że reakcje równowagi rozwijają się u zdrowego dziecka w okresie od 6 mż. do 4 rż. Istotnego znaczenia nabiera dlatego dokładnie zebrany wywiad, obejmujący okres prenatalny i okołoporodowy, a także ewentualne przebyte choroby oraz urazy głowy. U małych dzieci szczególnie ważna jest obserwacja ich zachowania się, które może wskazywać na dysfunkcje układu przedsionkowego.

Zawroty głowy opisywane są przez starsze dzieci i młodzież jako silne i nagłe uczucie wirowania (np. otoczenia, własnego ciała). Mają one zwykle charakter napadowy i trwają od kilku do kilkunastu godzin. Zawrotom tym towarzyszą często jednostronne zaburzenia słuchu, nudności i wymioty. Podczas mchów głową nasilają się objawy zgłaszane przez chorego. Nie stwierdza się przy tym u dziecka objawów związanych z uszkodzeniem ośrodkowego układu nerwowego (o.u.n). Takie zawroty głowy nazywane są układowymi (obwodowymi). Są one związane z zaburzeniami w obwodowej części narządu równowagi obejmującej receptor przedsionkowy, nerw przedsionkowy i jądra przedsionkowe pnia mózgu. Ta postać zawrotów głowy wymaga przede wszystkim diagnostyki otolaryngologicznej.

Natomiast jeżeli w wywiadzie uzyskanym od chorego występują niesprecy-zowane doznania braku równowagi, niepewności czy zaburzenia orientacji w przestrzeni, to takie zawroty głowy określa się mianem nieukładowych (ośrodkowych). Charakteryzują się one zmiennym nasileniem, jednak zwykle utrzymują się na stałym poziomie w czasie trwania choroby. Często u pacjenta z zawrotami głowy współistnieją objawy wskazujące na uszkodzenie o.u.n. U chorego można stwierdzić też ilościowe i jakościowe zaburzenia świadomości. Bogate objawy kliniczne, stwierdzane u pacjenta z nieukładowymi zawrotami głowy, związane są z uszkodzeniem ośrodkowej części narządu przedsionkowego, obejmującej wyższe ośrodki pnia mózgu, móżdżek, twór siatkowaty oraz korę mózgu. Wyjaśnienie przyczyny tej postaci zawrotów głowy wymaga przede wszystkim diagnostyki neurologicznej.

Zawroty głowy można też podzielić na subiektywne i obiektywne. Te pierwsze opisywane są przez chorego jedynie jako odczucie wirowania bez współistniejących objawów. Mają one zwykle charakter czynnościowy i związane są z zaburzeniami emocjonalnymi występującymi u dziecka. Natomiast współistnienie innych, oprócz zawrotów głowy, objawów klinicznych pozwala na obiektywizację skarg chorego i stanowi tym samym ważną wskazówkę diagnostyczną.

Jednym z istotnych objawów klinicznych, poza zaburzeniami ze strony układu autonomicznego towarzyszącymi zawrotom głowy, jest oczopląs. Są to rytmiczne, niezależne od badanego mchy gałek ocznych, w jednym połu łub we wszystkich polach patrzenia. Jego ocena jest pomocna przy różnicowaniu pomiędzy obwodowym a ośrodkowym uszkodzeniem narządu równowagi. U dzieci najczęściej zawroty głow'y występują razem z bólem głowy, nudnościami/wymiotami oraz zaburzeniami napięcia mięśniowego. Szum uszny czy utrata słuchu należą do rzadkich objawów towarzyszących zaburzeniom równowagi.

Główne przyczyny zawrotów głowy u chorych w wieku rozwojowym

•    Stany zapalne ucha środkowego i wewnętrznego (ostre i przewlekłe), s Wady wrodzone narządu słuchu.

» Zapalenia neuronu przedsionkowego.

•    Zawroty w chorobach ogólnoustrojowych:

•    niedokrwistość,

•    podciśnienie ortostatyczne i nadciśnienie tętnicze,

•    zaburzenia bilansu wodno-elektrolitowego,

•    stany hipoglikemiczne i cukrzyca,

•    choroby tarczycy i przytarczyc,

•    niewydolność nerek.

•    Choroby ośrodkowego układu nerwowego:

•    urazy czaszkowo-mózgowe,

•    nowotwory,

•    zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych i mózgu,

® wady cewy nerwowej,

•    padaczka,

•    migrena i jej ekwiwalenty.

« Polekowe zawroty głowy.

    Zatrucia.

•    Choroba lokomocyjna.

•    Zawroty głowy psychogenne.

Do najczęstszych przyczyn zawrotów głowy u dzieci i młodzieży należą migrena i jej ekwiwalent w postaci łagodnych napadowych zawrotów głowy, za_ palenia ucha zarówno środkowego, jak i wewnętrznego oraz zaburzenia emocjonalne. Przy zastosowaniu kryteriów Międzynarodowego Towarzystwa Bólów Głowy rozpowszechnienie migreny w wieku rozwojowym wynosi

2,7-10,6%. Występuje ona częściej u chłopców tylko poniżej 10 rż., podczas gdy w następnej dekadzie następuje wzrost zapadalności na te doległiwos'ci u dziewcząt. Zawroty głowy mogą u chorych z migreną występować jako dodatkowy objaw w trakcie trwania bólu głowy. Są one zwykle nieukładowe

i współistnieją z nudnościami oraz wymiotami. Zawroty głowy należą też do istotnych symptomów migreny typu podstawnego, której objawy kliniczne związane są z niedokrwieniem pnia mózgu, móżdżku i płatów potylicznych. W obrazie klinicznym u chorego współistnieją zaburzenia mowy, objawy wzrokowe, czuciowe i słuchowe. Te ostatnie - jako upośledzenie słuchu czy szumy uszne. Tej postaci migreny mogą też towarzyszyć ilościowe zaburzenia świadomości. Zawroty głowy mogą również pojawiać się między napadami migrenowymi jako izolowany objaw kliniczny. Chorzy cierpiący z powodu migrenowych bólów głowy wykazują nadmierną reakcję na bodźce przedsionkowe, stąd ich zwiększona podatność na chorobę lokomocyjną.

Łagodne napadowe zawroty głowy (zespół Bassera) zaliczane są obecnie do ekwiwalentów migren. Występują one u małych dzieci w wieku 3^4 lat; charakteryzują się nawracającymi zaburzeniami równowagi trwającymi zwykle kilka minut, którym towarzyszą oczopląs i wymioty oraz uczucie lęku. Dziecko nie traci w tym stanie świadomości. Nie skarży się też na ból głowy. W badaniu neurologicznym nie stwierdza się u dziecka odchyleń w okresie międzynapado-wym. Prawidłowy jest też zapis elektroencefalograficzny (EEG). Łagodne napadowe zawroty głowy różnicuje się z napadami częściowymi złożonymi oraz guzami móżdżku i IV komory.

Chorzy z padaczką podają występowanie zawrotów głowy jako swoistą aurę poprzedzającą napad lub objaw samego napadu. Celowa jest zatem rejestracja czynności bioelektrycznej mózgu w trakcie samego incydentu zaburzeń równowagi u dziecka za pomocą technik długotrwałego monitorowania EEG (metodą holterowską, techniką wideometryczną lub telemetryczną oraz wykonanie rezonansu magnetycznego (MR) głowy. Natomiast w okresie międzynapadowym konieczne jest zastosowanie hiperwentylacji, fotosiymulacji czy częściowej deprywacji snu jako metod aktywujących nieprawidłową czynność bioelektryczną.

Zawroty głowy mogą występować jako niepożądany objaw terapii antybiotykami z grupy aminoglikozydów i streptomycyn, neuroleptykami oraz lekami przeciwpadaczkowymi. Spożycie napojów alkoholowych oraz zażywanie narkotyków może być również przyczyną zaburzeń równowagi. Zatrucie zarówno tlenkiem węgla, jak i związkami metali ciężkich może wywołać u dziecka zawroty głowy.

Rozpoznanie psychogennych zawrotów głowy stawia się po wykluczeniu ich przyczyn organicznych. U dzieci i młodzieży zwykle wiążą się one przede wszystkim ze współistniejącymi zaburzeniami emocjonalnymi. Niekiedy mogą one występować w przebiegu depresji endogennej, zaburzeń lękowych oraz so-matyzacyjnych.

Ze względu na złożoność przyczyn zawrotów głowy dziecko wymaga kompleksowej diagnostyki, z udziałem przede wszystkim pediatry, neurologa i otolaryngologa. Niekiedy do postawienia diagnozy konieczne są też konsultacje okulistyczna, neurochirurgiczna czy psychiatryczna.

Diagnostyka zawrotów głowy rozpoczyna się od wykonania wielu badań laboratoryjnych, m.in.: morfologii, glikemii, elektrolitów, wapnia, fosforu, mocznika, a głównie kreatyniny, a także ogólnego badania moczu, a w wybranych przypadkach badania hormonalnego tarczycy czy przy tarczyc.

Rozpoznanie uszkodzenia układu przedsionkowego stawia się po wykonaniu licznych badań diagnostycznych, w tym audiometrycznych i elektrofizjołogicz-nych. Sam oczopląs może być zobiektywizowany u dzieci za pomocą okularów Frenzla, w których znajdują się soczewki skupiające (+ 20 dioptrii), znoszące efekt fiksacji, fotoelektronystagmografii, wideonystagmografii czy, najczęściej stosowanej, elektronystagmografii. Inne metody, w których oczopląs jest indukowany, to klasyczna próba cieplna metodą Fitzgeralda-Hallpike’a lub próby obrotowe przy zastosowaniu foteli obrotowych sterowanych komputerowo.

Diagnostyka neurologiczna wymaga przede wszystkim wykonania u chorego badań neuroobrazowych, takich jak MR głowy, oraz dokonania oceny czynności bioelektrycznej mózgu w badaniu EEG. W przypadku podejrzenia zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych lub mózgu konieczne jest badanie płynu mózgowo-rdzeniowego. Obiektywizację i ilościowy opis próby Romberga zarówno w formie statycznej, jak i dynamicznej umożliwia obecnie posturografia. Występujące u badanego zaburzenia równowagi oceniane są za pomocą komputera, który rejestruje przemieszczanie się środka ciężkości pacjenta. Rozpoznawanie zawrotów psychogennych wymaga potwierdzenia w badania psychologicznym, a niekiedy również psychiatrycznym.

 

Podobne prace

Do góry