Ocena brak

Zatrucie cyjanowodorem

Autor /podlewaczka Dodano /15.02.2013

Cyjanowodór jest bezbarwną, łatwo parującą cieczą, o intensywnym zapachu gorzkich migdałów. Sole jego — cyjanki — pod wpływem wilgoci i dwutlenku węgla powietrza ulegają rozkładowi, z wydzielaniem wolnego cyjanowodoru. Cyjanowodór stosowany jest głównie jako pestycyd, natomiast jego sole używane są w różnych gałęziach przemysłu — w galwanizerniach, fotografice oraz włókiennictwie. Związki te odznaczają się znaczną toksycznością, a ostre zatrucia nimi spowodowane stanowią bezpośrednie zagrożenie życia chorego. Wchłaniają się one szybko i dobrze przez drogi oddechowe, błony śluzowe, skórę oraz z przewodu pokarmowego.

Działanie toksyczne cyjanowodoru polega na wiązaniu enzymów żelazowo-porfiryno-wych, katalizujących procesy oddechowe komórek. Transport tlenu do komórek pozostaje nie zaburzony, jednakże następuje duszenie komórkowe na skutek braku możliwości wykorzystania tlenu przez komórki. Połączenie cyjanowodoru z enzymami jest odwracalne i po jego odblokowaniu enzymy ponownie odzyskują swoją aktywność. Uwalniane z- połączeń wewnątrzenzymatycznych jony cyjanowe przechodzą w rodanki i w tej postaci wydalane są z moczem. Część niezmetabolizowanego cyjanowodoru wydala się również z powietrzem wydychanym przez chorego.

Objawy kliniczne. Przy stężeniach rzędu 0,3 mg/l powietrza lub zażyciu doustnie 50— —100 mg cyjanku sodu lub cyjanku potasu zgon występuje natychmiast. Przy mniejszych dawkach szybko rozwija się kliniczny obraz zatrucia. Początkowo pojawiają się bóle i zawroty głowy, zaburzenia równowagi, nudności, wymioty, podrażnienie spojó-i. wek oraz dróg oddechowych. Chory jest niespokojny, Skarży się na duszność oraz znaczne osłabienie siły mięśniowej, później pojawia się utrata przytomności z drgawkami toniczno-klonicznymi, zaburzeniami oddychania oraz często towarzyszącym wstrząsem. Zgon następuje na skutek porażenia czynności ośrodka oddechowego oraz zatrzymania czynności serca. Niezależnie od stopnia zatrucia cechą charakterystyczną jest zapach gorzkich migdałów w powietrzu wydechowym chorego.

Leczenie. Szybkie udzielenie pomocy często decyduje o losie chorego. Przy zatruciach przez drogi oddechowe trzeba go jak najszybciej wynieść ze skażonej atmosfery. Jeżeli chory jest przytomny, należy podać do oddychania azotyn amylu przez ok. 15— 30 s lub powoli dożylnie azotyn sodowy w ilości 20 ml 1%, albo też 10 ml 3% (p. str. 20). Ma to na celu przeprowadzenie części hemoglobiny w methemoglobinę, której trójwartościowe żelazo odbiera jon cyjanowy od trójwartościowego żelaza enzymów oddechowych. Następnie należy podać 50 ml 30% tiosiarczanu sodowego, co ułatwia powstanie nietoksycznych rodanków. Jako odtrutkę można również stosować preparat Kelocya-nor, który wiąże jon cyjanowy bez pośrednictwa methemoglobiny.

 

Podobne prace

Do góry