Ocena brak

Zatrucia gronkowcowe i salmonellowe

Autor /podlewaczka Dodano /15.02.2013

Etiologia. Przyczyną zakaźnych zatruć pokarmowych są głównie dwa rodzaje bakterii: gronkowiec (Staphylococcus) i pałeczki z grupy durowej (Salmonella). Rola innych bakterii, jak pałeczki okrężnicy (Escherichia coli), paciorkowca (Streptococcus), laseczki tlenowej(Clostridium perfringens) — choć udowodniona, jest niewielka.

Patogeneza. Wrotami zakażenia jest jama ustna. Wprowadzone z pokarmem bakterie i ich jady (toksyny) wywołują ostry stan zapalny błony śluzowej żołądka i jelit, a w następstwie tego zwiększone przechodzenie płynów do światła przewodu pokarmowego. Wymioty biegunka są aktem obronnym ustroju, gdyż tą drogą eliminuje się czynnik szkodliwy. W przypadku zatruć gronkowcowych czynnikiem wywołującym chorobę jest egzotoksyna — enterotoksyna gronkowcowa, a nie same bakterie. W zatruciach o etiologii salmonellowej obecność bakterii i endotoksyn jest konieczna do powstania choroby. Tylko w tej postaci zatrucia może dojść (rzadko) do przekroczenia bariery naczyniowej i do przedostawania się bakterii do krwi. Uważa się, że w nielicznych przypadkach o ciężkim przebiegu hormony tkankowe (serotonina, bradykinina, histamina) uwalniane z komórek pod wpływem toksyn powodują m.in, ostrą niewydolność układu krążenia.

Obraz kliniczny. W zatruciach gronkowco-wych już po 1—6 h od spożycia zakażonego produktu występują przede wszystkim silne wymioty oraz bóle w nadbrzuszu i z reguły luźne stolce. U niektórych chorych obserwuje się krótkotrwałą gorączkę. W lżejszych przypadkach objawy ostrego nieżytu żołądkowo--jelitowego ustępują po kilku godzinach (p. str. 79). W zatruciach salmonellowych (okres wylęgania do kilkunastu godzin) oprócz bólów brzucha i wymiotów dominuje biegunka z płynnymi stolcami, często o zielonkawym zabarwieniu. Towarzyszy im przeważnie gorączka. Następstwem nasilonych wymiotów i biegunek jest utrata wo4 dy i elektrolitów, co objawia się zespołem klinicznym odwodnienia ustroju oraz niewydolnością krążenia obwodowego (pragnienie, suchy język, zmniejszenie elastyczności skóry, obniżone ciśnienie tętnicze krwi, tętno słabo napięte i wypełnione). Badaniem fizycznym stwierdza się zapadnięty brzuch, często bolesność uciskową okolicy nadbrzusza, kątnicy i esicy oraz przelewania w prawym dole biodrowym. W zatruciach pokarmowych domieszkę krwi w stolcu obserwuje się rzadko (należy wyłączyć żylaki odbytu).

Rozpoznanie. Nie nastręcza ono większych trudności w typowym przebiegu choroby. Potwierdzenie bakteriologiczne uzyskuje się wykrywając gronkowce w produktach podejrzanych. Badania bakteriologiczne kału z reguły wypadają negatywnie. Natomiast w zatruciach salmonellowych hoduje się z kału pałeczki Salmonella. Cennych informacji dostarczają starannie zebrane wywiady, gdyż zwykle mamy do czynienia z większą liczbą zachorowań.

Rozpoznanie różnicowe. Zatrucia pokarmowe różnicujemy z zespołem czerwonkowym, zwykłą niestrawnością, zapaleniem wyrostka robaczkowego, zapaleniem pęcherzyka żółciowego na tle kamicy, początkowym okresem wirusowego zapalenia wątroby.

Leczenie. Polega ono przede wszystkim na leczeniu objawowym, wyrównywaniu strat płynów i elektrolitów oraz na leczeniu dietetycznym. W początkowym okresie podajemy wodę do picia, aby chory wraz z wymiotami zwrócił resztki nie strawionego pokarmu. Później celem przerwania odruchów wy# miotnych, wstrzykuje się 25 mg Fenactilu domięśniowo, a następnie podaje dożylnie płyny, 20—50 ml 10% NaCl, a w cięższych przypadkach płyn wieloelektrolitowy. Ze środków przeciwbólowych — Pabialginę, Papawerynę, Atropinę oraz obwodowe leki krążeniowe. W następnych dniach zaleca się przyjmowanie Chlorchinaldinu w tabletkach (po 0,1—3 X 2 tabl. dziennie). Sulfaguanidyna i antybiotyki są zbyteczne, a nawet niewskazane w zatruciach gronkowcowych, podobnie jak i w zatruciach salmonellowych o lekkim przebiegu. Tylko w salmonellozach przebiegających z cechami posocznicy są wskazania do podawania antybiotyków (Chloromycetin, Ampicillin) lub Biseptolu w zwykłych dawi kach. Leczenie dietetyczne polega na podawaniu w okresie początkowym sucharków, dobrze osolonych kleików, następnie mięsa gotowanego (kura, cielęcina). Wyklucza się czekoladę, owoce i warzywa. Mleko w początkowym okresie też jest źle tolerowane. Uzupełnić należy niedobór witamin (multi-witamina 3X2 tabl.).

Epidemiologia i zapobieganie. W zatruciach gronkowcowych źródło zakażenia stanowią najczęściej produkty mleczne, lody, ciastka zanieczyszczone przez sporządzające je osoby ze zmianami ropnymi (gronkowce) skóry, nosa i gardła. W sprzyjających warunkach namnażanie się bakterii w produktach spożywczych łączy się z wytwarzaniem egzo-toksyny, której nie niszczy nawet dłuższe gotowanie. Źródłem zakażenia pałeczkami Salmonella jest najczęściej mięso, jaja i artykuły spożywcze zanieczyszczone wydalinami zwierząt hodowlanych (przy uboju) oraz przez gryzonie. Pochorobowe nosicielstwo w zatruciach salmonellowych nie jest regułą, nie utrzymuje się długo (do 2—4 mies., zwykle krócej) i samo ustępuje. Nosiciele, którzy są zatrudnieni w branży spożywczej, powinni być pod opieką poradni zakaźnych schorzeń jelitowych. Zapobieganie polega na kontroli żywności i odpowiedniego jej przechowywania, tępienia myszy i szczurów oraz przestrzeganiu zasad higieny osobistej i zbiorowej.

 

 

Podobne prace

Do góry