Ocena brak

Zasilanie rzek. Typy reżimów rzecznych

Autor /Sebek123 Dodano /27.05.2011

Rzeki mogą być zasilane wodami podziemnymi, wodami spływającymi powierzchniowo, opadami oraz wodami pochodzącymi z topniejącego śniegu i lodowców oraz wodami jezior i bagien. Na zasilanie rzek mają przede wszystkim wpływ warunki klimatyczne oraz budowa geologiczna, rzeźba terenu i roślinność.

Zasilanie decyduje o tzw. przepływie rzeki, czyli ilości wody przepływa­jącej przez przekrój koryta rzeki w jednostce czasu, np. w m3/sek lub w km3/rok. Największe na świecie przepływy mierzone przy ujściu rzeki ma Amazonka-175 000 m3/sek, Kongo - 42 000 m3/sek i Jangcy - 35 000 m3/sek. Przepływ rzeki zmienia się w ciągu roku, co powoduje zmianę poziomu wody w korycie rzeki określanego jako stan wody. Rzeka może mieć stany wody niskie - mało wody w korycie, średnie - woda wypełnia koryto i wysokie - podczas których woda może płynąć korytem i terasą zalewową rzeki (patrz: Egzogeniczne procesy rzeźbotwórcze, rozdz.8). Wezbranie wód powyżej górnej granicy stanów wysokich i zalanie doliny poza kory­tem i terasą zalewową oznacza powódź.

Roczny rytm przepływu rzeki, jej stanów wody oraz przebiegu zasilania nazywamy ustrojem lub reżimem rzecznym. Wyróżniamy następujące typy ustrojów (reżimów) rzecznych:

deszczowy równikowy - o wysokich stanach wód w ciągu całego roku z dwukrotnym maksimum przepływów przypadających na okresy obfitszych deszczów zenitalnych, np. Amazonka, Kongo.

deszczowy zwrotnikowy - o wysokich stanach wód w porze deszczu zeni-talnego i bardzo niskich stanach, aż do wysychania rzeki, w porze suchej, np. rzeki Australii i Afryki Północnej.

deszczowy monsunowy - z dużymi wahaniami stanów wody i maksimum przepływów w czasie monsunu letniego, np. Jangcy, Ganges, Me-kong.

deszczowy śródziemnomorski - ze względu na rozkład opadów w ciągu roku maksimum przepływów przypada na okres zimny, w czasie lata rzeki mogą wysychać, np. Tyber, Ebro.

deszczowy oceaniczny - o wyrównanych przepływach w ciągu całego roku z niewielkim wzrostem stanów wód zimą, gdy parowanie jest mniejsze, np. Tamiza, Loara.

śnieżny - z najwyższymi stanami wód wiosną - w czasie topnienia śniegów i pokrywy lodowej - oraz najniższymi w okresie jesieni i zimy. Przez kilka miesięcy w roku rzeki o tym ustroju są zamarznięte, np. Lena, Mackenzie, Indygirka.

śnieżno-deszczowy - z dwoma okresami wysokich stanów wód wyższym wiosennym związanym z topnieniem śniegów i lodów oraz let­nim niższym, wynikającym z maksimum opadowego, np. Wisła, Dniepr.

lodowcowy - z wahaniami stanu wód wynikającymi z topnienia lodowców w porze letniej. Ustrój ten mają górne odcinki rzek wypływających z lodowców górskich, np. Ren, Rodan, Syr-daria.

Podobne prace

Do góry