Ocena brak

Zasady i priorytety polityki zagranicznej III RP

Autor /Arnold Dodano /25.07.2011

Cele i zasady polskiej polityki zagranicznej; działalność polski na rzecz integracji z krajami Europy zach. Zmianom ustrojowym w Polsce od 1989 towarzyszyła reorientacja jej polityki zagr., której gł. realizatorem był K. Skubiszewski, min. spraw zagr. 1989-93.

Zachodnia polityka zagraniczna Nowa wizja polityki, zaakceptowana przez sejm i senat, zakładała uniezależnienie polit., gosp. i wojsk. od ZSRR, wchodzenie do struktur integracyjnych Zachodu, uczestnictwo w nowych związkach regionalnych, budowanie nowych podstaw prawnych i traktatowych stosunków z gł. partnerami Polski. Polityka zagr. RP wspomagała przemiany polit. i gosp. oraz tworzyła warunki do szeroko pojętego bezpieczeństwa zewnętrznego.

Zmiany ustrojowe wysuwały inne, niż po 1945, preferencje w doborze partnerów i instrumentów do realizacji pol. racji stanu. Wzorem rozwoju cywilizacyjnego stała się Wspólnota Eur. (WE), propagująca demokrację parlamentarną, chroniącą prawa człowieka oraz swobodę gospodarowania, opartą na prawie własności. Zdążająca do integracji Europa Zach. stała się gł. partnerem RP w restrukturyzacji gospodarki i tworzeniu instytucji demokratycznych. Reorientację polityki zagranicznej Polski ułatwiły rozpad ZSRR i zmiany polit. zachodzące w środk.-wsch. Europie. Rozwiązanie RWPG i załamanie się stosunków gosp. z ZSRR, gł. do tej pory odbiorcą pol. eksportu i dostawcą surowców, pogłębiało trudności w wychodzeniu z kryzysu końca lat 80. i oddziaływało negatywnie na wewn. stabilność państwa. Główny cel ugruntowanie eur. (w sensie cywilizacyjnym, polit. i gosp.) orientacji Polski miał zostać osiągnięty przez wejście do Wspólnoty Europejskiej.

Pierwszym etapem było podpisanie w Brukseli 16 XII 1991, po dwuletnich negocjacjach, tzw. układu europejskiego o stowarzyszeniu między Polską a 12 państwami EWG (po ratyfikacji przez wszystkie strony wszedł w życie 1 II 1994); układ stworzył ramy stopniowej integracji Polski ze Wspólnotą przez dostęp do rynków krajów członkowskich Wspólnoty, pomoc gosp., transfer technologii; wymagał przystosowania prawodawstwa krajowego do prawodawstwa Wspólnoty (Unii Europejskiej). Od 1997 trwają negocjacje członkowksie w sprawie przyjęcia Polski do Unii Europejskiej. Po rozwiązaniu Układu Warsz. (1 VII 1990) gł. celem Polski stało się przystąpienie do NATO i Unii Zachodnioeur. (UZE). Starano się przełamać rezerwę państw euroatlantyckich wynikającą z kryzysu celów NATO, niechęci zwiększenia zakresu ich zobowiązań w stosunku do państw gorzej uzbrojonych oraz związaną ze sprzeciwami Rosji.

Zmierzając do wejścia do nowych struktur obronnych, Polska rozszerzała zakres współpracy z siłami zbrojnymi państw NATO w dziedzinie szkolenia i wymiany, starała się wzmocnić stan obronności, osłabiony przez rozwiązanie dotychczasowych związków sojuszniczych i kryzys w przemyśle zbrojeniowym. W XII 1991 Polska weszła do Północnoatlantyckiej Rady Współpracy, powołanej przez NATO do konsultacji z państwami byłymi czł. Układu Warsz.; IV 1994 Polska przystąpiła do euroatlantyckiego programu Partnerstwo dla Pokoju, jako etapu przejściowego w uzyskaniu pełnego członkostwa w NATO; V 1994 Polska uzyskała w UZE status członka stowarzyszonego. W III 1999 Polska wraz z Czechami i Węgrami uzyskała status pełnoprawnego członka NATO. Włączanie Polski do eur. struktur przebiegało na wielu płaszczyznach. RP, starając się o pozyskanie dobrych stosunków z państwami eur., podpisała dwustronne deklaracje o przyjaznej współpracy z W. Brytanią (IV 1991), Belgią (VII 1991) i Szwajcarią (IX 1991).

Z Francją zawarła układ o przyjaźni i solidarności (IV 1991), z Niemcami o dobrym sąsiedztwie i przyjaznej współpracy (VI 1991), układy o przyjaźni i współpracy z Włochami (X 1991) i Hiszpanią (X 1992). Stwarzały one możliwości związania Polski z Zachodem w różnych dziedzinach i zostały wzmocnione przez umowy w sprawie popierania i wzajemnej ochrony inwestycji, współpracy celnej, unikania podwójnego opodatkowania (z Belgią, Danią, Grecją, Hiszpanią, Holandią, Finlandią, Niemcami, Szwajcarią, Szwecją, W. Brytanią). Tworzeniu się nowych więzów gosp. i społ. z Europą Zach. sprzyjało prawie całkowite zniesienie obowiązku wizowego wobec Polaków przez prawie wszystkie państwa. Rozwój współpracy regionalnej i transgranicznej był od 1989 ważnym zadaniem dyplomacji pol. zmierzającej do rozwiązywania problemów gosp., obronnych i ekol. z sąsiadami.

Wschodnia polityka zagraniczna

Równocześnie Polska zabiegała o utrzymanie poprawnych stosunków z Rosją i zrealizowanie swoich żywotnych interesów polit. i gospodarczych. W polityce wschodniej Polska kierowała się początkowo zasadą dwutorowości i rozbudowywała stopniowo stosunki z sąsiednimi republikami. Z Łotwą podpisano Deklarację o przyjaźni i współpracy (VI 1991), a następnie nawiązano stosunki dyplomatyczne (VIII 1991), podpisano umowy o współpracy gosp., transregionalnej, kult. i nauk., transportowej (1991 92), oraz Traktat o przyjaźni i współpracy (VII 1992). Z Estonią rozpoczęto stosunki od podpisania umów gosp. 1991, a 1992 zawarto umowy o współpracy regionalnej, kult. i nauk.; VII 1992 podpisano Traktat o przyjaznej współpracy i bałtyckim dobrosąsiedztwie. Szczególnie dużo uwagi poświęcono budowie dobrych stosunków z Litwą; I 1992 podpisano Deklarację o przyjaznych stosunkach i dobrosąsiedzkiej współpracy oraz 8 umów gosp. i innych. Polska.

Zadania priorytetowe nie wyczerpywały całości działań pol. polityki zagr. w okresie jej reorientacji: RP nawiązała stosunki dyplomatyczne z Izraelem, RPA, Koreą Pd., starała się o ożywienie kontaktów gosp. z najbardziej rozwiniętymi państwami Azji i Bliskiego Wschodu oraz Ameryki Łac.; aktywnie uczestniczyła w pracach organizacji międzynar. (zwł. ONZ i Rady Europy), a także na forum KBWE, gdzie optowano za stworzeniem bardziej efektywnych mechanizmów przeciwdziałania konfliktom. Mimo skromnych środków RP stara się upowszechniać dorobek kultury pol. za granicą, pomagać finansowo tym środowiskom pol. na Wschodzie, które odczuwają potrzebę doskonalenia języka i zdobywania większej wiedzy o Polsce. Zadania te realizuje Stow. Wspólnota Polska wraz z Minist. Edukacji Nar. i Minist. Spraw Zagranicznych

Podobne prace

Do góry