Ocena brak

Zasady budowania programu nauczania w ujęciu S. Nalaskowskiego

Autor /Tristian Dodano /20.12.2011

Dobór treści nauczania można oprzeć na:

a) Tradycji

b) Zasadach racjonalnych

c) Syntezie zasad racjonalnych i tradycji

A) Program tradycyjny:

Treści nauczania mogą być wyznaczone przez tradycję

Punktem wyjścia jest wtedy suma wiedzy ukształtowana historycznie

Przydatność tych treści jest mierzona stopniem ich prawdziwości

Prawdziwe są te treści które mimo zmian w otaczającej nas rzeczywistości i mimo upływu czasu przetrwały jako ważne i znaczące

B) Program racjonalny:

Dobór treści nie opiera się na tradycji lecz na świadomie przyjętych kryteriach, wyróżniamy cztery takie kryteria:

a) Kryterium życiowości – zaleca dobierać takie treści lub czynności które są życiowo ważne

b) Kryterium kulturalne – wymaga aby treściami kształcenia były wiadomości ze wszystkich dziedzin kultury

c) Kryterium psychologiczne – pragnie dostosować program nauki do rozwijającej się psychiki ucznia: do jego zainteresowań, uzdolnień, dyspozycji

d) Kryterium poznawcze – żąda aby treści kształcenia były dobierane pod kątem prawdy naukowej

Te zasady mogą być uwzględnione w sposób skrajny, gdzie tylko jedna z nich tworzy podstawę, wówczas taki program zawiera trudności:

Program życiowy zawiera treści które są niedostępne dla dziecka, bo wyprzedzają jego rozwój psychiczny

Skrajny program psychologiczny sprawia także pewne kłopotydostosowanie programu do psychicznej strony ucznia prowadzi do coraz większej indywidualizacji nauczania, rozwój każdego ucznia przebiegu inaczej i wymaga odmiennego materiału nauczania – to może prowadzić do rezygnacji z programu standaryzowanego

Program kulturalny podkreślając czystą wartość samą dla siebie i jej bezinteresowność praktyczną, przeciwstawia się on utylitaryzmowi życiowemu

Zasada poznawcza – podkreślając czystą wartość prawdy samej dla siebie i jej bezinteresowność użytkową zasada ta lekceważy utylitarystyczny aspekt nauki i wiedzy

C) Program współczesny:

Zasada życiowości staje się wartością nadrzędną ale zmienia się jej pojmowanie -> chodzi o przygotowanie dzieci i młodzieży do życia we współczesnej epoce

Wynikają z tej zasady trzy szczegółowe:

a) Zasada kulturowa – wymaga ona aby program szkolny uwzględniał w wiadomościach i działaniach ucznia, w sposób znaczący obecność współczesnych prądów umysłowych i artystycznych oraz dominujących tendencji charakterystycznych dla współczesnej epoki

b) Zasada poznawcza – żąda by treścią kształcenia była współczesna nauka światowa, jej metodologia i wykorzystywanie w technice, pracy, życiu

c) Zasada wiązania treści klasycznych ze spółczesnymi – postuluje aby w treściach nauki i kultury dobieranych w programach nauczania, łączyć klasykę ze współczesnością, przeważać mają treści współczesne

Dobór treści nauczania opera się na uwspółcześnianiu dotychczasowego programu i uzależniony jest od istotnych zmian zachodzących w nauce, kulturze i zyciu

Układy treści w programie:

a) Układy obiektywne:

Podporządkowują one treści i ustanawiają przedmioty nauczania wg cechy rzeczy i zjawisk związanych z treściami uczenia się

W. Doerpfeld dzieli przedmioty nauczania na trzy wielkie grupy; podstawą ich wyodrębniania są ‘rzeczy i życie ludzkie’, ‘znaki’, ‘forma i kształt’

U W. Reina dwie grupy przedmiotów, podział na grupy opiera się na wyróżnieniu ‘życia ludzkiego’, życia przyrody’

b) Układy subiektywne:

W. Lay dzieli przedmioty nauczania wg jakości procesów psychicznych wymaganych przy ich przyswajaniu i opanowywaniu. Wyróżnia dwa odmienne procesy związane z uczeniem się ich:

1) Procesy których treścią są pojęcia i prawa przyczynowe (obejmują procesy poznawcze i wyrażania)

2) Procesy których treścią są cele i wartości (także obejmują procesy poznawcze i wyrażania)

Odpowiednio do nich Lay wyodrębnia przedmioty nauczania i porządkuje je wewnętrznie.

c) Układy mieszane:

U P. Bartha spotykamy dwie podstawy podziału przedmiotów nauczania

1) Obiektywną – prowadzi do rozróżnienia przedmiotów humanistycznych

2) Subiektywną – stanowią ją procesy nabywania wiadomości i zyskiwania sprawności

d) Układ strukturalno – cykliczny:

Przekształcony z układu mieszanego

Przyjmuje za swoją podstawę poznawczo – logiczny charakter nauczanych treści oraz psychologiczne pojęcia i prawa rozwoju umysłowego

Wśród układów poznawczo – logicznych wyróżnia się:

A) Układ liniowy

To takie ułożenie treści w programie, które utrzymuje jednorodne stosunki logiczne między treściami należącymi do jednego przedmiotu

Prowadzi do nowych treści w toku postępującym w jednym kierunku i przedstawia łańcuch wiadomości tak uporządkowany, że ogniwo poprzednie jest podstawowe dla ogniwa następnego

Wszystkie treści jako równorzędne i żadna się nie wysuwa jako zasadnicza

B) Układ strukturalnySkłada się z dwóch zbiorów łańcuchów wiadomości; łańcuchów poziomych i pionowych

a) Łańcuch poziomy tworzą treści które są w całości wiedzy pewnego przedmiotu lub jego działu uważane za podstawowe, treści te nabierają dla uczącego się wartości zasadniczych i najważniejszych, ogniwa połączone są możliwie jednakowymi stosunkami logicznymi, tworzą układ liniowy.

b) Łańcuch pionowy złożony jest z treści pochodnych, pionowe łańcuchy treści pochodnych wychodzą z poszczególnych ogniw łańcucha poziomego i niekoniecznie zachowują między sobą takie stosunki jakie łączą treści podstawowe

Koncentracja:  polega na tym że tak dobieramy treści nauczania aby były dostosowane do pewnej ogólnej idei lub zasady. Ma dwa cele: wytworzenie jedności różnych wiadomości które mieszczą się w odrębnych przedmiotach nauczania, jedność obiektywną wiedzy, oraz ma zapewnić uczniowi jedność umysłu ucznia – subiektywną jedność psychiczną. Koncentracja czyni umysł ucznia jednostronnym, całą naukę skupia wokół jednego ośrodka – idei koncentrującej.

Korelacja: ma wskazywać na sposoby łączenia wiadomości ze sobą, pragnie utrzymać autonomię poszczególnych przedmiotów nauczania, nie ingerując modyfikująco w dobór ich treści. Odnosi się raczej do układu treści, do łączenia wiadomości w nowe sposoby. Kojarzenie wiadomości przy korelacji opiera się najczęściej na następujących związkach:

a) Kojarzenie wiadomości, które pozostają względem siebie w stosunkach czasowych i przestrzennych

b) Kojarzenie wiadomości podobnych pod względem treści lub przeciwnych

c) Kojarzenie wiadomości powiązanych ze sobą przyczynowo, przez stosunki wynikania, nad – i podrzędności

Podobne prace

Do góry