Ocena brak

Zasada szczegółowości budżetu

Autor /Witold Dodano /09.12.2011

ZASADA SZCZEGÓŁOWOŚCI BUDŻETU żąda zgrupowania przychodów i rozchodów, wydatków i dochodów w pewne jednorodne grupy, liczbowo zestawione w sposób szczegółowy a nie w sposób ogólny. Zasada ta ma charakter normatywny, jej sens sprowadza się do ograniczenia do minimum możliwości dokonywania zmian w zaplanowanych wydatkach budżetowych w trakcie wykonywania budżetu.

W ten sposób wzmacnia się pozycja organów stanowiących wobec organów wykonujących, w zakresie nadzoru sprawowanego nad gospodarką budżetową. Kontrola wykonywania budżetu przez Parlament bądź przez organy stanowiące jednostek samorządu terytorialnego uzależniona jest w olbrzymim stopniu od stopnia szczegółowości budżetu.

Szczegółowość budżetu ma także inne znaczenie wpływa, bowiem na zwiększenie jego dyrektywności,

  1. im bowiem bardziej szczegółowo jest uchwalony budżet tym silniejsze jest powiązanie kwot wydatków z poszczególnymi zadaniami,

  2. im większa jest szczegółowość budżetu tym głębsza może być analiza zjawisk finansowych a co za tym idzie możliwość uzyskiwania informacji odnośnie podziału i wykorzystania środków pieniężnych, a co za tym idzie mniejsza jest możliwość dokonywania oceny wykonywania budżetu ze strony Parlamentu bądź organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego,

  3. im większa szczegółowość budżetu tym mniejsze staje się możliwość ingerencji organów wykonawczych w gospodarkę środkami budżetowymi. Jednocześnie zwiększa się w tym zakresie rola organów przedstawicielskich,

  4. im większa jest szczegółowość budżetu tym większa jest jego dyrektywność.

Zasadzie szczegółowości budżetu czyni zadość klasyfikacja budżetowa.

Klasyfikacją budżetową nazywa się sformalizowany system podziałek dochodów i wydatków, przychodów i rozchodów budżetu, stosowany w planowaniu ewidencji i sprawozdawczości budżetowej. Klasyfikacja budżetowa jest systemem podziałek, który zespala wydatki, dochody, przychody i rozchody budżetowe. Wydatki, dochody, przychody i rozchody są ujęte w klasyfikacji budżetowej w sposób wieloszczeblowy, hierarchiczny, dzięki czemu powstać może czytelny obraz planu finansowego, jakim jest budżet. Umożliwia porządkowanie i szeregowanie wydatków budżetowych, przychodów i rozchodów wiążąc je w jednorodny zespół wg. zadań lub źródeł dochodów.

Klasyfikacja budżetowa może być oparta na kryterium podmiotowym, przedmiotowym oraz na kryterium podmiotowo-przedmiotowym.

Kryterium podmiotowe pozwala ująć wydatki i dochody, przychody i rozchody budżetu z uwzględnieniem podmiotu powołanego do realizacji budżetu. W ten sposób ustala się jednocześnie ich zakres odpowiedzialności i kompetencji, np. w stosunku do poszczególnych ministrów i kierowników urzędów centralnych, wojewodów.

Kryterium przedmiotowe nawiązuje do zadań budżetowych wskazując na pierwszym planie rodzaje źródła dochodu oraz zadania finansowane ze środków budżetowych.

Klasyfikacja budżetowa przebiega w następujący sposób, gdy chodzi o budżet państwa dzieli się on na następujące części:

Część budżetowa jest podziałka klasyfikacji budżetowej o najwyższym stopniu zagregowania.

Części budżetowe występują tylko w budżecie państwa i są odbiciem podmiotowego kryterium klasyfikacji budżetowej. Poszczególnymi częściami dysponują ministrowie (np. MF dysponuje aż 19 częściami), a także kierownicy urzędów centralnych, wojewodowie.

Części budżetowe przypisane są:

  • Kancelarii Prezydenta – cz. Nr 01,

  • Kanc. Sejmu – cz. Nr 02,

  • Kanc. Senatu Nr 03,

  • SN – 04,

  • NSA -05,

  • Trybunał Konstytucyjny – 06,

W odrębnych częściach budżetu Państwa ujmowane są także wydatki, przychody i rozchody z uwzględnieniem kryterium przedmiotowego np. w odrębnych częściach planowane są subwencje ogólne dla jednostek samorządu terytorialnego, rezerwy celowe przychody i rozchody związane z finansowaniem deficytu budżetu.

Części budżetowe rozkładają się z kolei na działy klasyfikacji budżetowej.

Działy klasyfikacji budżetowej to podziałki oparte na kryterium przedmiotowym i odpowiadają podstawowym rodzajom działalności państwowej. Klasyfikacja działów odpowiada klasyfikacji stosowanej w statystyce publicznej i posługuje się tymi samymi kodami liczbowymi, takim działem jest:

Rozdziały oparte są w zasadzie na kryterium podmiotowym, choć niekiedy opiera się na kryterium przedmiotowym. W pierwszym przypadku odpowiadają one grupom lub typom jednostek organizacyjnych, realizujących budżet, np. zasiłki rodzinne, szkoły podstawowe, bary mleczne, roboty geologiczne, działalność dydaktyczna, pomoc materialna dla studentów! Podstawowa podziałką klasyfikacji budżetowej są natomiast paragrafy, na które rozpadają się rozdziały klasyfikacji budżetowej. Odpowiadają one określonym źródłom dochodów oraz określonym rodzajom wydatków budżetowych. A zatem zbudowane są one z uwzględnieniem kryterium przedmiotowego. W poszczególnych paragrafach będą bądź całe podatki bądź też ich części, w przypadku podatku akcyzowego są w poszczególnych paragrafach podatek tytoniowy, podatek od alkoholu itp.

Budżet państwa rys

Budżet państwa jest uchwalany z uwzględnieniem części, działów i rozdziałów. Natomiast pełne rozwinięcie klasyfikacji budżetowej występuje w układach wykonawczych budżetu.

Układy wykonawcze budżetu przygotowywane są przez dysponentów poszczególnych części budżetowych w ujęciu: działów, rozdziałów i paragrafów. Układ wykonawczy budżetu musi być opracowany w terminie 21 dni od ogłoszenia ustawy budżetowej.

Zasada szczegółowości budżetu wiąże się również z problematyką związaną z przesuwaniem wydatków budżetowych pomiędzy poszczególnymi przedziałkami klasyfikacji budżetowej. Dokonywanie przesunięć wydatków pomiędzy poszczególnymi podziałkami klasyfikacji budżetowej nazywa się (z j. francuskiego) virement (viramą).

Przenoszenie wydatków pomiędzy poszczególnymi podziałkami klasyfikacji budżetowej jest wyjątkiem od generalnej zasady, iż przesunięć takich nie może dokonywać rząd bądź organ wykonawczy samorządu terytorialnego. Ustawa o finansach publicznych dopuszcza w ściśle określonych przypadkach możliwość dokonania tego rodzaju zmian, pomiędzy rozdziałami i paragrafami klasyfikacji budżetowej. Jednakże tylko w ramach danej części i działu budżetu państwa.

Przeniesienie, które spowodowałoby zmianę wysokości wydatków majątkowych wymaga zgody Ministra Finansów. Zmian tych mogą dokonywać dysponenci części budżetowych.

Dysponenci części budżetowych mogą upoważniać kierowników podległych im jednostek do dokonywania przeniesienia wydatków w obrębie jednego rozdziału. Przeniesienia wydatków nie mogą jednak zwiększyć planowanych wydatków na wynagrodzenia.

Natomiast na szczeblu jednostek samorządu terytorialnego zmiany w planie dochodów i wydatków bądź danej j.s.t. dokonywać może zarząd (wójt, burmistrz, prezydent) bądź zarząd (powiatu, województwa), które polegają na zmianach planów dochodów i wydatków, które wywołane są koniecznością ich dopasowania do zmienianych kwot dotacji celowych przekazywanych z budżetu państwa lub budżetów innych j.s.t. a także w zakresie przenoszenia wydatków z rezerw budżetowych. Natomiast do dokonywania innych zmian w planie wydatków, zarząd musi mieć upoważnienie organów stanowiących j.s.t.

Upoważnienie to nie może jednak obejmować przenoszenia wydatków pomiędzy działami.

Dział jest najbardziej zagregowaną podziałką klasyfikacji budżetowej. Zarząd może przekazać niektóre upoważnienia w zakresie przenoszenia wydatków innych jednostkom organizacyjnym j.s.t. np. placówkom kulturalno-oświatowym, dyrektorom muzeum.

Podobne prace

Do góry