Ocena brak

Zasada suwerenności – pojęcie i cechy władzy suwerennej

Autor /Borys Dodano /10.08.2011

Władza suwerenna - władza zwierzchnia w kraju. Niezależna od jakiejkolwiek innej władzy zewnętrznej. Władza państwa suwerennego nie podlega żadnej innej władzy poza narodem (ogółem obywateli). Państwo zachowuje suwerenność wewnętrzną, jeśli jego instytucje są niezależne w podejmowaniu decyzji od innych organizacji działających na jego terytorium. Suwerenność zewnętrzna oznacza, że państwo może dobrowolnie nawiązywać równorzędne stosunki z innymi państwami, być członkiem swobodnie wybranych organizacji międzynarodowych.

Władza suwerenna – suwerenem był monarcha, którego władza miała byt samoistny tzn. nie pochodziła od nikogo, mogła pochodzić jedynie od Boga – Rex Dei Gratia – Król z Bożej Łaski.

Suwerenność zewnętrzna - zewnętrzna niezależność państwa i władcy względem każdego innego państwa i monarchy.

Suwerenność wewnętrzna -  jest to zwierzchnictwo państwa działającego za pośrednictwem swoich organów nad innymi podmiotami istniejącymi na jego terenie.

Zasada ta polega na tym, iż władza najwyższa w państwie przysługuje naro­dowi, który jest wspólnotą prawna, tworzoną przez wszystkich obywateli. Tę władzę narodu Konstytucja nazywa władzą zwierzchnią" (art. 4 ust. 1). Na­ród sprawuje ją przez swoich przedstawicieli lub bezpośrednio (art. 4 ust. 2). Rous­seau utożsamił władzę suwerenną w państwie z wypracowany przez siebie konstrukcją „woli powszechnej" (volonte generale). Zwierzchnictwu naro­du przypisał właśnie cechy woli powszechnej: suwerenność narodu jest aspektem „woli powszechnej", ściślej suwerenność narodu jest organem tej­że woli. „Wola powszechna" (a więc i suwerenność narodu) ma — według Rousseau — następujące właściwości:

  • jest niepozbywalna. Władza ta nie podlega odstąpieniu. Suweren musi być wyrażany (by nie użyć słowu reprezentowany) przez siebie samego;

  • jest niepodzielna (władza ta jest jednolita i stanowi całość);

  • jest nieprzenoszalna (samoistna). Suweren musi sprawować swoją władzę sam bezpo­średnio. Naród nie jest w stanie nikomu przekazać swojej woli. W konse­kwencji sprawowanie władzy przez przedstawicieli jest niemożliwe.

Rousseau zmuszony był jednak uznać, że bezpośrednie sprawowanie władzy przez naród jest możliwe tylko w małych państwach. Dlatego był skłonny dopuścić sprawowanie władzy zwierzchniej narodu przez jego przedstawicieli. Żądał jednak spełnienia przez nich wielu wymogów, a najistotniejsze z nich to:

  • nie mogą mieć żadnej własnej władzy — nie mogą o niczym zadecydo­wać suwerennie,

  • muszą być związani mandatem imperatywnym udzielonym przez wybor­ców,

  • ustawa przyjęta przez zgromadzenie ustawodawcze staje się doskonała dopiero po jej przyjęciu i zaaprobowaniu przez naród w referendum.

Naród we współczesnym konstytucjonalizmie nie jest rozumiany jako pod­miot rzeczywiście sprawujący władzę w państwie. Jest on rozumiany jako ogół obywateli lub jako zorganizowana zbiorowość obywateli i nie jest zdolny do tego, aby samodzielnie sprawować władzę. Nawet w tych pań­stwach, których konstytucje na pierwszym miejscu stawiają bezpośrednie wykonywanie władzy przez naród, realne znaczenie ma pośrednie (przed­stawicielskie) wykonywanie władzy narodu. Władzę tę sprawują przedsta­wiciele narodu.

Na gruncie przepisów Konstytucji RP (ale także w innych państwach demo­kratycznych) naród jest traktowany jako pewna fikcja personifikacyjna wo­bec zbiorowości obywateli.

Naród” jest podmiotem zdolnym do działania i do wyrażania swojego stanowiska głównie poprzez swoich przedstawicie­li. Prawo do wybierania przedstawicieli jest praktycznie najważniejszym — stanowczym uprawnieniem narodu.

Znaczenie prawne zasady suwerenności narodu wyraża się więc w tym, że:

  • zapewnia narodowi prawo do współdecydowania przez referendum w rządzeniu państwem,

  • przedstawiciele do parlamentu są reprezentantami narodu (nie wiążą ich instrukcje wyborców),

  • jest punktem wyjścia innych demokratycznych zasad i instytucji ustrojowych.

Do góry