Ocena brak

Zasada pomocniczości w Konstytucji RP

Autor /Borys Dodano /10.08.2011

Zasada pomocniczości (subsydiarności, łac. subnidium ferre - pomóc, da­wać wsparcie) jest jedną z podstawowych zasad konstytucyjnych w polskim porządku prawnym. I choć opiera się na niej cały system prawny państwa, to wymieniona została jedynie we wstępie do Konstytucji RP i nie znajdujemy rozwinięcia jej treści w dalszej części Konstytucji. Idea pomocniczości sięga swymi korzeniami starożytnej Grecji.

Jej założenia opisywali m.in. Arystote­les, Św. Tomasz z Akwinu, a następnie w XVII w. prawnik Althusius, jednakże po raz pierwszy sformułował ją Gustaw Gundlach, przedstawiciel katolickiej nauki społecznej. Jej istota polega na realizacji reguły, według której: zadania, które mogą być wykonywane przez jednostki (społeczności) niższego rzędu, nie powinny być powierzane społecznościom wyższego rzędu. Dopuszczalne jest to jedynie wówczas, gdy jednostki rzędu wyższego wykonują te zadania efektywniej. Adresatem zasady pomocniczości są wszystkie twory społeczne: państwo, samorządy, ale także instytucje niezależne, np. kościoły, organizacje charytatywne czy przedsiębiorstwa.

Zasada ta obowiązuje w równej mie­rze rządzących i rządzonych. Wskazuje ona na niedopuszczalność przejmo­wania przez wspólnotę nadrzędną zadań, które mogą być wypełnione przez mniejsze grupy lub wspólnoty. Rozstrzyga ona kwestię, kiedy i w jakich wa­runkach powinna zostać udzielona pomoc oraz kto jest odpowiedzialny za je) udzielenie. Wyznacza funkcje państwa w zakresie gospodarczym, które winno się koncentrować na głównych zadaniach w gospodarce narodowej. Wymaga stworzenia takiego porządku gospodarczego, w którym współdzia­łający w procesie gospodarczym ludzie mają kształtujący wpływ na rozwój gospodarczy. Zakłada w związku z tym aktywność jednostek.

Na pomocniczość składają się dwa hasła:

1) tyle wolności, ile można, ty- elementy zasady tyle uspołecznienia, ile koniecznie potrzeba;

2) tyle społeczeństwa, ile można, tyle państwa, ile koniecznie trzeba.

Oznacza to, że ani państwo, ani żadna inna społeczność nie może zastępować inicjatywy i odpowiedzialności osób oraz instytucji pośrednich. Jej istota w związku z tym sprowadza się do udzielania pomocy aktywnym jednostkom lub grupom jednostek, jeżeli nie są ono w sta­nie zrealizować określonych zadań. Przy czym pomoc ta ma polegać jedynie na wspieraniu jednostek lub ich społeczności w samodzielnej realizacji zadań.

Zasada subsydiarności jest decydująca w koncepcji socjalnego państwa prawnego, zapewniając równowagę między wolnością i równością. Jej pod­stawy stanowią zasady solidarności i dobra wspólnego,

Podobne prace

Do góry