Ocena brak

Zasada podziału władzy w świetle Konstytucji RP (założenia doktrynalne i ich realizacja)

Autor /Borys Dodano /10.08.2011

Jest to jedna z najstarszych zasad towarzyszących rozwojowi myśli ustrojowej już w czasach Arystotelesa. O podziale władzy można mówić, mając na względzie znaczenie przedmiotowe i podmiotowe tego pojęcia. W sensie przedmiotowym (funkcjonalnym) oznacza wydzielenie odmiennych kierunków działania państwa tj. stanowienie prawa, wykonywanie prawa i sądzenie. Wg Locke’a i Monteskiusza można to rozumieć, że w każdej z 3 wyodrębnionych dziedzin działania państwa powinny odpowiadać 3 oddzielnie od siebie grupy organów państwowych.

Zasadę podziału władzy wyraźnie wprowadza Konstytucja RP, stwierdzając w art. 10 ust. 1 i 2, że ,,Ustrój Rzeczypospolitej Polskiej opiera się na podziale i równowadze władzy ustawodawczej, wykonawczej i władzy sądowniczej. Władzę ustawodawczą sprawują Sejm i Senat, władzę wykonawczą Prezydent RP i Rada Ministrów, a władzę sądowniczą sądy i trybunały”. Konstytucja z 1997r. tylko organy władzy ustawodawczej uznaje jako reprezentantów narodu (art. 104 i 108). Prezydenta traktuje jako ,,najwyższego przedstawiciela RP…” (art. 126), Radę Ministrów jako organ prowadzący ,,politykę wewnętrzną i zagraniczną RP” i kierujący ,,administracją rządową” (art. 146). Konstytucja z 1997r. utrzymała w Polsce parlamentarny system rządów. Organizacja władzy wykonawczej oparta jest na zasadzie dualizmu (prezydent oraz rząd z premierem na czele), rząd i poszczególni ministrowie ponoszą polityczna odpowiedzialność przed sejmem, prezydentowi nie przysługują kompetencje, które pozwalałyby mu przejąć kierowanie sprawami rządowymi. Centralne miejsce w systemie organów państwowych przysługuje sejmowi, wiele jednak decyzji musi być podejmowanych bezwzględna lub kwalifikowana większością głosów, a jeśli tej większości zabraknie, Sejm musi pogodzić się z wolą Senatu czy Prezydenta.

Zasada podziału władz nie ma charakteru absolutnego, bo odrzuca możliwość skumulowania całej władzy w rękach jednego podmiotu. Rząd ponosi polityczną odpowiedzialność przed parlamentem, prezydent nie ma kompetencji do kierowania bieżącymi pracami rządu-cechy systemu parlamentarnego. Pozycja sądownictwa opiera się na zasadzie separacji lub nawet izolacji władzy sądowniczej, ponieważ jedną z podstawowych zasad demokratycznego państwa prawnego jest to, ze tylko sądy mogą wymierzać sprawiedliwość.

Podział ten można rozpatrywać w 3 aspektach:

1) aspekt funkcjonalny- działalność państwa zostaje podzielona na trzy rodzajowo różne sfery działania, funkcje. Sprzyja to zachowaniu jedności władzy w rękach suwerena, którym jest naród (lud). Każda z tych władz ma rozdzielone, określone funkcje i organy, które te funkcje wykonują. Kompetencje do wypełniania zadań przyznaje im Konstytucja uchwalona przez suwerena.

Do tych funkcji należą:

a) prawodawstwo- wydawanie norm prawnych ogólnie obowiązujących

b) wykonawstwo- realizacja zadań państwa

c) sądownictwo- rozstrzyganie sporów prawnych

2) aspekt organizacyjny- 3 funkcje państwa zostają podporządkowane różnym organom państwa:

a) prawodawstwo- parlament

b) wykonawstwo- Prezydent i RM oraz podległe jej organy administracyjne

c) sądownictwo- sądom powszechnym, szczególnym i konstytucyjnym

3) aspekt personalny- podział władzy w aspekcie organizacyjnym byłby nieskuteczny gdyby ta sama osoba mogła piastować w różnych organach państwowych spełniających różne funkcje, stanowiska. Dla właściwego funkcjonowania podziału władz konieczne jest równoczesne powiązanie wszystkich trzech aspektów

Podobne prace

Do góry