Ocena brak

Zarządzanie ryzykiem stopy procentowej.

Autor /Lily Dodano /07.04.2011

 

Ryzyko stopy procentowej to możliwość negatywnego wpływu zmian stóp procentowych na wyniki finansowe Banku. Występuje ono, jeśli nie jest możliwe rekompensowanie spadku dochodów z tytułu obniżki stóp procentowych udzielonych kredytów poprzez obniżenie poziomu odsetek wypłacanych depozytariuszom, które są wypłacane według wcześniej określonych stałych stóp oprocentowania. Ryzyko stopy procentowej powstaje również wtedy, gdy nie jest możliwe podwyższenie oprocentowania depozytów poprzez podniesienie stóp procentowych kredytów. Bank ogranicza ryzyko stopy procentowej umieszczając w umowach kredytowych i depozytowych zapisy o możliwości dokonania w określonych przypadkach zmiany stopy procentowej w trakcie trwania umowy.

W banku są pozycje bilansowe wrażliwe i niewrażliwe na zmiany rynkowej stopy procentowej. Mało wrażliwa jest gotówka, rezerwa obowiązkowa w banku centralnym, nieruchomości posiadane przez bank, ale reszta pozycji bilansowych i pozabilansowych jest wrażliwa na zmiany stopy procentowej.

Duże ryzyko dla banku stanowią umowy, które oparto na stałej stopie procentowej, bo na przykład jeżeli rynkowa stopa procentowa podniesie się, to bank poniesie stratę na udzielonym kredycie , ale zarobi na depozytach.

Istotnym zagrożeniem dla banku są błędne przewidywania co do poziomu rynkowej stopy procentowej w przyszłości, a jeszcze większe ryzyko stanowi niedopasowanie wartościowe i czasowe pomiędzy umowami depozytowymi i kredytowymi zawartymi przez bank.

W przypadku zmiennej stopy oprocentowania wyróżnia się dwa obszary ryzyka :

  • Stopa oprocentowania aktywów reaguje silniej niż stopa oprocentowania pasywów na zmiany rynkowej stopy procentowej

  • Stopa oprocentowania aktywów reaguje słabiej niż stop oprocentowania pasywów na zmiany rynkowej stopy procentowej

Do zabezpieczania się przed ryzykiem rynkowej stopy procentowej wykorzystywane są instrumenty pochodne, rynek operacji bieżących, oraz sterowanie strukturą aktywów i pasywów poprzez analizę niedopasowania, elastyczności, analizę okresową. Ponadto ryzyko stopy procentowej banki ograniczają poprzez określenie dopuszczalnych limitów dla poszczególnych typów transakcji oraz zmianę struktury aktywów i pasywów.

W kształtowaniu się ryzyka stopy procentowej istotna jest odmienna elastyczność dopasowywania się aktywów i pasywów banku do zmian stopy procentowej. Metodą elastyczności stopy procentowej bada się w jakim stopniu zmiany rynkowej stopy procentowej wpływają na zmiany stopy procentowej poszczególnych pozycji aktywów i pasywów.

Wyróżnia się trzy przypadki związane z ryzykiem stopy procentowej z tytułu pozycji o zmiennej stopie procentowej (pozycje o stałej stopie procentowej mają elastyczność dopasowania równą zero ):

  • Elastyczność aktywów równa się elastyczność pasywów, czyli stopa oprocentowania aktywów reaguje na zmiany rynkowej stopy procentowej w takim samym stopniu co oprocentowanie pasywów. Oznacza to, że zmiany rynkowej stopy procentowej nie mają wpływu na wielkość dochodu netto z odsetek.

  • Elastyczność aktywów > elastyczność pasywów oznacza, że w okresie rosnących stóp procentowych rośnie różnica pomiędzy oprocentowaniem aktywów i pasywów, a w okresie spadających stóp ta różnica maleje. Czyli przy rosnących rynkowych stopach procentowych dochody z odsetek rosną szybciej niż wydatki na refinansowanie

  • Elastyczność aktywów < elastyczność pasywów to większa różnica oprocentowania pomiędzy aktywami a pasywami w fazie spadania stóp procentowych.

Wadą tej metody jest trudność oszacowania poziomu współczynników elastyczności dla poszczególnych pozycji aktywów i pasywów.

 

Do oceny ryzyka stopy procentowej inwestycji w papiery wartościowe o stałym oprocentowaniu oraz całego bilansu stosowana jest analiza okresowa. Wykorzystuje się w niej koncepcję zmiany pieniądza w czasie, zgodnie z którą strumienie płatności w różnych okresach mają różny wpływ na sytuację w banku. Okres (duracja ) to średni ważony okres oczekiwania na wpływy środków pieniężnych z danego instrumentu finansowego, a wpływa na niego nominalna stopa procentowa papieru wartościowego, rentowność, wysokość i czas wypłaty odsetek i kapitału-im wyższe tym niższa duracja. Ryzyko dla banku jest tym większe im większa jest różnica pomiędzy duracją aktywów a pasywów. Zagrożenie dla banku nastąpi w przypadku rosnących stóp procentowych, bo zwrot aktywów nastąpi później niż konieczność spłaty pasywów, więc bank będzie musiał refinansować po wyższym koszcie. W przypadku spadających stóp procentowych bank będzie musiał udzielać kredytów taniej a depozyty spłacać po wyższym koszcie.

Sposobem pomiaru ryzyka stopy procentowej jest analiza luki stóp procentowych , tzn. różnicy między wartością aktywów wrażliwych na zmiany stóp procentowych i pasywów wrażliwych na zmiany stóp procentowych w określonych przedziałach czasowych.

Najbardziej popularne sposoby zabezpieczania się przed ryzykiem stóp procentowych stosowane na rozwiniętych rynkach finansowych i oparte na metodzie luki, można podzielić na dwie grupy:

  1. Działania polegające na sterowaniu pozycjami bilansowymi

  2. Pozabilansowe transakcje zabezpieczające.

Do niedawna polski rynek finansowy nie oferował instrumentów pozabilansowych, dopóki w obrocie niepublicznym pojawiły się kontrakty BRE FRA oraz opcje na stopę procentową capsi floors oferowane przez Polski Bank Rozwoju S.A. i Polski Bank Inwestycyjny S.A.

W analizie luki, inaczej określanej jako analiza niedopasowania , rozpatruje się poszczególne pozycje bilansu w wybranych okresach. Niekorzystne dla banku jest, gdy dla pozycji o stałym oprocentowaniu przy nadwyżce udzielonych kredytów wzrośnie rynkowa stopa procentowa, bądź przy nadwyżce pasywów rynkowa stopa procentowa ulegnie obniżeniu. Dla poszczególnych pozycji ustalany jest termin zapadalności, który daje podstawę do ustalenia dni, w których zmiana rynkowej stopy procentowej w najsilniejszy sposób będzie oddziaływała na bank. Następnym etapem jest zestawienie niedopasowania, czyli różnica między aktywami a pasywami, suma luk w analizowanych okresach oraz obliczenie wskaźnika luki (relacji wielkości luki do innych pozycji). Na podstawie zestawienia niedopasowania oblicza się graniczne stopy procentowe przy których należy zamknąć otwarte pozycje.

Poziom ryzyka jest tym większy im większa jest wartość niedopasowania, wyższe jest przeciętne oprocentowanie po stronie pasywów, wyższy jest wzrost rynkowej stopy procentowej przy nadwyżce po stronie aktywów, wyższy jest spadek rynkowej stopy procentowej przy nadwyżce po stronie pasywów, wyższy jest w poziomie luki udział pozycji oprocentowanych według stałej stopy procentowej w sumie bilansowej.

 

Podobne prace

Do góry