Ocena brak

ZARZĄDZANIE RYZYKIEM BANKOWYM

Autor /bosa.vanessa Dodano /22.03.2011

Pojawienie się nowych produktów i rozwiązań na rynku finansowym powoduje powstanie nowych ryzyk i zagrożenie dla działalności banku komercyjnego. W związku z tym banki zaczynają zarządzać ryzykiem.

Zarządzanie ryzykiem to przedsięwzięcia mające na celu planową i celową analizę oraz sterowanie poszczególnymi rodzajami ryzyka poprzez kontrolę przedsięwzięć. Zarządzanie ryzykiem powinno mieć charakter planowy i celowy. Działania powinny być systematyczne i długofalowe. Zarządzanie ryzykiem obejmuje kompleksową działalność całego banku. W zarządzaniu można wyróżnić trzy etapy:

  1. identyfikacja i kwantyfikacja ryzyka,

  2. sterowanie ryzykiem,

  3. kontrola podejmowanych przedsięwzięć.

 

Pierwszy etap ma charakter informacyjno-prognostyczny. Punktem wyjścia jest identyfikacja – określenie jakimi rodzajami ryzyka i w jakim zakresie zagrożony jest w danym momencie bank. Wymaga to przeglądu wszystkich obszarów działalności bankowej i skwantyfikowania/określenia w jakim stopniu sytuacja wewnętrzna i zewnętrzna może oddziaływać na realizację założonych celów. Można stosować proste metody i zaawansowane modele ekonometryczne (metody statystyczne), np. dla oceny ryzyka kredytowego mogą być stosowane METODY SKORINGOWE.

Najczęściej spotykane w tym zakresie są metody wielowymiarowe, statystyczne należące do metod taksonomicznych. Jedną z nich jest ANALIZA DYSKRYMINACYJNA (patrz pyt. nr 50).

Kwantyfikacja ryzyka sprowadza się do stosowania wyszukanych modeli matematycznych. Obejmuje rozbudowany system przechowywania informacji, na bazie których oraz na bazie odpowiednich procedur otrzymuje się wynik na normatywnej skali.

Przy identyfikacji ryzyka celowe jest również przeanalizowanie tendencji w zakresie:

  1. kształtowania się sytuacji gospodarczej kraju

  2.  

  3. wielkości przychodów, które zostaną zrealizowane przy wystąpieniu skrajnych poziomów ryzyka

  4. ocenę możliwości zmian długoterminowych strategii w obszarze działalności banku

  5. określić zakres możliwej korekty przy zmianie pozycji banku pod względem poziomu ryzyka

Na podstawie ocen bank buduje scenariusze rozwoju sytuacji na rynku zewnętrznym i wewnętrznym i odpowiedniej strategii zachowania własnej pozycji.

Przy analizie ryzyka istotne jest odróżnienie ryzyka pojedynczej transakcji od ryzyka łącznego, bo ono nie jest prostą sumą zagrożeń wynikających z pojedynczych transakcji i rodzajów działalności banku. Pojedyncze ryzyka są wzajemnie skorelowane. Należy analizować kierunek korelacji ryzyk – mogą się one nakładać lub znosić. Przy zarządzaniu bankiem najistotniejsza jest ocena łącznego ryzyka – na jej podstawie buduje się strategię całego banku.

Wyróżniamy strategie:

  1. KONSERWATYWNĄ – związana z tym, że bank udziela tylko kredytów podmiotom, które mają dobrą sytuację finansową – wysoki stopień gwarancji, że zostaną spłacone kredyty. Bank taki postrzegany jest jako stabilny, należący do grupy banków pierwszorzędnych.

  2. STAŁEGO KONTROLOWANEGO WROSTU – bank wykorzystuje cykl koniunkturalny. Gdy jest dobra sytuacja na rynku udziela jak najwięcej kredytów. Uzyskane wpływy muszą pokryć starty poniesione podczas dekoniunktury. Wpływy muszą być tak wysokie aby dać stabilny poziom kursów akcji danego banku. Finansowanie bardziej ryzykownych przedsięwzięć. Taki bank jest słabą instytucją rynku finansowego.

  3. PROGRESYWNĄ – naśladownictwo innych uczestników rynku finansowego. Udzielanie kredytów bez należytej oceny zdolności kredytowej, jedynie w części na podstawie prawnych form zabezpieczenia. Bank, który wchodzi na rynek. Instytucja wysokiego ryzyka.

Strategię banku obiera na wniosek zarządu walne zgromadzenie. Później przygotowuje się wytyczne dla realizacji działalności kredytowej banku, jakie, do kogo skierowane kredyty, określenie minimalnej i maksymalnej kwoty kredytu i kryteriów jakie należy spełnić, aby go otrzymać plus strategia marketingowa, regulaminy dla produktów. A następnie przypisuje się odpowiedzialność za poszczególne produkty do osób.

 

Drugi etap: STEROWANIE RYZYKIEM – podejmowanie przedsięwzięć mających na celu ograniczenie ryzyka do określonych, dopuszczalnych rozmiarów.

Przy analizie ryzyka zwraca się uwagę na związek między ograniczeniem ryzyka a celami banku.

Między dążeniem do osiągnięcia celów: płynność, ryzyko, rentowność występuje sprzeczność. Chęć poprawy rentowności jest sprzeczna z ograniczeniem ryzyka i zapewnieniem płynności. Podejmowanie ryzyka jest konieczne do osiągnięcia zysku. Ryzykowne transakcje wiążą się z dużymi dochodami. Obniżenie ryzyka oznacz zmniejszenie potencjalnych szans uzyskania dochodów. Powyżej pewnej granicy ryzyko może być tak duże, że może zagrozić osiągnięciu zysku. Podobnie sprawa rentowności pozostaje w sprzeczności z utrzymaniem płynności – bank zarabia na kupionych pieniądzach (depozytach). Jeżeli będzie zwiększał ilość depozytów w postaci rezerwy kasowej to obniża poziom kapitału pracującego na rzecz banku i zmniejsza wpływy.

Zapobieganie ryzyku wiąże się z utratą niektórych szans i dodatkowymi kosztami, głównie ubezpieczenie kontrola wewnętrzna i ocena ryzyka. Zarządzanie ryzykiem jest umiejętnością znalezienia kompromisu między odpowiednim poziomem zysku a utrzymaniem poziomu płynności i ryzyka.

Rozmiary dopuszczalnego ryzyka powinny być uzależnione od:

- pozycji pod względem ryzyka zarówno całego banku jak i jego segmentów ( z punktu widzenia struktury organizacyjnej)

- krótko i średniookresowych prognoz kształtowania się sytuacji gospodarczej w kraju oraz kształtowania się stóp procentowych i kursu walutowego.

- relacji potencjału ryzyka w poszczególnych segmentach do uzyskiwanych przychodów

- wielkości posiadanego przez Bank kapitału własnego i rezerw, z których w przypadku poniesionych strat będą one pokryte

- ograniczenia wynikające z obowiązującego prawa bankowego

Ogólne normy zarządzania ryzykiem określa system norm prawnych regulujących działalność bankową – norm płynności, rentowności, tworzenia rezerw i również norm wewnętrznych banku określonych przez właścicieli i zarząd banku. Przestrzeganie norm daje możliwość uzyskania zysku utrzymania odpowiedniego poziomu ryzyka.

 

Trzeci etap to KONTROLAPODEJMOWANYCH PRZEDSIĘWZIĘĆ. Ma ona na celu zbadanie efektywności podejmowanych przedsięwzięć w zakresie ograniczenia ryzyka. Kontrola obejmuje:

  1. ocenę metod analizy z punktu widzenia ich dokładności i aktualności

  2. ocenę zastosowanych instrumentów z punktu widzenia poniesionych kosztów i osiągniętych korzyści

  3. ocenę organizacyjnego wprowadzenia przedsięwzięć, a także stopnia centralizacji i decentralizacji w zakresie podejmowanych decyzji

  4. ocenę stopnia integracji segmentu pomiaru ryzyka i systemu rachunkowości i informatycznym

  5. ocenę przejrzystości systemu dla osób podejmujących decyzję. Jakie informacje i jakim czasie są dostępne.

 

Efektywny system zarządzania ryzykiem powinien składać się z następujących elementów:

  1. założeń systemowych i procedur

  2. opracowanego systemu organizacji zarządzania ryzykiem

  3. metod pomiaru ryzyka

  4. struktury raportowania do zarządu

  5. struktury limitów

 

Przez kontrolę bankową należy rozumieć cały system kontrolingu: kierowanie, sterowanie, regulację procesów, planowanie, zarządzanie, kontrolę.

W początkowym okresie kontrolę utożsamiano z zarządzaniem dochodami banku. Od połowy lat 80 zaczęto stosować zarządzanie ryzykiem. Druga połowa lat 90 to rynek pochodnych instrumentów finansowych zabezpieczających przed ryzykiem.

 

W ramach sterowania i kontroli ryzyka można podejmować działania:

 

 

1. oddziaływać na przyczyny występowania ryzyka, ma to na celu ograniczenie wielkości ryzyka. Jest to AKTYWNA STRATEGIA przeciwdziałania ryzyku. W jej ramach podejmuje się:

- unikanie ryzyka przez nieangażowanie się w transakcje, przy których ryzyko wydaje się wyjątkowo wysokie, np. możliwość zaangażowania się jednego kredytobiorcy

- zmniejszanie wielkości ryzyka poprzez analizę wiarygodności kredytowej i bieżącą kontrolę nad spłatą kredytu i zabezpieczeniem kredytu

- przenoszenie ryzyka na inne podmioty, głównie przez jego ubezpieczenie lub dokonywanie transakcji terminowych walutowych i złotowych

- dywersyfikację ryzyka poprzez zmniejszenie prawdopodobieństwa poniesienia strat poprzez angażowanie się w inne obszary, czy wprowadzenie nowych produktów

- tworzenie haggingu – pozycji wpływających na tworzeniu przeciwstawnej pozycji do już otwartej, głównie przez zakup pochodnych instrumentów finansowych

 

  1. oddziałujące na skutki – zmniejszające negatywny wpływ niespodziewanych stratna pozycję banku, polegające na zwiększeniu kapitału, tworzeniu rezerw, a także korzystania z ubezpieczeń. Jest to PASYWNA STRATEGIA przeciwdziałania ryzyku. Sprowadza się ona do traktowania kapitału własnego i rezerw jako bufora, zabezpieczenia wykorzystywanego w przypadku wystąpienia ryzyk nierozpoznanych lub źle ocenionych. Można świadomie rezygnować z części zabezpieczeń miarę polepszania się sytuacji na rynku, zmniejszania się ryzyka.

 

Kontrolą banku zajmuje się głównie departament ryzyka, do którego zadań należy:

- opracowanie metodyki pomiaru i raportowania ryzyka płynności

- opracowanie metodyki pomiaru i raportowania ryzyka rynkowego (stopy procentowe, kursy)

- opracowanie metodyki pomiaru i raportowania ryzyka rozliczeniowego

- prowadzenie procesu oceny adekwatności cenowej

- modelowanie wyceny i weryfikacja metod wyceny produktów bankowych – papiery wartościowe i pochodne

- monitoring wykorzystania limitów

- prowadzenie analizy historycznej

- prowadzenie analizy wariantowej elastyczności cenowej produktów

- monitoring wykorzystania ryzyka w stosunku do ryzyka związanego z posiadanymi kapitałami i związanego z nabywanymi, z dochodami

- analiza czynników kształtujących poszczególne rodzaje ryzyka

 

Podobne prace

Do góry