Ocena brak

Zapylanie kwiatów

Autor /Astra Dodano /31.01.2012

Po kształcie kwiatu zwykle można się zoriento­wać, w jaki sposób jest on zapylany. Te, które mają szerokie dno kwiatowe, są łatwo dostępne dla róż­nego rodzaju owadów, między innymi trzmieli, pszczół i much. Te kwiaty, których okwiat jest bar­dziej wydłużony lub przekształcony, muszą być zapylane przez ściśle określone grupy owadów. Te, które mają długie rurki kwiatowe lub ostrogi, jak na przykład orliki i osty, będą zapylane przez posia­dające długie trąbki ćmy i motyle. Te rośliny, których kwiaty są bardziej zamknięte, jak na przykład kolcolist i wyżlin, wykształciły je po to, aby odwie­dzające je pszczoły i podobne im owady ocierały się o pylniki, kiedy wchodzą do wnętrza kwiatu i z niego wychodzą. Przedstawiciele rodziny war­gowych (Labiatae) i motylkowych (Papilionceae) są typowymi przykładami takich gatunków, które wykształciły w budowie kwiatu elementy za­pewniające im to, że pyłek zostanie umieszczony na określonej części ciała owada i za jego pośred­nictwem wejdzie w kontakt ze znamieniem. W bu­dowie kwiatu można też wyróżnić rejon stanowiący coś w rodzaju platformy lądowiskowej, której wiel­kość i kształt są dostosowane do typu zapylające­go go owada. Często też pręciki, które dojrzewają szybciej od słupka, są tak ułożone, że wchodzący po nektar do kwiatu owad zgina je i wysypuje na siebie pyłek. Kiedy ten sam owad odwiedzi kwiat z dojrzałym znamieniem na końcu słupka, który w miarę dojrzewania wydłuża się tak, że jego zna­mię znajduje się bliżej wylotu od pręcików, pyłek z ciała owada trafia na znamię i tak dochodzi do skutecznego zapylenia krzyżowego.
Aby zapewnić sobie zapylenie krzyżowe i przez to zwiększyć możliwości rekombinacyjne, wiele roślin ma kwiaty, w których elementy męskie i żeń­skie dojrzewają w różnym czasie.
Pierwiosnek (Primula vulgaris) wykształcił dwa typy kwiatów: jedne są kwiatami krótkosłupkowymi, w których pylniki są wyższe od słupka, a dru­gie to kwiaty długosłupkowe, gdzie znamię słup­ka jest wyniesione ponad pylniki. Pszczoły żywiące się nektarem, który znajduje się u nasady rurko­watej korony kwiatu, przenoszą pyłek z pylników kwiatów krótkosłupkowych na znamiona kwiatów długosłupkowych i z pylników kwiatów długosłupkowych na znamiona kwiatów krótkosłupkowych.

Zapach, obok wyglądu kwiatu, odgrywa ważną rolę w przyciąganiu zwierząt zapylających, którymi z reguły są różne gatunki owadów. Często umoż­liwia zwierzęciu wykrycie rośliny, która nie znaj­duje się w zasięgu jego wzroku. Wiele roślin kwitnących w nocy wydziela silną woń, która pozwala owadowi na zlokalizowanie ich w ciem­ności, czyli wtedy, kiedy barwa kwiatu nie odgry­wa praktycznie żadnej roli.
Wonne kwiaty zwabiają odpowiednie zwierzę­ta, często zaczynają mocno pachnieć o zmierzchu, kiedy określone gatunki owadów zaczynają żero­wać. Zapach niektórych kwiatów może być nie­przyjemny dla człowieka, ale bardzo atrakcyjny dla owadów. Pewne rośliny przyciągają muchy, ponieważ ich kwiaty mają wygląd i woń padliny. Roślinami tymi są na przykład Stapelia spp i Dracunculus vulgaris.
Większość owadów najsilniej przyciąga nektar, jednak barwa kwiatów i układ plamek także od­grywają niebagatelną rolę. Wiele gatunków roślin, wśród nich lilie i storczyki, ma ciemne plamki i prążki na płatkach, które naprowadzają owada do środka kwiatu.
Podstawowymi kolorami kwiatów prostszych roślin są biały i żółty, natomiast barwa czerwona, purpurowa i niebieska jest spotykana u bardziej zaawansowanych gatunków. Owady postrzegają barwy inaczej niż ludzie i najbardziej ich uwagę zwracają kolory niebieski, purpurowy i żółty. Po­marańczowa barwa kwiatów jest rzadko spotyka­na, a kwiatów czarnych w świecie dzikich roślin nie ma wcale (chociaż ogrodnicy wyhodowali sztucznie odmiany mające prawie czarne kwiaty).
Oczy owadów, takich jak pszczoły, są wrażli­we na inne niż ludzie długości fal świetlnych, na przykład widzą one niewidoczny dla nas ultrafio­let. Ich świat barw jest więc odmienny, co ozna­cza, że kwiat, który dla nas jest biały, może mieć dla pszczoły barwę zieloną.
Zwierzętami, które obok owadów mogą brać udział w zapylaniu kwiatów, są nietoperze i ptaki, szczególnie takie jak kolibry i nektarniki, których pokarmem jest nektar.
Wśród storczyków możemy znaleźć najlepsze przykłady kwiatów, których kształt i zapach jest przystosowany do zwabiania ściśle określonych gatunków owadów. Niektóre z nich występują w Europie, jak np. dwulistnik muszy Ophrys insectifera i dwulistnik pszczeli Ophrys apifera. Dwu­listnik muszy posiada kwiaty, które przypominają wyglądem samicę osy. Dwulistniki kwitną w porze, kiedy samce owadów poszukują samic. Wygląd kwiatu przyciąga owada, który, próbując odbyć z nim kopulację, zapyla go. Kwiaty dwulistnika nawet pachną jak samice os.

Podobne prace

Do góry