Ocena brak

ZAPALENIE OSIERDZIA

Autor /imany Dodano /18.02.2013

Zapalenie obejmuje blaszkę trzewną i blaszkę ścienną osierdzia. Choroba ta może przebiegać jako ostre zapalenie włóknikowe (suche) lub jako zapalenie wysiękowe. Zwykle do zapalenia włóknikowego dołącza, się wysięk. Przewlekłą postać zapalenia osierdzia charakteryzuje wytworzenie grubej warstwy zwłóknień lub zwapnień osierdzia, co prowadzi do zaciśnięcia serca.

Wymienione rodzaje zespolenia osierdzia nie stanowią odrębnych jednostek chorobowych; w przebiegu tej samej choroby obraz kliniczny może zmieniać się, przechodząc z jednego rodzaju w drugi.

Objawy kliniczne. Ostre zapalenie osierdzia rozpoczyna się nagle, zwykle w ok. 2 tygodnie po jakiejś przelotnej chorobie gorączkowej. Najbardziej stałym objawem jest ból w okolicy sercowej, niekiedy przenoszący się do lewego barku, łopatki lub nadbrzusza. Nasila się on przy ruchu klatką piersiową i przy kaszlu, a niekiedy wraz z oddychaniem. W niektórych przypadkach jest stały w miejscu i czasie, o ostrym charakterze. Często ból ten jest mylnie rozpoznawany jako zawał serca.

Wcześnie pojawiająca się duszność przemawia za pojawieniem się wysięku osierdziowego. Towarzyszy jej przyspieszenie częstości oddechów, płytkie oddechy oraz przymusowa pozycja siedząca chorego. Do objawów tych dołączają się gorączka, poty, dreszcze, znaczne osłabienie i niekiedy uczucie lęku.

Specyficznym objawem zapalenia osierdzia jest szmer tarcia osierdziowego. Jest on słyszalny jakby powierzchownie, jako trący lub drapiący szmer, słaby lub silny, występujący częściej niż I ton serca, sprawiający wrażenie odrębnego rytmu. Szmer tarcia osierdziowego nie znika przy zatrzymanym oddechu, co różnicuje go ze szmerem tarcia opłucno* wo-osierdziowego. Jest on najlepiej słyszał! ny w IV międzyżebrzu, na lewym brzegu mostka. Szmer tarcia pojawia się zarówno w suchym, jak i wysiękowym zapaleniu osierdzia.

Zwiększenie wymiarów serca dowodzi obecności wysięku osierdziowego; rozpoznaje się je opukowo. W II i III międzyżebrzu stwierB dza się poszerzenie sylwetki serca w lewo, szczególnie w pozycji leżącej, ponieważ w pozycji siedzącej wysięk przemieszcza się ku dołowi. Poniżej kąta lewej łopatki, w razie wystąpienia obfitego wysięku, stwierdza się obszar stłumienia odgłosu opukowego. Nad stłumieniem słyszalny jest szmer oskrzelowy, a niekiedy egofonia; jest to znane jako objaw Ewarta. Uderzenie koniuszkowe jest wyczuwalne; odległe tony serca nie są regułą i obecność silnego uderzenia koniuszkowego nie może wykluczyć zapalenia osierdzia.

Może wystąpić tamponada serca. Pojęcie to oznacza przeszkodę w napełnianiu serca w okresie rozkurczu. Duża ilość płynu wysiękowego w osierdziu lub krwi wskutek nieściśliwości płynów uniemożliwia rozkurcz przedsionków i komór. Tamponada serca powstaje przy nawet niewielkiej ilości płynu, jak np. 200 ml, jeśli pojawił się on nagle. Przy powolnym narastaniu płynu worek osierdziowy rozciąga się i nawet 1 1 może nie doprowadzić do tamponady. Wskutek tamponady wzrasta ciśnienie w prawym przedsionku i w układzie żylnym. Ciśnienie rozkurczowe krwi na obwodzie obniża się.

Na triadę objawów tamponady składają się: 1) rosnące ciśnienie żylne, 2) obniżenie ciśnienia tętniczego i 3) małe, nieruchome serce. Czynnikiem wyrównawczym jest znaczne przyspieszenie-czynności serca.

Żyły szyjne są rozszerzone; niekiedy wskutek ucisku żyły głównej górnej występuje sinica i obrzęk warg, twarzy i szyi. Wątroba jest powiększona wskutek zastoju; dołączają się obrzęki i wodobrzusze, a przy znacznym spadku rzutu skurczowego rozwija się kliniczny obraz wstrząsu.

Objaw paradoksalnego tętna (pulsus paradoxus) polega na wyraźnym zmniejszeniu napięcia tętna w czasie wdechu. Tłumaczy się ten objaw zwiększonym napływem żylnym w związku ze zwiększoną pojemnością klatki piersiowej i płuc w czasie wdechu, bez możności wtłoczenia dodatkowej krwi do lewej komory, która jest zaciśnięta.

Leukocytoza wynosi zwykle kilkanaście miliardów w 1 1 (kilkanaście tysięcy w 1 mm3), wyjąwszy przypadki wysięku gruźliczego oraz tocznia rumieniowatego trzewnego, kiedy może wystąpić leukopenia. Nadmiernie wysoka leukocytoza sugeruje ropne zakażenie.

Badanie radiologiczne ukazuje powiększoną sylwetkę serca o zatartej talii; ma ono kształt gruszki. Cień wielkich naczyń jest skrócony. Tętnienie serca jest zmienione lub niewidoczne. Szybkie powiększenie się lub zmniejszenie cienia serca przemawia za na-rośnięciem lub wchłanianiem się wysięku.

Diagnostyczną wartość ma też zabieg pa-racentezy — nakłucia worka osierdziowego. Najlepszym miejscem do nakłucia jest punkt poza uderzeniem koniuszkowym w V międzyżebrzu, lecz w granicach stłumienia sercowego. Igłę kierować należy ku tyłowi i przyśrodkowo, w kierunku kręgosłupa. Aspirację płynu połączyć można z wtłoczeniem jałowego powietrza lub antybiotyku.

Obraz elektrokardiograficzny jest ważnym .elementem rozpoznania tej choroby.

Przebieg i rokowanie w zapaleniu osierdzia zależą od etiologii choroby.

Rozpoznanie. W razie obecności wysięku trzeba przeprowadzić trudne różnicowanie między nieswoistym zapaleniem osierdzia a zakażeniem gruźliczym, ze względu na odmienne postępowanie lecznicze w tych jednostkach chorobowych.

Leczenie. Leczenie zależy od etiologii zapalenia osierdzia i powinno być przede wszystkim przyczynowe.

Poza leczeniem przyczynowym (p. dalej) postępuje się podobnie we wszystkich odmianach zapalenia osierdzia. Dotkliwy ból należy łagodzić środkami przeciwbólowymi, niekiedy w ostrym okresie konieczne jest podanie morfiny. Ze względu na duszność i ma# ły rzut skurczowy chory powinien być unieruchomiony w łóżku. Wobec narastającej tamponady serca należy ze wskazań życiowych aspirować płyn lub wykonać drenaż z worka osierdziowego. Zabieg polega na wycięciu otworu w osierdziu, przez który wycieka płyn do jamy opłucnej, skąd zwykle łatwo się resorbuje. Do niebezpieczeństw związanych z nakłuciem worka osierdziowego należy rozdarcie tętnicy wieńcowej powodujące krwiak osierdzia (haemopericardinm), uszkodzenie tętnicy sutkowej wewnętrznej i zakażenie opłucnej lub płuc w przypadkach ropnego zapalenia osierdzia.



 

Podobne prace

Do góry