Ocena brak

Zanieczyszczenie i ochrona Bałtyku - Ogólna charakterystyka zanieczyszczeń dopływających do Bałtyku

Autor /Eustachy Dodano /30.09.2011

Zanieczyszczenia dopływają do Bałtyku z różnych źródeł: z lądu-ze źródeł punktowych i rozproszonych np. kolektory ścieków, ujścia rzek, z atmosfery oraz z morza-zanieczyszczenia ze statków, zatapianie urobku pogłębiarskiego z kanałów portowych i stoczniowych.

Najbardziej narażona jest strefa brzegowa morza, głównie w okolicy punktowych źródeł i zanieczyszczeń: kolektorów ścieków miejskich, ujść rzecznych, portów i innych ośrodków przemysłowych.

Zaznacza się pewną specyfikę zanieczyszczeń w poszczególnych krajach. Państwa skandynawskie odprowadzają znaczne ilości ścieków pochodzących z przemysłu celulozowo-papierniczego, głównie organiczne związki chlorowane powstające przy bieleniu masy celulozowej. Państwa byłego bloku socjalistycznego odprowadzają duże ilości ścieków komunalnych .

Cały Bałtyk odbiera nadmierne ilości związków azotu i fosforu pochodzących głównie z chemizacji rolnictwa, a także związków toksycznych: środków owado- i chwastobójczych (insektycydy i herbicydy) oraz substancji pochodzących z przemysłu, spalania ropy naftowej i węgla kamiennego, a ostatnio również ze spalania śmieci.

Zanieczyszczenia wnoszone do Bałtyku można przedstawić w kilku grupach:

- substancje odżywcze: związki azotu i fosforu i materia organiczna (w nadmiernej ilości)

- substancje toksyczne (metale ciężkie, trwałe związki organiczne)

- zanieczyszczenia ropopochodne (ropa, jej przetwory i produkty spalania)

- skażenia sanitarne (mikrobiologiczne)

- substancje radioaktywne (opad izotopów promieniotwórczych)

- inne (np. śmieci, urobek z bagrowania kanałów portowych)

Substancje odżywcze (biogeniczne). Od kilkunastu lat obserwuje się w wodach Bałtyku wzrost zawartości fosforu i azotu. Dotyczy to zarówno powierzchniowych warstw wody jak również warstw przydennych wody. Związki te w dużych ilościach powodują użyźnienie wód (eutrofizację), która obecnie jest najpoważniejszą przyczyną niekorzystnych zmian zachodzących w morzu Bałtyckim.

Substancje odżywcze dostają się do Bałtyku z różnych źródeł, którymi są:

*lądowe źródła punktowe (kolektory zrzutowe z zakładów przemysłowych i rolniczych oraz oczyszczalni ścieków);

*lądowe źródła rozproszone (tereny rolnicze i leśne, odpływ z kanalizacji ulicznej miast);

*dopływ z atmosfery;

*uwalnianie osadów morskich.

Około 50% całkowitej ilości azotu i 10% fosforu dostaje się do morza z atmosfery, a pozostała część drogą wodną.

W ostatnim stuleciu wzrost ilości substancji biogenicznych w Morzu Bałtyckim nastąpił przede wszystkim z powodu nadmiernego:

*stosowania nawozów sztucznych;

*używania detergentów;

*spalania paliw organicznych (węgla, ropy naftowej, gazy, drewna).

Substancje biogeniczne dostające się z różnych źródeł do Bałtyku są związane przeważnie z działalnością człowieka. Z zakładów przemysłowych usuwane są w procesie technologicznym produkty uboczne, z miast odprowadzane są mniej lub bardziej oczyszczone ścieki. Rolnictwo dostarcza substancji odżywczych poprzez stosowanie nawozów sztucznych, które nie zużyte przez rośliny lądowe, wypłukiwane z gleby przez deszcze, stale zasilają dopływ rzeczny. Również hodowla zwierząt stanowi duży ładunek substancji odżywczych, a emitowany z pastwisk i gnojowników amoniak przenoszony jest z wiatrem w odległe rejony. Związki azotu wytwarzane są w czasie spalania paliw (węgiel, ropa naftowa, gaz, drewno) w fabrykach, elektrowniach, ciepłowniach. Środki transportu (samochody, statki, samoloty) również dostarczają azotu. Fakt, że głównym dostarczycielem substancji biogenicznych do morza jest ląd, powoduje, że najbardziej zanieczyszczona jest strefa przybrzeżna.

Substancje toksyczne stanowią grupę związków, do których zalicza się głównie metale ciężkie i niektóre syntetyczne związki organiczne. Substancje te wnoszone do Bałtyku ze źródeł lądowych są rozproszone prądami i przenoszone na znaczne odległości oraz akumulują się w osadach i organizmach żywych. Są odporne na biodegradację i środowiskowe procesy oczyszczania. Skutki ich obecności w morzu są ciągle słabo poznane, głównie z uwagi na zróżnicowane reakcje organizmów na te zanieczyszczenia oraz duże trudności w ich zbadaniu. Wieloletnie badania wykazały, że substancje toksyczne rozmieszczone są w wodach Bałtyku dość równomiernie. Wyższe stężenia mogą występować jedynie w częściowo zamkniętych zatokach i zalewach .

Podobne prace

Do góry