Ocena brak

Założenia strukturalnej teorii organizacji międzynarodowych stosunków

Autor /EmilxD Dodano /05.01.2012

Ze względu na różnorodność zadań , jakie pełnią w stosunkach międzynarodowych i polityce światowej , przypisywane są im funkcje , odgrywane role i miejsce w strukturze systemu organizacje międzynarodowe są uczestnikami o niejednolitej strukturze organizacyjnej, składzie członkowskim i mechanizmach działania .

Są postrzegane , obok państw, jako najważniejsi uczestnicy stosunków międzynarodowych , jako podstawowi aktorzy polityki światowej.

Kryterium podziału jest charakter tworzących je podmiotów.

Dwie podstawowe grupy: organizacje rządowe (IGOs) i organizacje pozarządowe (INGOs).

Organizacje rządowe struktury tworzone przez państwa w celu rozwoju wzajemnej współpracy”. Do powstania organizacji rządowej jest niezbędne minimum : trzy kraje , określona struktura działania , zasady i mechanizmy współpracy oraz najczęściej określane w statucie prawa i obowiązki . Taka organizacja musi odbywać regularne sesje oraz umożliwić funkcjonowanie stałego sekretariatu i władz zarządzających. Podstawą zaś jest formalny układ między państwami, stronami porozumienia. Umowa międzynarodowa, jaka podpisują ,jednocześnie zakreśla pole aktywności.

Sygnalizuje także doniosłość problemów , które stają się przedmiotem szczególnego zainteresowania Klasycznym przykładem takiej Organizacji jest Karta Narodów Zjednoczonych . Współcześnie do najważniejszych i największych organizacji tego typu należą: ONZ, Unię Europejska, Radę Europy, NATO, OJA, OPA, Organizacja Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie(faza od KBWE do OBWE . To co obserwujemy w II filarze UE tj. Wspólnej Polityce Zagranicznej i Bezpieczeństwa , także wskazuje na instytucjonalizację obszaru wspolnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa.

Według podziału „Year Book of Inernatinal Organizations” z 1981 r. istniejące organizacje rządowe dzielą się na dwie kategorie i osiem subkategorii:

I konwencjonalne międzynarodowe organizacje

  1. federacje międzynarodowych organizacji (1) (ONZ)

  2. organizacje o członkostwie uniwersalnym (31) (wyspecjalizowane agendy ONZ i inne tego typu agencje)

  3. organizacje międzykontynentalne (48) (Biuro Wystaw Międzynarodowych, Biuro Rolne Wspólnoty Narodów )

  4. organizacje regionalne o ograniczonym członkostwie (264) ( rządowe organizacje europejskie jest ich 344)

II pozostałe organizacje międzynarodowe

  1. organizacje semiautonomiczne (405) (UNCTAD, ponieważ powstała w wyniku inicjatywy ONZ, ma własne struktury, własny program , budżet itp.)

  2. organizacje specjalistyczne (287) (Zorganizowany Globalny System Usług podległy UNESCO)

  3. międzynarodowo zorientowane organizacje międzynarodowe (39) ( obejmowała wiele wspólnych przedsięwzięć organizowanych przez państwa członkowskie byłej RWPG)

  4. organizacje nieaktywne lub rozwiązywane (26)

Organizacje pozarządowe to zgodnie z rezolucją Rady Społeczno-Gospodarczej nr 288 z października 1950 „organizacje, których powstanie nie jest następstwem umowy międzynarodowej” . Ich działalność opiera się na aktach wewnętrznych ( statuty , regulaminy) dobrowolnie przestrzeganych przez członków . Członkostwo w organizacji pozarządowej , jak sugeruje nazwa jest oparte na uczestnictwie podmiotów niepaństwowych , polityczno-prawnych lub fizycznych instytucji, stowarzyszeń osób fizycznych

W myśl rezolucji ZO ONZ nr 1296 z 26 czerwca 1968 r. tego rodzaju organizacja musi być otwarta dla zainteresowanych stron, i musi mieć międzynarodowy charakter działalności ( co najmniej trzy państwa) . Podobnie jak organizacje rządowe ma stale działający sekretariat , określone formy kontaktów oraz procedury decyzyjne.

Innym kryterium wyróżniającym organizacje pozarządowe z systemu organizacji międzynarodowych jest (zdaniem Evansa i I B Neumanna) – „fakt ich niezorientowania się na zysk „ (Międzynarodowy Komitet Olimpijski, Amnesty International, Międzynarodowy Cerwony Krzyż, Transparency International)

W grupie międzynarodowych organizacji pozarządowych szczególne miejsce zajmują korporacje transnarodowe (TNC).

Terminkorporacja transnarodowa” został po raz pierwszy użyty w 1964 r. prez amerykańskiego ekonomistę E. Karchera. Nazwa ta została uznana przez Radę Gospodarczą ONZ w 1972 r. W 1974 r. przy ONZ utworzono Centrum Korporacji Transnarodowych, które opracowuje kodeksy postępowania organizacji transnarodowych, bada skalę ich wpływów, skutki oddziaływania na państwa. To co w sposób zasadniczy odróżnia organizacje transnarodowe od innych organizacji pozarządowych to odmienna orientacja , cele is posoby działania.

Organizacja transnarodowa to taka organizacja , którą tworzą podmioty fizyczne lub prawne z co najmniej dwóch państw , z których przynajmniej jeden nie może być państwem . W organizacjach wielostronnych zaś przynajmniej jeden z uczestników nie może być państwem . Ich działania dokonują się ponad i poza głowami państw oraz ich struktur rządowych , tworząc „ zinstytucjonalizowane stosunki transnarodowe”., symbolizujące powiązania między jednostkami, grupami, organizacjami i społecznościami funkcjonującymi wewnątrz różnych państw.

Organizacje transnarodowe nie są zorientowane na bezpośrednie oddziaływanie na zachowanie się państw oraz ich politykę. Dysponują bowiem pośrednimi instrumentami wpływania na państwa( ekonomicznymi , finansowymi, technicznymi) . Inaczej organizacje transnarodowe to „międzynarodowa machina biurokratyczna” , , hierarchicznie zorganizowana , centralnie zarządzana nierządowa biurokracja, która spełnia wyspecjalizowane zadania w więcej niż jednym państwie.

Organizacją ponadnarodową jest Bank Światowy. Także transnarodowe korporacje i koncerny zarządzane przez międzynarodową machinę biurokratyczną. Np. Mitsubishi, Toyota, Nippon Life Insurance.

Narodowe i międzynarodowe grupy interesów: np. Klub Rzymski, (ich uczestnicy świadomie unikają działań zmierzających do formalizacji swej działalności) , G-7 (1975 r.)obejmuje 7 najbogatszych państw świata, jest to semistruktura tworząca system współdziałania tych 7-dmiu państw. Nie jest to prosty związek kilku państw i nie ma większego znaczenia dla struktury systemu międzynarodowego , choć wywiera wpływ na stosunki międzynarodowe.

Podobne prace

Do góry