Ocena brak

Założenia i cele „koncepcji 4 policjantów”

Autor /Patryk0909 Dodano /05.01.2012

Jednym z priorytetów, które Roosevelt postawił przed sobą i amerykańskim rządem był problem mechanizmów utrzymania światowego pokoju i bezpieczeństwa globalnego, w sposób, który pozwoliłby najkorzystniej rozwiązać kwestie bezpieczeństwa narodowego i żywotnych interesów USA.

Powstała „koncepcja czterech/ pięciu policjantów” , inaczej „koncepcja strażników pokoju”

Została naznaczona piętnem amerykańskich aspiracji mocarstwowych i powiązana z rzeczywistą potrzebą stabilizacji stosunków międzynarodowych po wojnie.ZAKŁADAŁA ( tylko zakładała, bo rzeczywistość okazała się inna!!!) ona równoprawność międzynarodową i partnerską równorzędność USA, ZSRR, W.B., Francji.

Kryterium uprawniającym do czynnego uczestnictwa w nowym porządku światowym miała być uprzednia aktywność w obozie antyfaszystowskim oraz związane z tym koszty ekonomiczne, polityczne i demograficzne poniesione w trakcie wojny.Jedność aliantów wykluczała akcentowanie odmienności rzeczywistych celów polityki zagranicznej, a tym bardziej klasyfikacji państw Wielkiej Czwórki pod względem mocarstwowym.

Globalna rola USA wymagała skonstruowania nowych przesłanek potęgi, które zyskałyby akceptacje społeczeństwa ( nie chciano zbyt dużego ciężaru na barkach USA).

USA miały pilnować wraz z innymi pokoju, lecz unikać zobowiązań, które wciągnęłyby je w lokalne konflikty.

„Koncepcja strażników pokoju światowego stanowiła sumę izolacjonistycznych i neutralistycznych pragnień amerykańskiego społeczeństwa, mocarstwowych aspiracji państwa, idealistycznych tradycji polityki demokratów i realiów aktualnej oraz prognozowanej pozycji USA w systemie globalnym”. [z :Globalizacja polityki Stanów Zjednoczonych].

Ważne. Roosevelt swoje projekty konsultował głównie z Brytyjczykami, dopiero z czasem powziął starania o zachęcenie do współpracy ZSRR i Chin.

W maju 1942 roku strona ZSRR została zapoznana z projektem. W przeciwieństwie do Churchila Roosevelt uważał za lepszy pomysł strukturę współpracujących czterech głównych mocarstw koalicji antyfaszystowskiej, niż budowanie kolejnej organizacji na wzór Ligii Narodów.

Roosevelt proponował rozbrojenia państw, w celu utrzymania bezpieczeństwa, pod okiem mocarstw( tylko one miały być uzbrojone).

Kontrowersyjne: projekt Roosevelta dotyczył uprawnień kontrolnych mocarstw policyjnych – inspekcji, oraz prawa sankcji w postaci blokady lub akcji wojskowej stosowanej wobec agresora.

Pierwotnie powojenny system bezpieczeństwa światowego ( Narody Zjednoczone) miał się opierać na podziale kompetencji na trzy organy: Zgr. Ogólne- forum dyskusyjne, raz w roku; Radę Konsultacyjną i Komitet Wykonawczy- odpow. Za najważniejsze decyzje i policyjną władzę.

W marcu 1943 usystematyzowano główne elementy projektu w planie Wellesa:

a) Komitet Wykonawczy: USA, ZSRR, Wielka Brytania, Chiny- utrzymanie pokoju na świecie, zasada jednomyślności.

b) Rada Konsult. 11 państw- 4 mocarstwa, 2 z Europy, dwa z Am. Łac. , 1 z Dalekiego Wch. i 1 z dominium brytyjskiego.

c) Rozbrojenie państw- członków.

d) Mechanizm porządku miał się opierać na rozproszonej potędze 4 centrów odpowiedzialności.

Zły stosunek prezydenta Roosevelta do generała de Gaulle’a rzutował  na marginalizację  roli Francji w powojennym świecie. Promowanie słabych Chin stanowiło działanie w interesie USA, jednak Roseveltowska FRANKOFOBIA opóźniała proces transformacji „4 policjantów” w „5 policjantów”. Ta ostatnia koncepcja mogła stać się aktualna dopiero po konferencji Jałtańskiej.

Z notatek z wykładów:

Po kataklizmie jakim była II  wojna światowa USA jako jedyne państwo było w stanie udzielić pomocy zrujnowanej Europie.

Jednak USA zdawało sobie dobrze sprawę, że jeśli na swoje barki wezmą tak duże obciążenie samotnie, nie wpłynie to korzystnie na ich sytuację; nie chcieli być jedynymi gwarantami pokoju; potrzebowali pomocników.

Na konferencji w Teheranie 28.11-1.12. 1945 Truman zaproponował nowy porządek europejski.

Jego pomysł to koncepcja „ 4 policjantów”=- rozłożenie  pieczy nad pokojem na cztery kraje, stworzenie swoistego dyrektoriatu dbającego o bezpieczeństwo narodowe. W ten sposób na USA miało spoczywać 25% odpowiedzialności, tak jak na innych członkach dyrektoriatu.

Oczywistym członkiem tego zespołu miało być ZSRR.

Wielka Brytania była po wojnie bardzo osłabiona. Musiała korzystać z pomocy USA, by odbudować swoją gospodarkę. Chiny były bardziej iluzją niż mocarstwem. Jednak mogły być ważnym filarem polityki zagranicznej, dodatkowo doskonałą bazą wypadową do ataku na Japonię.

Liczyły się potencjały militarne a ZSRR miało 12 mln żołnierzy, USA 12,5 mln.

Aby koncepcja mogła wejść w życie należało zakończyć wojnę ( z punktu widzenia USA) i pokonać Japonię; USA chciało tego dokonać na japońskiej ziemi UKINOWA- rdzennie japońskiej wyspie.

Kolejny cel USA- koncepcja policjantów miała być wpisana w wymiarze strukturalnym w nową organizację ( chodzi o ONZ).

Później chciano dołączyć do tego słabą Francję, która powoli próbowała się odbudować. W ten sposób powstać miała decydująca piątka. Co ciekawe  właściwie ta piątka dysponuje prawem veta w ONZ.

Podobne prace

Do góry