Ocena brak

ZALEWSKI WITOLD

Autor /andzi Dodano /06.04.2012

ZALEWSKI WITOLD, ur. 4 I 1921 w Siedlcach, prozaik i publicysta. W czasie okupacji niem. czynny w ruchu oporu i podziemnym życiu kult., studiował historię na tajnym Uniw. Ziem Zach., należał do grupy skupionej wokół konspiracyjnego pisma ->, .Dźwigary'' (debiut 1943). Czł. AK, uczestnik walk partyzanckich w Lubelskiem i powstania warsz., 1944—45 w niem. obozie jenieckim. W 1946—47 czł. zespołu red. tygodnika ->Pokolenie", 1948 współred. „Nowin Lit.", 1952-63 „Przeglądu Kult.", 1963-70 „Kultury". Scenarzysta, kierownik lit. Zespołu Film. „Tor". Otrzymał nagrodę państw. III st. (1950), nagrodę min. kultury i sztuki II st. (1965) i I st. (1981).

W zbiorze opowiadań Śmiertelni bohaterowie (1946), w powieściach Broń (1949) i Ranny w lesie (1960, ekranizacja 1964), wznów, łącznie pt. Noc i świt (1965), nawiązał do wojenno--konspiracyjnych przeżyć swej generacji, analizując postawy psych, i moralne ludzi w obliczu ostatecznego zagrożenia, poddawanych próbom męstwa i wierności, strachu i chęci przetrwania za wszelką cenę. Konfliktom społ.-polit. wsi powojennej wkraczającej w okres gospodarki kolektywnej poświęcił m. in. cykl programowych opowieści reportażowych Traktory zdobędą wiosnę (1950) i epicko zakrojoną powieść Ziemia bez nieba (1957); ogłosił też zbiór opowiadań sportowych Na wirażu (1953). W późniejszych utworach Z. uwydatniło się dążenie do pogłębionego osądu współcz. doświadczeń hist., biografii ideowej własnego pokolenia i jego dylematów polityczno-moralnych. Zmianie uległa też technika narracji, upodobniona do przebiegu sensacyjnego procesu dochodzeniowego, rekonstruującego losy bohaterów z ułamkowych relacji uczestników odległych wydarzeń. W powieści Pruski mur (1964) przedmiotem dociekań jest zabójstwo, którego motywy sięgają tragicznych powikłań osobistych i nar. okresu wojny, a skutki antagonizują po latach mieszkańców małego miasta pomorskiego i powodują polaryzację postaw polit. w miejscowym aparacie władzy, w Splocie słonecznym (1972) - biografia wewn. pisarza współcz. przeprowadzającego gorzki obrachunek z autorytetami swej młodości, w Czarnych jagodach (1975, nagroda tyg. „Kultura" 1976) - dramatyczne koleje życia ofiarnej działaczki zaangażowanej w dzieło kolektywizacji wsi, splecione z przemianami polit. 1940-60. Obecny w utworach Z. wątek refleksji nad społ. i etycznymi powinnościami literatury rozwinięty został w zbiorach szkiców z podróży Odmiany nadziei (1968) i Dolina Królów (1976, nagroda „Miesięcznika Lit." 1977), zawierających rozważania o twórczości wybitnych współcz. pisarzy-moralistów, gł. franc. (A. Malraux, A. de Saint-Exupery, A. Camus). Szukanie rodowodu ideowego i moralnego dla współcz. konfliktów i polemika z mitami pokoleniowymi (wierności, braterstwa i solidarności w obliczu klęski) dominują w powieści z okresu powstania styczniowego Ostatni postój (1979); ponadto liczne reportaże krajowe i zagr.; utwory tłum. były m. in. na słowac., czes., ros., węg. i niemiecki.

Podobne prace

Do góry