Ocena brak

Zakres stosowania Kodeksu Cywilnego

Autor /alexis Dodano /25.03.2011

Wymagany Adobe Flash Player wesja 10.0.0 lub nowsza.

praca w formacie pdf Zakres stosowania Kodeksu Cywilnego

Transkrypt

Zakres stosowania K.C.
- reguluje stosunki pomiędzy osobami
fizycznymi i prawnymi (art. 1 K.C.)
- stosuje się takŜe do stosunków powstających
w ramach prowadzenia przedsiębiorstw

1

Klauzule generalne K.C.
Znaczenie:
- prawo uŜywa ogólnych pojęć
- szerokie pole wykładni dla organu stosującego
prawo
- cel: elastyczność normy prawnej
NajwaŜniejsze:
1.
klauzula zasad współŜycia społecznego
(np. art. 5, art. 58 ust. 2, art. 94, art. 440)

2.

klauzula społeczno-gospodarczego przeznaczenia
(np. art. 5)

3.

klauzula niegodziwości celu świadczenia (np. art. 412)
2

Zasady współŜycia społecznego
• odwołuje się do powszechnie uznanych w kulturze
polskiego społeczeństwa wartości, które są dziedzictwem i
składnikiem kultury europejskiej
• odnoszą się do postępowania jednych osób wobec innych
• nie są zarazem normami prawnymi
Zwroty niedookreślone
- drobne bieŜące sprawy Ŝycia codziennego
- ustalone zwyczaje
- naleŜyta staranność
- waŜne powody
- dostateczne rozeznanie
3

Podmioty prawa cywilnego
1. podmiot prawotwórczy
A. ustawodawca w przypadku prawa stanowionego przez
państwo
B. jednostki samorządu terytorialnego
C. w innych systemach prawnych (nie w Polsce) takŜe sędzia
lub grupa społeczna
2. adresat
– prawo definiuje, kto jest adresatem normy prawnej nadając
im podmiotowość prawną

4

Podmiotowość prawna
= zdolność do bycia podmiotem praw i obowiązków (mieć prawa i
obowiązki). Sposób jej określenia jest róŜny w zaleŜności od tego o jaki
rodzaj podmiotu chodzi.
Rodzaje podmiotów prawa:
1. osoby fizycznie (ludzie) oraz płód ludzki (nasciturus)
2. osoby prawne (zorganizowane ugrupowania ludzi) – na podstawie
ustawy powstaje osoba mająca podmiotowość oddzielną od ludzi
(lub innych osób prawnych), którzy ją tworzą. Podział na osoby
prawa prywatnego (prywatnoprawne tj. spółki posiadające
osobowość prawną) i prawa publicznego (np. gminy) jest
nieprecyzyjny, ale często się pojawia.
3. państwo (Skarb Państwa w stosunkach prywatnoprawnych)
5

Elementy podmiotowości prawnej
1. Posiadanie praw i obowiązków = zdolność prawna
A. osoby fizyczne
nabycie (art. 8 K.C.) kaŜdy z chwilą urodzenia. Płód ludzki
(nasciturus) posiada zdolność prawną z momentem
poczęcia o ile urodzi się Ŝywy (jak gdyby warunkowe
nabycie zdolności prawnej)
utrata śmiercią lub uznaniem za zmarłego (po 10 latach w
przypadku katastrof wcześniej)
B. osoby prawne
- nabycie wg ustawy, która reguluje powstanie osoby prawnej
- utrata wg ustawy, która reguluje powstanie osoby prawnej
C.

państwo (z momentem powstania)
6

2. Nabywanie praw i obowiązków przez własne, świadome czyny =
zdolność do czynności prawnych
A. osoby fizyczne
– nabycie (art. 8 K.C.). Osiągnięcie 18 lat = zdolność pełna. Od 13 do
18 lat = zdolność częściowa. (PoniŜej 13 lat = brak zdolności do
czynności prawnych.)
– utrata: śmiercią (lub uznaniem za zmarłego), orzeczeniem sądu
(ubezwłasnowolnienie całkowite lub częściowe)

B. osoby prawne
- nabycie wg. ustawy, która reguluje powstanie osoby prawnej
- utrata wg. ustawy, która reguluje zanik osoby prawnej
C. państwo (z momentem utraty państwowości)
7

Stosunek cywilnoprawny
Elementy:
1.

2.

podmioty
i. prawa (odpowiada obowiązkowi
podmiotowemu)
ii. obowiązku (odpowiada prawu
podmiotowemu)
przedmiot

3. uprawnienia (prawo podmiotowe)

8

Czynności prawne
= czynność osoby (fizycznej lub prawnej) zmierzająca do ustanowienia,
zmiany lub zniesienia stosunków (cywilno) prawnych, tj. wywołanie
przez własne zachowanie skutku prawnego.
Podstawą jest złoŜenie oświadczenia woli = przejaw woli, który w
sposób dostateczny demonstruje zamiar wywołania (dąŜenie do
wywołania) zmiany lub zniesienia stosunków cywilnoprawnych.
Podział wg ilości osób dokonujących oświadczenia woli:
• jednostronne
• dwustronne

9

Rodzaje czynności prawnych
Podział wg skutków czynności prawnej
1. zobowiązujące
2. rozporządzające
Większość czynności prawnych ma skutek podwójny, chyba Ŝe strony
zdecydują inaczej (kształtowanie własnych stosunków prawnych przez
strony).
Podział wg powodu dokonania czynności prawnej
1. odpłatne (daję by dostać, do ut des).
2. nieodpłatne

10

Podział wg sposobu dokonania czynności prawnej
1. konsensualne
(do dokonania czynności prawnej wystarczy tylko oświadczenie woli)
2. realne
(do dokonania czynności prawnej oświadczenie woli musi być
połączone z faktycznym działaniem np. wydaniem rzeczy)

11

WaŜność czynności prawnych
1. zdolność do czynności prawnych. Czynność prawna dokonaną
przez osobę fizyczną, która nie ma zdolności jest niewaŜna
2. czynność prawna nie jest sprzeczna z ustawą ani z zasadami
współŜycia społecznego (art. 58 K.C.). Sprzeczność z ustawą tj.
bezwzględnie obowiązującymi przepisami powoduje niewaŜność
czynności prawnej.
3. dokonanie czynności prawnej w przewidzianej formie
4. oświadczenie woli jest bez wad.

12

Formy czynności prawnej
a. forma ustna
b. forma szczególna pisemna (wymóg ustawowy lub umowny)
i. pod rygorem niewaŜności (o ile ustawa lub umowa tak
stanowi)
ii. bez tego rygoru ad probationem. Czynność prawna jest
waŜna, wszak jej dokonania nie moŜna udowodnić. Sędzia w
trakcie postępowania uzna jej waŜność tylko o ile strony nie
poddają wątpliwości fakt jej dokonania lub zgodzą się na
jego udowodnienie przy pomocy dowodów innych niŜ
pisemnych.
c. inna forma szczególna (akt notarialny, forma pisemna z
podpisami notarialnie uwierzytelnionymi).
Niedotrzymanie formy aktu notarialnego = niewaŜność.
13

Wady oświadczenia woli
1. brak świadomości lub swobody przy
składaniu oświadczenia woli
2. pozorność czynności prawnej
3. błąd
4. podstęp
5. groźba (bezprawna i powaŜna)

14

NiewaŜność czynności prawnej (bezwzględna)
= czynność prawna nie wywołała i nie moŜe wywołać Ŝadnych
skutków prawnych objętych wolą stron
• całkowita lub częściowa (jeŜeli czynność prawna jest podzielna)
• powstaje na mocy samego prawa i datuje się od samego początku,
czyli od chwili dokonania niewaŜnej czynności (ab initio - ex tunc).
• niewaŜność ma skutek powszechny, działa wobec wszystkich (erga
omnes) tj. kaŜdy, kto ma w tym interes moŜe się na nią powołać

NiewaŜność względna = wzruszalność (uniewaŜnialność)
= moŜliwość jednej strony dochodzić w drodze sądowej
uniewaŜnienia czynności prawnej

15

Uchylenie się od skutków czynności prawnej
– jest jednostronną czynnością składającego oświadczenie
woli
– nie jest uzaleŜnione ani od orzeczenia sądu ani od
czynności drugiej strony

16

Bezskuteczność umowy (względna)
jest wynikiem orzeczenia sądowego
= w stosunku do określonych w wyroku osób umowa nie wywołuje
wynikających z niej skutków prawnych, jest bezskuteczna (jak gdyby
nie była zawarta). Natomiast umowa ta jest w pełni skuteczna w
stosunku do pozostałych osób.

Bezskuteczność umowy (zawieszona)
w przypadku, kiedy do dokonania czynności prawnej wymagana jest
zgoda osoby trzeciej i tej zgody nie ma. Wymóg ten musi wynikać z
ustawy.

17

Rozwiązanie umowy przez sąd
(nadzwyczajna zmiana stosunków - clausula rebus sic stantibus)
= o rozwiązaniu orzeka sąd i skutki są identyczne jak gdyby umowa
została rozwiązana za zgodą stron.

Wypowiedzenie umowy
= skutki prawne umowy ustają na skutek jednostronnej czynności
prawnej jednej ze stron.

18

Wykładnia oświadczenia woli
- okoliczności w jakich oświadczenie woli zostało złoŜone
- zgodnie z zasadami współŜycia społecznego
- zgodnie z ustalonymi zwyczajami

19

Czynności prawne pod warunkiem
Warunek = powstanie lub ustanie skutków czynności prawnej jest
uzaleŜnione od zdarzenia przyszłego i niepewnego (art. 89 K.C.)
Rodzaje warunków
1. zawieszający
2. rozwiązujący
UWAGA!! Warunek moŜe dotyczyć tak samo skutku
zobowiązującego tak i rozporządzającego. Zakaz warunku przy
rozporządzaniu nieruchomością.

20

Przedstawicielstwo
= umocowanie do działania w cudzym imieniu, skutki obarczają

bezpośrednio reprezentowanego (działa w cudzym imieniu).
Rodzaje:
1.

ustawowe

2. pełnomocnictwo
– umocowanie do działania opiera się na oświadczeniu
reprezentowanego = mocodawcy

21

Rodzaje pełnomocnictwa
a. ogólne (do czynności prawnych zwykłego zarządu)
b. rodzajowe (do wielokrotnego dokonywania określonego rodzaju
czynności prawnych przekraczających zwykły zarząd)
c. szczególne (do dokonania poszczególnej czynności)

Forma pełnomocnictwa
a. ogólne zawsze na piśmie pod rygorem niewaŜności
b. szczególne (do czynności prawnej), ew. rodzajowe
JeŜeli do dokonania czynności prawnej jest wymagana forma szczególna
(pisemna lub inna np. akt notarialny), pełnomocnictwo do dokonania
takiej czynności musi być udzielone w tej samej formie.
22

Odwołanie pełnomocnictwa
– jednostronna czynność prawna mocodawcy (tego prawa mocodawca
moŜe się zrzec, jeŜeli uzasadnia to natura stosunku prawnego będącego
podstawą pełnomocnictwa)

Wygaśniecie pełnomocnictwa
– upływem czasu lub śmiercią mocodawcy lub pełnomocnika (zdarzenie
prawne).

23

Działanie bez umocowania lub przekroczenie pełnomocnictwa

- jednostronna czynność prawna > niewaŜna, jeŜeli osoba,
której oświadczenie woli zostało złoŜone nie wiedziała o
braku umocowania lub o jego przekroczeniu

- dwustronna czynność prawna (umowy) > waŜność jest
uzaleŜniona od potwierdzenia umowy przez osobę w której
imieniu została zawarta

24

Znaczenie upływu czasu w prawie:

termin, prekluzja i przedawnienie roszczeń
Upływ czasu zalicza się do zdarzeń, jeŜeli on wywołuje skutki
prawne jest zdarzeniem prawnym.
Z upływem czasu wiąŜe się kilka instytucji prawnych (instytucje
tzw. dawności): termin (zawity) - prekluzja, przedawnienie
roszczeń, zasiedzenie, przemilczenie.

25

Termin
Terminy mogą być zawarte w ustawach lub innych aktach
normatywnych, w orzeczeniach sądu, w decyzjach innych organów
państwowych, ale takŜe w umowach.
A. ograniczenie dokonania czynności prawnej w czasie
B. ograniczenie powstania skutków czynności prawnej w
czasie
C. ograniczenie ustania skutków czynności prawnej w czasie
(podobne do warunku zawieszającego, z tą róŜnicą iŜ upływ
czasu jest zdarzeniem przyszłym pewnym)
Jak liczyć termin = art. 111-115 K.C. K.C. zawiera przepisy względnie
obowiązujące
26

Prekluzja roszczeń

- polega na wygaśnięciu uprawnienia
dotkniętego prekluzją (niewykonanie
określonych praw w terminie powoduje ich
utratę)
-

sąd uwzględnia prekluzję z mocy urzędowej

27

Przedawnienie roszczeń
w ramach prawa cywilnego instytucja przedawnienia dotyczy roszczeń
majątkowych
[Roszczenie = prawo wierzyciela od otrzymania od dłuŜnika
konkretnego świadczenia]
= po upływie wskazanego przez prawo terminu dłuŜnik moŜe uchylić się
od spełnienia świadczenia. Prawo wierzyciela zmusić (w drodze
sądowej) dłuŜnika do spełnienia świadczenia wygasa, jeŜeli ten po
upłynięciu terminu przedawnienia wystąpi z zarzutem przedawnienia.
Wierzytelność nie znika, ale przekształca się w tzw. wierzytelność
naturalną. DłuŜnik, jeŜeli zdecyduje się nie skorzystać z zarzutu
przedawnienia moŜe ją spełnić.
28

Terminy przedawnienia
Ogólny 10 lat (jeŜeli przepis szczególny nie stanowi inaczej)
Roszczenia okresowe 3 lata
Roszczenia wynikające z prowadzenia działalności gospodarczej 3 lata.
UWAGA!! Roszczenia wynikające z umowy kupna 2 lata.
Roszczenie stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub sądu
polubownego przedawnia się po 10 latach, z wyjątkiem orzeczeń w
sprawie świadczeń okresowych, które przedawniają się po trzech latach.
Terminy prekluzyjne oraz przedawnienia mają charakter przepisów
bezwzględnie obowiązujących (iuris cogentis)

29

Podobne prace

Do góry