Ocena brak

Zakres i skala oddziaływania państwa na gospodarkę we współczesnej gospodarce rynkowej

Autor /Ursyn Dodano /15.12.2011

Przytoczę teraz niektóre informacje o skali zaangażowania państwa w gospodarkę w wybranych krajach gospodarki rynkowej. Informacje tego rodzaju oddają stopień rozwoju etatyzmu w poszczególnych krajach jak i mogą pośrednio odzwierciedlać zakres interwencjonizmu państwowego. Są to dane niestety „ z ostatniej chwili”, gdyż takich informacji brak, informują nas jednak o skali rozpatrywanego zjawiska.

Statystyka potwierdza przede wszystkim zjawisko wzrostu roli państwa w gospodarce w długich okresach. W USA, które są krajem o stosunkowo niewielkim sektorze przedsiębiorstw państwowych, udział wydatków budżetu federalnego w Produkcie Narodowym Brutto zwiększył się z 3% w roku 1929 do prawie 30% w roku 1990.

W Wielkiej Brytanii i USA w ciągu ostatnich 30 lat udział finansów publicznych w produkcie narodowym brutto wzrósł z 25% do ponad 40%.

W takich krajach jak Belgia, Dania, Francja, Holandia, Norwegia, Niemcy, Szwecja, Włochy udział tan przekracza obecnie 50%.

Na podstawie dostępnych danych można sformułować prawidłowość, że udział państwa w podziale dochodu narodowego jest znacznie większy niż rola przedsiębiorstw publicznych w jego tworzeniu.

O roli państwa w gospodarce informują nas też, liczne dane szczegółowe, wskazujące przede wszystkim na skalę interwencjonizmu państwowego.

W krajach EWG według raportu Komisji w latach 1986 – 1988 wszystkie państwa Wspólnoty wydawały na subsydia dla różnych działów gospodarki średnio rocznie 82 mld ecu. Z tego prawie 34 mld ecu stanowiła pomoc państwowa dla przemysłu przetwórczego. Skala tej pomocy w poszczególnych krajach nie była jednakowa.

Było to związane często z koniecznością ratowania deficytowych, ważnych dla gospodarki działów, które ponosiły znaczne straty w swej działalności.

Wskazać tu trzeba na znaczną skalę interwencjonizmu rolnego w krajach wysoko rozwiniętych. O jego rozmiarach świadczyć mogą dane o wielkościach dotacji do produkcji rolnej, ujmowanych jako procent ceny żywności.

Średnio – roczne dotacje tego rodzaju wynosiły na początku lat 90.

Na początku lat 80 pojawiły się w polityce szeregu krajów rozwiniętych silne tendencje antyetatystyczne, zmierzające do ograniczenia roli sektora państwowego w gospodarce narodowej tych krajów. Wiązało się to ze wzrostem wpływu na politykę gospodarczą tych krajów koncepcji monetaryzmu. Towarzyszyły temu zmiany w układzie sił politycznych, wyrażające się w zdobywaniu władzy politycznej przez ugrupowania konserwatywno – liberalne. Była to administracja republikańska w USA, a w krajach Europy Zachodniej m.in. rządy konserwatystów w Wielkiej Brytania w Niemczech koalicja chadecko – liberalna.

U podstaw wcielania w życie programów prywatyzacyjnych leżały dwie podstawowe przesłanki: były to względy doktrynalne, a więc przekonania o zbędności bezpośredniej działalności gospodarczej państwa i potrzebie rozszerzenia pola tendencjom liberalnym w gospodarce, z drugiej stronyperspektywa zwiększenia na drodze prywatyzacji przedsiębiorstw deficytu budżetowego.

W wyniku realizacji programów prywatyzacyjnych dokonało się od połowy lat80 znaczne zmniejszenie w szeregu krajów Europy Zachodniej roli sektora państwowego w gospodarce. Tak np. w Niemczech w połowie lat 80 państwo pozbyło się kontroli nad takimi koncernami jak VEBA, VIAG, Volkswagenwerke i szeregu mniejszych.

We Francji w roku 1986 ogłoszono pierwszy od czasów II wojny światowej program prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych, obejmujący 27 branż. Do roku 1988 sprywatyzowano 14 branż w sektorze przemysłowym i bankowo – finansowym. Na liście przedsiębiorstw przewidzianych do dalszej prywatyzacji figurowało 21 firm, wśród nich takie jak Air France, Renault, Thomson.

W wyniku przedsięwzięć prywatyzacyjnych dokonało się w Europie Zachodniej wyraźne obniżenie roli przedsiębiorstw publicznych w gospodarce narodowej.

Mimo tych tendencji należy stwierdzić, że rola sektora państwowego w gospodarce rozwiniętych krajów kapitalistycznych nadal jest duża. Tendencje w tej dziedzinie zależeć mogą z jednej strony od tego jaka opcja teoretyczna dominować będzie nad polityką gospodarczą rządów, z drugiej zaś od rozwoju obiektywnych procesów społeczno – gospodarczych.

Podobne prace

Do góry