Ocena brak

Zakres i przedmiot zainteresowań pedagogiki specjalnej - Indywidualne i społeczne potrzeby, cele i zadania

Autor /Serafin Dodano /01.09.2011

Tradycyjna pedagogika specjalna koncentrowała swoje zainteresowania na opiece, kształceniu i wychowaniu dzieci i młodzieży z wyraźnymi od­chyleniami od normy, wśród których występują najczęściej upośledzeni umysłowo, niedostosowani społecznie, osoby z chronicznymi chorobami somatycznymi, neurologicznymi, z uszkodzonym narządem ruchu, niesłyszących i słabo słyszący oraz niewidomi i słabo widzący.

Według dobrze udokumentowanych ocen europejskich i polskich liczba dzieci i młodzieży niepełnosprawnych wymagających interwencji służb rehabilitacyj­nych oraz pedagogiki specjalnej wynosi od 10 do 12% populacji w wieku 0-19 lat. Niepełnosprawni w wieku 15 lat i więcej w 1996 r. stanowili 5142,5 tyś. osób („Rocznik Statystyczny" GUS, 2000, s. 105). W Polsce w latach 1998/99 w 1860 szkołach dla niepełnosprawnych uczyło się ponad 155 tyś. uczniów (Ibidem, s. 252).

Liczby te wyrażają skalę, znaczenie i złożoność problemów pedagogiki specjalnej w wymiarze indywidualnym i społecznym, wskazują też na potrzebę, a nawet konieczność wprowadzania wspólnego, zintegrowanego systemu kształcenia i wychowania jednostek niepełnosprawnych, co nie wyklucza potrzeby istnienia odrębnych, specjalnych rozwiązań opiekuń­czych i edukacyjnych.

Jakkolwiek osoby o specjalnych potrzebach edukacyjnych nie zawsze zdołają osiągnąć cele dydaktyczne zakreślone jednostkom normalnym, to jednak w rozwoju i wychowaniu każdej z nich dąży się obecnie przede

wszystkim do:

  1. maksymalnego i wszechstronnego ukształtowania całej osobowości;

  2. najlepszego przystosowania jej do życia w społeczeństwie;

  3. osiągnięcia jak najpełniejszego usamodzielnienia we wszystkich jego postaciach i zakresach określających niezbędne warunki przejścia do dorosłości, a więc samodzielności motorycznej, psychicznej, material­nej, zawodowej, terytorialnej;

  4. docenienia ważności i znaczenia poczucia kontroli i samooceny, które są podstawą adekwatnej do rzeczywistości samoakceptacji, samokierowania i samorealizacji (R. Kościelak, 1987).

W perspektywie antropologicznej samodzielność określana jest w kate­goriach zdolności jednostki do realizacji aktywności praktycznej, umiejęt­ności radzenia sobie z określoną czynnością. W psychologii i pedagogice pojęcie to ujmowane jest w kategoriach kompetencji i motywacji działaniowej do podejmowania decyzji przy rozwiązywaniu własnych problemów ży­ciowych.

W procesie dochodzenia do samodzielności człowieka występują trzy główne elementy:

-zdolność określania celów i zadań życiowych;

-zdolność wyznaczania sobie własnych sposobów ich realizacji;

- przekonanie o słuszności podjętego działania w osobistej samorealizacji.

Ważnym elementem osiągania samodzielności życiowej jest pozytywne myślenie oraz praktyczne sposoby rozwijania takich cech, jak: poczucie celu, optymizm, energia, motywacja i realizm siły, czasu i przeszkód.

Osiągnięcie pełnej niezależności jest dla wielu osób niepełnosprawnych niemożliwe, także z tych względów, że poczucie ich bezpieczeństwa zwią­zane jest z potrzebą emocjonalnej więzi i akceptacji osób bliskich. W syntezie wielu ujęć interpretacyjnych można więc wyróżnić samodzielność: wewnę­trzną, działaniową (funkcjonalną), świadomościową (psychiczną) oraz zew­nętrzną ( społeczną) - jako przyzwolenie środowiska na podejmowanie samodzielnych działań organizujących życie człowieka.

Do góry