Ocena brak

Zakonny ubiór

Autor /Nikanor Dodano /09.11.2012

Składa się z habitu, szkaplerza, paska
i nakrycia głowy; habit - prosta, długa szata, bez
wcięcia w pasie, o rękawach dość szerokich, prostych,
wszytych bez podkroju; płasko rozłożona przypomina
kształtem literę T; przewiązana w talii paskiem
skórzanym lub wełnianym, a w zakonach franciszkańskich
zwykłym konopnym sznurem. Zakonnicy
wielu reguł noszą na habitach tzw. szkaplerze,
długi prostokątny płat sukna szer. klatki piersiowej,
wkładany przez okrągły otwór pośrodku; jeden koniec
szkaplerza opada na piersi, drugi na plecy, do dolnego
brzegu habitu.

W wielu zgromadzeniach zakonnych
obowiązuje kaptur przyszyty najczęściej do
krótkiej sięgającej łokci —> mozetty; można go zakładać
na głowę lub nosić złożony, tak że otacza wokoło
szyję i formuje na plecach rodzaj trójkątnego kołnierza.
Obuwie zakonników jest najczęściej czarne o
kształcie zbliżonym do współcz. noszonego. Od kon.
XVI w. aż do kon. XIX w. poi. zakonnicy chodzili najczęściej,
zwł. poza klasztorem, w butach z cholewkami.
Wszystkie zakony żebrzące i karmelici bosi noszą
sandały bez pończoch.

Ten ogólny schemat różnicowany jest w każdym
zgromadzeniu. Ubiór zgromadzeń zakonnych najczęściej
spotykanych w daw. Polsce:
Augustianie (w Polsce od XIV w.) zw. również
pustelnikami augustiańskimi: czarny habit bez szkaplerza,
z wąskimi rękawami, na które zakładają do
uroczystych wystąpień bardzo szerokie rękawy dopinane;
pasek skórzany czarny, którego końce zwisają
niemal do dołu habitu.

Do wyjścia zakładają na ramiona
długą do kolan mozettę o zaokrąglonych połach.
Augustianki (w Polsce od 1582), habit czarny bez
szkaplerza, podobny do męskiego; biała binda, biały
napierśnik, tzw. babeta, i welon. Bazylianie, zakonnicy
obrządku gr.-unickiego (przyjętego w 1620):
czarny habit z wąskimi rękawami, czarna piuska;
okrycie wierzchnie - czarna —> coculla z kapturem,
bez rękawów, wzdłuż rozcięcia zwisają od szyi do
pasa dwie czarne, szerokie wstęgi.

Benedyktyni (w Polsce od XI w.), od czarnego ubioru zw. czarnymi
zakonnikami : czarny habit, czarny wełniany pas,
czarny szeroki szkaplerz, do którego bezpośrednio
przyszyty jest kaptur bez pelerynki; uroczystym
okryciem wierzchnim, ubiorem chórowym i procesjonalnym
jest czarna coculla; obuwie czarne.

Benedyktynki
(w Polsce od kon. XIII w.) podobnie jak
benedyktyni czarny habit i szkaplerz; czarny welon,
binda i napierśnik białe: w chórze czarna coculla z
kapturem. Bernardynki (w Polsce od 1489), habit
i szkaplerz w kolorze orzechowym, habit przepasany
pod szkaplerzem białym sznurem; binda i napierśnik
białe, welon czarny. Bonifratrzy (w Polsce od
pocz. XVII w.): czarny bardzo szeroki habit, szeroki,
sięgający poza barki szkaplerz, do którego przyszyty
jest kaptur układający się z przodu i po bokach szyi
na kształt grubego otoka; do XIX w. małe, czarne, obcisłe
czapeczki zakrywające włosy i uszy; obuwie
czarne.

Cystersi (w Polsce od XII w.), białe habity
i czarne szkaplerze, przepasane na wierzchu czarnym
wełnianym, zwisającym do kolan pasem zakończonym
frędzlą; czarna piuska, czasem czarny kaptur z
mozettą; obuwie czarne. Ubiór uzupełnia obszerna
biała coculla na wzór benedyktyńskiej oraz biała mozetta
z kapturem. Cysterki (w Polsce od 1250), habit
biały, szkaplerz, pasek, welon i trzewiki czarne; binda
i napierśnik białe; w chórze biała coculla z kapturem.
Dominikanie (w Polsce od XII w.), białe habity
i białe szkaplerze (tzw. bracia konwersanci - czarne
szkaplerze) oraz białe mozetty z kapturem; habit
przepasany żółtym skórzanym pasem (w XVII w. dominikanie
daw.

Rusi otrzymali przywilej noszenia
pasów z czerwonej wełny); okrycie wierzchnie - biała
coculla (poza klasztorem czarna) z kapturem. Domin
i k a n k i (w Polsce od pocz. XIV w.), habit i szkaplerz
podobny do męskiego, biała binda, welon czarny
z białą podszewką; coculla z kapturem, pończochy
i obuwie czarne.

Franciszkanie konwentualni
(w Polsce od 1235), do kon. XVIII w. ubiór szary;
później długi i szeroki czarny habit z szerokimi rękawami;
mozetta z małym, zaokrąglonym z przodu, a
spiczastym z tyłu kapturem, w pasie cienki biały
sznur z węzłami; czarne obuwie. Franciszkanie
obserwanci,zw. także bernardynami (od XIV w.
w Polsce), pierwotnie ubiór ciemnonopielaty, w pocz.
XVII w. popielatobrązowy, w ciągu XVIII w. ustalił
się kolor brązowy; habit bez szkaplerza, przewiązany
sznurem, u boku różaniec; mozetta sięgająca do
łokci; na bosych stopach sandały.

Jezuici (w Polsce
od 1565), czarne sutanny księże, ale bez guzików; szerokie
poły założone jedna na drugą i przewiązane szerokim
pasem z czarnej wełny; wysoki kołnierz sutanny
spięty drobnymi haftkami; jako okrycie wierzchnie - czarna peleryna z płaskim kołnierzem w kształcie wydłużonego
prostokąta; płaski, szerokoskrzydły, czarny
kapelusz i czarne obuwie. Kameduli zw. białymi
benedyktynami (w Polsce od 1605), biały habit i biały
szkaplerz, przepasane białym wełnianym pasem;
kaptur przyszyty wprost do szkaplerza; na głowie
biała piuska.

Okrycie wierzchnie - biała peleryna z
kapturem spięta pod szyją na drewn. kółeczek; do wyjścia
biały szerokoskrzydły kapelusz noszony na kaptur;
poza klasztorem czarne trzewiki; w klasztorze
trepki na drewnianej podeszwie. Kanonicy regularni
(w Polsce od pierwszych Piastów), białe księże
sutanny z fioletowymi guzikami i białymi wełnianymi
pasami; na lewej piersi wyhaftowany biały krzyż;
ubiór ceremonialny: ciemnogranatowa, sięgająca łokci
mozetta z kapturem, bramowana i podbita fioletem,
zapinana z przodu na 11 drobnych guziczków; czarny
biret.

Kanoniczki świeckie (w Warszawie zał. w
1745), suknia o kroju współcz. czarna lub biała, dla panien
drugiego chóru szafirowa; w chórze niebieska coculla z
mory bez rękawów, biały przejrzysty welon i czerwona z
mory wstęga biegnąca z prawego ramienia na ukos przez
piersi, związana na lewym boku; w miejscu związania
medalion złoty Niepokalanego Poczęcia NMP; panny
drugiego chóru - czarna wstęga z takimż medalionem
srebrnym.

Kapucyni (w Polsce od 1684), brązowy habit
przepasany sznurem z węzłami, szkaplerz na habicie
i brązowa mozetta zakończona spiczastym kapturem;
sandały. Kapucynki, habit i szkaplerz brązowe;
habit przepasany pod szkaplerzem grubym sznurem z
węzłami; podwójny płócienny welon z wierzchu biały,
od spodu czarny; binda i napierśnik biały; w chórze
mozetta na wzór męskiej.

Karmelici trzewiczkowi
(w Polsce od XIV w.), habit i szkaplerz (wprowadzony
przez nich do ubioru zakonnego) z brązowoczerwonego
sukna, skórzany pas brązowy, różaniec u
boku, krótka pelerynka z kapturem; piuska; do wyjścia
długa brązowa coculla; obuwie czarne. Karmelici
bosi (w Polsce od 1605), ubiór taki sam jak karmelitów
trzewiczkowych; coculla nieco krótsza, zamiast
trzewików brązowe skórzane sandały na bosych stopach.

Karmelitanki bose (w Polsce od 1613), habit
i szkaplerz brunatnobrązowe; habit przepasany pod
szkaplerzem skórzanym paskiem; biała binda, czarny
welon; w chórze biała coculla bez rękawów; sandały na
bose stopy. Kartuzi (w Polsce od XIII w.), habit z białego
grubego sukna, na wierzchu biały, szeroki, zakrywający
barki szkaplerz, którego przód i tył jest złączony
z obu boków poniżej bioder szerokimi poprzecznymi
listwami odstającymi nieco na boki; kaptur przyszyty
bezpośrednio do szkaplerza; pod ubiorem włosiennica;
okrycie wierzchnie: czarna coculla i mozetta z kapturem.

Krzyżacy, biały habit z czarnym szkaplerzem,
z naszytym na piersi czerwonym krzyżem maltańskim;
obuwie czarne; do wyjścia czarny kapelusz z płaską
główką. Niepokalanki (zał. w Polsce 1863), habit,
szkaplerz, welon, binda i babeta białe, na szkaplerzu
na piersiach wyhaftowana srebrem w owalu Madonna
w całej postaci; do wyjścia peleryna niebieska i czarny
welon.

Norbertanki (w Polsce od 1176), biały
habit i szkaplerz przepasane białym paskiem,
podwójny welon z gazy, z wierzchu czarny, od spodu
biały; do wyjścia długa obszerna peleryna. Paulini
(w Polsce od XIV w.), biały habit przepasany białym
wełnianym pasem, u boku czarny różaniec, szkaplerz
biały na habicie i okrycie wierzchnie - biała szeroka
coculla bez rękawów z kapturem, biała piuska, w czasie uroczystości czarny biret.

Szarytki (w Polsce
od 1652), długa fałdzista ciemnoniebieska sukienna
spódnica, w takim kolorze kaftan z długą baskiną
i szerokimi rękawami, czarny wełniany fartuch; na
głowie sztywno nakrochmalony biały płócienny kornet,
którego szerokie końce dotykają ramion; na szyi
szeroki pas krochmalonego płótna, którego oba równoległe
końce osłaniają piersi. Urszulanki, czarny
habit przepasany skórzanym czarnym paskiem z metal,
sprzączką; biała binda i babeta; płócienny czarny;
welon z białą płócienną podszewką, pokryty czarnym
woalem; na piersiach zawieszony pozłacany
krucyfiks.

Wizytki (w Polsce od 1654), czarny habit
przepasany czarnym wełnianym szer. ok. 10 cm
pasem, którego końce zwieszają się na przodzie do
kolan; welon i binda czarne, biała babeta i srebrny
krucyfiks na czarnej tasiemce zawieszony na piersiach.

Do góry