Ocena brak

ZAKLĘTY DWÓR. Powieść w 2 częściach, powieść Walerego Łozińskiego

Autor /andzi Dodano /06.04.2012

ZAKLĘTY DWÓR. Powieść w 2 częściach, powieść Walerego Łozińskiego, prwdr. w „Dzienniku Lit." 1859, wyd. os. we Lwowie 1860, t. 1-2, dedykowana J. Zachariasiewiczowi. W kostiumie już hist. (akcja toczy się na przełomie 1845 i 1846) autor przedstawia program demokratów lwow. skupionych wokół „Dziennika Lit." - ideę ogólnonar. powstania w myśl wskazań E. Dembowskiego i J. M. Goslara. Zręcznie stosowana technika powieści sensacyjnej łączy się z realizmem tła i postaci drugoplanowych, traktowanych też często satyrycznie. Postacią centralną jest samowolny niegdyś, półdziki starościc Mikołaj Żwirski, przeobrażony (po rzekomej śmierci za granicą) w ofiarnego emisariusza, który w przebraniu wędrownego handlarza mazią, „kuma Dmytro", wiąże nici spisku we wsiach i zaściankach obwodu samborskiego; obok niego młody Damazy Czorgut, zw. przez kolegów Katyliną, przyszły uczestnik wydarzeń Wiosny Ludów, kryjący nieprzeciętne walory moralne pod maską cynicznego gbura. Krzyżujące się wątki (m. in. miłosny, zawikłany podobieństwem córki starościca i jego bratanicy) zbiegają się w kulminacyjnej scenie nocnej rozmowy z dawna poróżnionych braci Żwirskich w „zaklętym" dworze żwirowskim, gł. kwaterze Dmytra, chronionej zabobonnym lękiem przed zjawą „nieboszczyka" dziedzica. Świetnie skonstruowana pierwsza pol. powieść sensacyjno-detektywistyczna (stopniowe odsłanianie tajemnicy, próby jej rozwikłania przez „detektywa'' Katylinę, machinacje zmierzające do wyzucia z majątku szlachetnego kuzyna i spadkobiercy starościca) cieszy się do dziś niewygasłą popularnością. Zamierzona była jako pierwsze ogniwo trylogii o wydarzeniach 1846 w Galicji, ale okaleczenie przez cenzurę cz. 2 -Dwie noce (1860), wykazało nierealność tego planu. Ekranizacja telewizyjna 1977 (reż. A. Krauze).

Wyd. kryt. i wstęp J. Krzyżanowski, Wr. 1959 BN 196; wyd. 7 Kr. 1978; zob. też Łoziński Walery.

Podobne prace

Do góry