Ocena brak

ZAKŁADY PRAWA PUBLICZNEGO

Autor /majka Dodano /28.03.2011

 

 

wg Zimmermanna - wyodrębniona jednostka organizacyjna, która otrzymuje do wykonania określony zestaw zadań publicznych od podmiotu adm. publicznej, która ją tworzy i która z tego powodu pozostaje pod stałym wpływem(nadzorem) tego podmiotu. Zakłady, nie będąc organami adm. publicznej, realizują zadania administracji, zwłaszcza w szeroko rozumianym zakresie usług niematerialnych, mających szczególne znaczenie społeczne w takich dziedzinach jak: oświata, kultura, ochrona zdrowia itp. Organy tych zakładów są organami administrującymi.

WŁADZTWO

Mają prawo korzystania z władztwa administracyjnego, choć jego stosowanie nie należy do głównego celu działania zakładów. Stosunki prawne, jakie tu powstają „nakładają się” na wszelkie inne stosunki prawne łączące dana osobę z państwem z tego powodu bywają nazywane „szczególnymi stosunkami władczymi”. Wynikają one albo bezpośrednio z ustawy(uczeń w szkole podstawowej), z mocy decyzji adm.(pensjonariusz w domu pomocy społecznej), z samej czynności podjętej przez przyszłego użytkownika(czytelnik w bibliotece) lub wyjątkowo także z mocy wyroku sądowego(więzień w zakładzie karnym). Podlegając władztwu zakładowemu, użytkownik jest związany obowiązkami wynikającymi z aktów zakładowych, a za ich nieprzestrzeganie podlega odpowiedzialności dyscyplinarnej. Z drugiej strony użytkownik realizuje swoje prawa i w tym zakresie jest poddany szczególnej ochronie.

- WŁADZTWO ZAKŁADOWE dotyczy ono przede wszystkim podmiotów, które korzystają z usług zakładu publicznego, nazywanych użytkownikami lub destynatariuszami zakładu(np. studenci w szkole wyższej, pacjenci w szpitalu). Wyjątkowo władztwo zakładowe rozciąga się na osoby trzecie(np. odwiedzający pacjenta w szpitalu). Istota władztwa zakładowego polega na tym, że organy zakładu adm. mają prawo do jednostronnego , elastycznego i dość swobodnego kształtowania uprawnień lub obowiązków użytkowników zakładu, oczywiście tylko w zakresie odpowiadającym celom działania danego zakładu

władztwo administracyjne- dotyczy kwestii podstawowych, związanych z samym funkcjonowaniem zakładu, jego organizacją i techniką świadczenia usług. Realizacja tego władztwa leży w kompetencjach organów zakładu.

władztwo fachowe- wiąże się z merytoryczną istotą świadczonych usług i służy pracownikom zakładu, którzy przy jego realizacji wykorzystują swoją wiedzę fachową. Można w jego ramach mówić np. o władztwie pedagogicznym nauczyciela nad uczniem w zakresie procesu dydaktycznego lub o władztwie lekarza wobec pacjenta w zakresie leczenia

- ZALEŻNOŚĆ ZAKŁADOWA polega na tym, że użytkownik zakładu poddaje się dobrowolnie lub jest poddawany szczególnemu reżimowi prawnemu, wiążącemu się z celem działania danego zakładu.

NADZÓR

Wyróżnionym rodzajom władztwa odpowiadają kategorie nadzoru nad zakładami, mogącymi mieć charakter administracyjny(prawny, finansowy itp.) oraz fachowy(nadzór pedagogiczny). Nadzór nad zakładami prowadzą upoważnione organy administracji publicznej. Polega on najczęściej na nadawaniu lub zatwierdzaniu statutu lub regulaminu zakładu, powoływaniu jego organów lub zatwierdzaniu wyników wyboru tych organów, uchylaniu aktów wydawanych przez organy zakładu, ustalaniu norm i wskaźników finansowych i In.

STRUKTURA

Struktura zakładów publicznych nie jest jednolita. Reguluje ją zwykle statut wydany przez organ tworzący i nadzorujący dany zakład lub uchwalony przez organy tego zakładu. Funkcjonowanie zakładu określa jego regulamin. W zakładach publicznych obowiązuje na ogół zasada jednoosobowego kierownictwa(rektor, ordynator) przy czym powoływane są kolegialne organy współdecydujące lub opiniodawcze(rada pedagogiczna). W wielu zakładach dopuszczalny jest udział użytkowników w zarządzaniu zakładem(komitet rodzicielski, samorząd studencki).

CECHY ODRÓŻNIAJĄCE

Cechą odróżniającą zakład od przedsiębiorstwa jest ich finansowanie z budżetu państwowego lub samorządowego. Co do zasady działalność zakładów publicznych nie jest nastawiona na zysk. Zakłady publiczne mogą działać nie posiadając osobowości prawnej w rozumieniu prawa cywilnego. W ostatnim czasie niektóre zakłady zaczęły prowadzić obok swojej nieodpłatnej działalności podstawowej, również działalność komercyjną, przekształcając się w ten sposób w swoiste przedsiębiorstwa.

RODZAJE ZAKŁADÓW PUBLICZNYCH

Regulacja prawna dotycząca zakładów publicznych nie jest spójna i uporządkowana. Wyodrębnienie rodzajów zakładów może więc nastąpić tylko na podstawie bardzo zróżnicowanych przepisów prawnych.

- kryterium podmiotu tworzącego zakład publiczny, można wyodrębnić zakłady tworzone bezpośrednio przez państwo(uniwersytet), oraz tworzone przez inne organy adm. publicznej, np. przez samorząd terytorialny.

- różne stopnie dostępności jego usług. Można więc mówić o zakładach otwartych-powszechnie dostępnych dla wszystkich(biblioteki publiczne, muzea). Zakłady o ograniczonym zasięgu, tylko dla osób, które posiadają określone cechy(uniwersytet). Wreszcie zakłady zamknięte, obowiązek korzystania przez określone kategorie osób(szkoła podstawowa, zakład karny).

-kryterium samodzielności prawnej można wyróżnić zakłady samoistne o przyznanej przez prawo pełnej zdolności prawnej. Zakłady takie cechują się największą samodzielnością także w stosunku do organu je tworzącego. Są one osobami prawa cywilnego, a jednocześnie są osobami prawa publicznego, czyli posiadają osobowość administracyjno-prawną. Dzięki temu przepisy stanowione prze organy tych zakładów(statuty, regulaminy)mają samodzielny byt prawny(uniwersytet). Drugą grupę stanowią zakłady niesamoistne, pobawione zdolności cywilnoprawnej, a mające tylko zdolność administracyjno-prawną, czyli będące osobami prawa publicznego(szkoły podstawowe, biblioteki).

- Podział zakładów administracyjnych ze względu na użytkowanie Korzystanie z zakładów może być: • Odpłatne- prywatne szkoły wyższe • Częściowo odpłatne- izba wytrzeźwień • Nieodpłatne- szkoły powszechne • Dobrowolne- sanatorium • Przymusowe- zakład karny • Ogólnodostępne- biblioteki • Ograniczone- uniwersytet (rekrutacja) -Typy zakładów administracyjnych a) Zakłady podejmujące działalność oświatową, naukową, wychowawczą (np. szkoły podstawowe, szkoły średnie) b) Zakłady służby zdrowia (np. szpitale, przychodnie) c) Zakłady w dziedzinie kultury (np. biblioteki, muzea) d) Zakłady zapewniające bezpieczeństwo publiczne (np. zakłady karne)

Podobne prace

Do góry