Ocena brak

ZAKAZY DOWODOWE ZWIĄZANE Z WPROWADZENIEM I WYKORZYSTANIEM DOWODU

Autor /Longin Dodano /01.12.2011

Zakazy dowodowe - to normy zabraniające przeprowadzenia dowodu w określonych warunkach lub stwarzające ograniczenia w pozyskiwaniu dowodów. W procesie karnym zakazy dowodowe zapobiegają powstawaniu kolizji pomiędzy interesem wymiaru sprawiedliwości , który wymaga ustalenia prawdy, a naruszeniem określonych dóbr i interesów. Zakazy stanowią więc swoisty kompromis, ponieważ wprawdzie ograniczają podstawę dowodową procesu ale jednocześnie chronią pewne istotne dobra. Zakazy dowodowe przewidziane są w normach wyłączających dowodzenie określonej tezy dowodowej w danym procesie oraz ograniczających wprowadzenie i przeprowadzenie dowodów, a także wynikają z reguł ustanawiających warunki przeprowadzenia dowodów w procesie.

Rodzaj doboru chronionego decyduje o charakterze i zakresie zakazu dowodowego. Zakazy te chronią m. In. Godność człowieka, nienaruszalność jego ciała ( art. 74 kpk, 171 § 6kpk) interes państwowy (art. 179kpk) tajemnicę służbową lub zawodową ( art.180 kpk), oraz określoną tajemnicę do zachowania której zobowiązany jest duchowny, co do okoliczności o których dowiedział się przy udzieleniu pomocy prawnej ( 178) , a także stosunki rodzinne i bliskie stosunki osobiste ( art. 182) W doktrynie dokonuje się różnorodne klasyfikacje zakazów dowodowych stosując różne kryteria podziałów. Zakazy dowodowe w procesie karnym dotyczą 3 podstawowych grup ograniczeń:

  • niedopuszczalność dowodzenia określonych tematów

  • wyłączenie możliwości korzystania z danego środka dowodowego

  • niedopuszczalność sposobów przeprowadzenia dowodów

Zakazy dowodowe mogą dotyczyć bądź to udowodnieniu określonych faktów, bądź jedynie korzystania z określonych dowodów.

Wg. Grzegorczyka i Tylmana wyróżniamy zakazy:

- zupełne - zakazy zabraniające przeprowadzenia jakiegokolwiek dowodu na daną okoliczność

- niezupełne - zabraniają jedynie przeprowadzenia dowodu w pewnych warunkach, korzystania z określonego źródła lub środka dowodowego, albo uzyskaniu środka dowodowego w określony sposób, czyli zakaz dowodzenia za pomocą pewnych dowodów lub z zastosowaniem określonych metod

Różnica pomiędzy w/w zakazem tkwi w tym iż przy zakazie niezupełnym możliwe jest udowodnienie danej okoliczności przez sięganie po inne źródło lub środek dowodowy , natomiast przy zakazie zupełnym żaden dowód nie jest dopuszczalny.

Zakazy niezupełne można podzielić na:

-zakazy bezwzględne ( bezwarunkowe ) - czyli takie, które nigdy nie mogą być uchylone

-zakazy względne ( warunkowe )- które przy zachowaniu określonych wymogów moga być usunięte.

Aktualnie do zakazów dowodowych zupełnych należą:

- zakaz dowodzenia prawa lub stosunku prawnego wbrew ustaleniom konstytutywnego ( kształtującego ) rozstrzygnięciu innego sądu, które wiąże sąd karny ( art. 8 §2kpk)

- zakaz dowodzenia przebiegu narady i głosowania nad orzeczeniem, które objęte są tajemnicą nie podlegają uchyleniu ( art. 108 § 1kpk)

- zakaz dowodzenia zasadności lub bezzasadności uprzedniego prawomocnego skazania jako okoliczności decydującej o powrocie do przestępstw; recydywę ustala się bowiem w oparciu o wiążące sąd poprzednie prawomocne skazanie

- zakaz wykorzystania i odtwarzania uprzednio złożonych zeznań osoby, która następnie skorzystała z prawa do odmowy zeznań lub została zwolniona od zeznawania ( art. 186 §1kpk) Zakaz ten odnosi się do wyjaśnień osoby odpowiedzialnej posiłkowo w postępowaniu karnym skarbowym Przedmiotowym zakazem objęta jest tu treść zeznań , a tymczasem niedopuszczalne jest jakiekolwiek odtwarzanie.

- zakaz przeprowadzenia jakiejkolwiek czynności dowodowej zmierzającej do ujawnienia okoliczności objęcia świadka koronnego i osoby mu najbliższe ochroną osobistą lub pomocą w postaci zmiany miejsca pobytu, zatrudnienia lub wydania nowych dokumentów tożsamości.

ZAKAZY NIEZUPEŁNE BEZWZGLĘDNE - dają się pogrupować w kilka kategorii:

Zakazy przesłuchiwania w charakterze świadka :

- obrońcy, co do faktu o których dowiedział się udzielając porady prawnej lub prowadząc sprawę ( art. 178 pkt. 1 ) Zakaz ten odnosi się do obrońcy, a nie adwokata zatem obejmuje także obrońcę nie będącego adwokatem, co jest dopuszczalne w postępowaniu o wykroczeniach. Dopełnieniem tego zakazu jest zakaz zajmowania pism i innych dokumentów związanych z wykonywaniem obrony ( art. 225§3kpk)

- duchownego co do faktów o których dowiedział się przy spowiedzi ( art. 178 §2kpk)

- osób zobowiązanych do zachowania tajemnicy w zakresie ochrony zdrowia psychicznego na okoliczność przyznania się ( wobec nich) osoby z zaburzeniami psychicznymi do popełnienia czynu zabronionego

Zakazy korzystania z niektórych innych niż świadek źródeł i środków dowodowych

- zakaz powoływania w charakterze biegłego:

- obrońców i duchownych

- osób będących najbliższymi dla oskarżonego lub pozostających z nim w szczególnie bliskim stosunku osobistym

- osób będących świadkami czynu, choćby nie byli powołani na świadka

- osób powołanych w charakterze świadków

- osób do których odnoszą się odpowiednio przyczyny wyłączenia sędziego ( art. 40 § 1pkt 1-3i5 ) tzn takich których:

-sprawa dotyczy bezpośrednio

-są krewnymi

-konkubentami

-powinowatymi strony lub jej przedstawiciela

-występowali w sprawie jako prokurator, osoba prowadząca postępowanie przygotowawcze lub przedstawiciel procesowy strony ( 196§1kpk)

- zakaz wykorzystywania opinii złożonej przez biegłego, wobec którego po powołaniu ujawniły się powody uzasadniające niepowoływanie go w tym charakterze Opinia taka w ogóle nie stanowi dowodu ( art. 196 §2kpk)

- zakaz przesłuchiwania w charakterze biegłego lekarza z zakresu ochrony zdrowia psychicznego na okoliczność przyznanie się osoby z zaburzeniami psychicznymi do popełnienia czynu zabronionego

- zakaz korzystania z oświadczeń oskarżonego dotyczących zamierzonego złożenia zeznania wobec jakiegokolwiek biegłego lub wobec lekarza udzielającego mu jakiejkolwiek pomocy medycznej ( art.199 )

- Zakaz wykorzystania przy przesłuchaniu oskarżonego oświadczeń tej osoby złożonych uprzednio w charakterze świadka. Zakaz ten wiąże się z możliwą zmianą ról procesowych w postępowaniach powiązanych ze sobą.

Zakazy związane z uzyskaniem oświadczenia dowodowego przy zastosowaniu niedopuszczalnych metod przesłuchania

- zakaz korzystania z wyjaśnień, zeznań i innych oświadczeń uzyskanych poprzez użycie wobec przesłuchanego przymusu lub groźby bezprawnej ; oświadczenia takie nie mogą bowiem w ogóle stanowić dowodu

- zakaz stosowania hipnozy, środków chemicznych ( tzw. narkoanalizy ) oraz środków technicznych ( np. wariograf, poligraf ) , wpływających na procesy psychiczne przesłuchiwanego.

Do oznaczonej kategorii zakazów zaliczyć należy zakaz zastępowania wyjaśnień i zeznań treścią pism, zapisków lub notatek urzędowych. Kodeks wymaga aby wyjaśnienia oskarżonego oraz zeznania świadka były odbierane bezpośrednio przez organ procesowy i utrwalane w postaci protokołu.

Zakazy dowodowe niezupełne o charakterze względnym :

- zakaz przesłuchiwania w charakterze świadka osoby, która skorzystała z prawa do odmowy zeznań

- zakaz przesłuchiwania świadka, który uzyskał zwolnienie od zeznawania z uwagi na szczególnie bliski stosunek osobisty z oskarżonym

- zakaz przesłuchiwania osób korzystających z immunitetu dyplomatycznego lub konsularnego ( w zakresie okoliczności, na które się on rozciąga )

- zakaz przesłuchiwania osób zobowiązanych do zachowania tajemnicy państwowej

- zakaz przesłuchiwania osób zob. do zachowania tajemnicy służbowej lub związanej z wykonywaniem zawodu lub funkcji. ( adwokat, lekarz , dziennikarz )

Podobne prace

Do góry