Ocena brak

ZAKAŻENIA PNEUMOKOKOWE

Autor /podlewaczka Dodano /15.02.2013

Etiologia: Dwoinka zapalenia płuc (Diplo-coccus pneumoniae), potocznie zwana pneu-mokokiem.

Patogeneza. Po zakażeniu kropelkowym pneumokoki szybko namnażają się; odznaczają się one dużą inwazyjnością, lecz małą toksycznością. Tylko szczepy posiadające otoczkę polisacharydową są dla człowieka chorobotwórcze; otoczka ta utrudnia fago-cytozę. Mechanizm działania chorobotwórczego pneumokoków nie został poznany; przypisuje się rolę neuraminidazie pneumokoko-wej jako czynnikowi toksycznemu. Przebycie zakażenia nie pozostawia odporności trwałej, przejściową zaś tylko wobec określonego typu. Zważywszy ponadto, że obecnie znanych jest ponad 80 typów pneumokoków, możliwe są wielokrotne zachorowania na choroby pneumokokowe.

Pneumokoki wywołują najczęściej zapalenie płuc, mogą jednak być przyczyną posocznicy, a także zakażeń wtórnych, jak zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenia otrzewnej, stawów, wsierdzia i rzadziej inne.

Pneumokokowe zapalenie płuc (pneumonia pneumococcica) może być zarówno płatowe, jak i odoskrzelowe. Szczegółowe opisy kliniczne znajdzie Czytelnik w rozdziale dotyczącym chorób układu oddechowego. Coraz częściej spotyka się płatowe zapalenie płuc

o etiologii innej niż pneumokokowa, a dotyczy to jeszcze bardziej odoskrzelowego zapalenia płuc.

Posocznica pneumokokowa (sepsis pneumococcica). Najczęstszym punktem wyjścia posocznicy jest zapalenie płuc, rzadziej zapalenie ucha środkowego. Dla zapalenia płuc charakterystyczne są jednorazowe dreszcze na początku choroby, a jeśli w jej przebiegu powtarzają się — należy zawsze myśleć o posocznicy. Wprawdzie na początku zapalenia płuc dość często wyhodowuje się pneumoko-ka z krwi, to w dalszym przebiegu posiewy są jałowe. Utrzymywanie się posiewów dodatnich wskazuje na duże prawdopodobieństwo istnienia posocznicy. Tor gorączki w posocznicy pneumokokowej jest najczęściej przerywany, rzadziej nieregularny lub ciągły. W skórze można spotkać ogniska zatorowe, jak również niecharakterystyczne wysypki. Wątroba i śledziona są zwykle powiększone. Rzadziej niż w innych posocznicach występuje postać wstrząsowa. Jeśli w przebiegu choroby dochodzi do powstania ognisk przerzutowych, to dołączają się objawy związane z umiejscowieniem wtórnym. Może to dotyczyć zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych, wsierdzia, stawów, zwykle jednego, i to najczęściej dużego stawu, częściej u dzieci niż u dorosłych.

Pneumokokowe zapalenie opon mózgowo--rdzeniowych (meningitis pneumococcica). Wśród ropnych zapaleń opon mózgowo-rdze-niowych etiologia pneumokokowa zajmuje po meningokokowej drugie miejsce co do częstości u dorosłych i młodzieży. Może wystąpić jako powikłanie istniejącego już ogniska zakażenia, np. w płucu lub w uchu środkowym, może także być „pierwotne” o mechanizmie szerzenia się podobnym do spotykanego w meningokokowym zapaleniu opon. Częściej niż inne czynniki etiologiczne pneumokoki są przyczyną nawrotowych ropnych zapaleń opon. Nawrotowe zapalenia opon występują przeważnie u chorych po urazie czaszki z powstaniem szczeliny w oponie twardej. Objawy zespołu oponowego są zwykle wyraźnie zaznaczone i częściej niż w zapaleniach o innej etiologii występują objawy ubytkowe ze strony ośrodkowego układu nerwowego. W płynie mózgowo-rdzeniowym stwierdza się cechy płynu ropnego, a w posiewie i bakterioskopii — pneumokoki. Przebieg choroby bywa zazwyczaj ciężki, a śmiertelność pomimo leczenia antybiotykami wynosi około 20%.

Posocznica pneumokokowa brana jest pod uwagę, jeśli istnieje ognisko pierwotne, objawy ogólne posocznicy i jeśli wyhoduje się pneumokoka z krwi. We krwi obwodowej występuje hiperleukocytoza obojętnochłonna z przesunięciem obrazu w lewo, znaczne przyspieszenie opadania krwinek czerwonych. W rozpoznaniu pneumokokowego zapalenia opon istotne znaczenie mają objawy kliniczne i zweryfikowanie etiologii za pomocą bakteriologicznego badania płynu mózgowo-rdzeniowego.

Źródłem zakażenia są chorzy i, głównie, nosiciele. Nosicielstwo pneumokoków w górnych drogach oddechowych jest częste i w zależności od środowiska i pory roku może wynosić od 5 do 60% populacji. Zakażenie następuje drogą kropelkową, ale ogniska epidemiczne zdarzają się wyjątkowo. Poza utrzymaniem czystości w szerokim pojęciu — nie stosuje się specjalnych metod zapobiegawczych.

Ostatnio próbuje się szczepień przeciw-pneumokokowych w grupach dużego ryzyka, np. u osób w wieku podeszłym hospitalizowanych długotrwale z innych powodów.



 

Podobne prace

Do góry