Ocena brak

Zając

Autor /Cacper Dodano /31.05.2013

Zając był w starożytności jednym z atrybutów bogini łowów, Artemidy (Diany). W micie indogermańskim jest wyrazem kosmicznych sił światłości. W cyklach przedstawiających miesiące jest motywem charakteryzującym październik, w cyklach pór roku — zimę. Nadto jest on, podobnie jak jajo, symbolem zwierzęcej płodności. Prawdopodobnie połączenie tych dwu symboli, mających takie samo znaczenie, było źródłem żartu o zającach wielkanocnych, które składają jaja.

Trudno byłoby oczekiwać, żeby to zwierzę znalazło wyraz także w sztuce starochrześcijańskiej, a jednak kilkakrotnie spotyka się jego wizerunek na kamieniach nagrobkowych w katakumbach, a także na lampach glinianych, wyobrażając uciekający czas i krótkie życie ludzkie., które spiesznie podąża do wieczności.

Szczególnie godna uwagi jest lampa, na wieczku której siedem zajęcy okrąża koguta, który stoi w jego środku. Prawdopodobnie mają one wyobrażać siedem dni tygodnia, które krążą dookoła herolda światła, obwieszczającego wieczny dzień.

Zając jest przysłowiowym symbolem lęku, z tej zaś racji, że rzekomo śpi z otwartymi oczami, zalicza się go niekiedy do symboli czujności..

Symbolika znanego przedstawienia trzech zajęcy w okrągłym oknie katedry w Padeborn nie zasadza się na nich, ale na figurze, którą tworzy połączenie ze sobą ich uszu, tak że mogą wyobrażać Trójcę Świętą. Motyw ten ma jednak swój mityczny prawzór, którym sztuka przedchrześcijańska symbolicznie wyrażała obrotowy ruch czasu.

W pismach Ojców Kościoła znajduje się inną interpretację znaczenia zająca, która odwołuje się do wersji tekstu biblijnego, którą dysponowali. Miejsce, które w Księdze Przysłów (30,26) odnosi się, według tekstu piei-wotnego, do góralika (gatunek skalnych gryzoniów), w Wulgacie brzmi: ,,Lepusculus, plebs invalida, qui collocat in petra cubile suum”. Wujek tłumaczy to miejsce następująco: „Zajączek, gmin nieduży, który czyni sobie w skałach łoże swoje”. Hezychiusz odnosi to miejsce do pogan, którzy nawróciwszy się znajdują schronienie w duchowej skale Kościoła, gdzie nabierają sił i stają się czyści.

Tekst o podobnym sensie: „Petra refugium herinaciis” (Ps 103,18 — Włg), czytał św. Augustyn według Vetus latina: „Petra refugium ericiis et leporibus” — „Skała jest ucieczką jeży i zajęcy”, i widział w obydwu zwierzętach symbol grzeszników — w jeżu z powodu jego kolców, w zającu z racji jego łękliwości; obydwa stworzenia szukają schronienia w skale — w Chrystusie.

Przykłady zaczerpnięte ze sztuki starochrześcijańskiej ubogacają symbolikę zająca. Znalezione w Achim (Górny Egipt) gliniane naczyńko chrzcielne pochodzące z III i IV w. oraz nagrobek z katakumby Św. Marka i Marceliana, a także podane w DACL IX, 1008 inne przykłady sztuki wczesnochrześcijańskiej przedstawiają zająca spożywającego winogrono. Motyw ten wyobraża człowieka wędrującego przez życie, który jako neofita (naczyńko chrzcielfie) pokrzepia się nauką Chrystusa i po ukończeniu ziemskiej wędrówki (kamień nagrobny) rozkoszuje się owocem wiecznego życia.

Podobne prace

Do góry