Ocena brak

ZAGROŻENIA DLA ZDROWIA ZWIĄZANE ZE STOSOWANIEM SUPLEMENTÓW

Autor /niebieska Dodano /13.02.2014

Suplcmentacja diety, mimo iż jest skutecznym sposobem zwalczania niedoborów składników odżywczych, wiąże się z pewnymi zagrożeniami, wynikającymi głównie z błędów popełnianych przy stosowaniu suplementów. Dłużej trwająca suplcmentacja. bez korekty sposobu odżyw iania, powoduje zmniejszenie spożycia wielu substancji występujących naturalnie w produktach, w tym takich, których znaczenie dla naszego organizmu nie jest jeszcze naukowo udokumentowane.

Suplcmentacja z własnej inicjatywy, tj. bez zaleceń żywieniowca czy lekarza i stwierdzenia faktycznych potrzeb, jako zachowanie prozdrowotne, częściej występuje u osób o stosunkowo tobrym sposobie żywienia, w tym włączających do diety produkty wzbogacone i nierzadko stosujących kilka preparatów jednocześnie, co stwarza ryzyko przekroczenia górnych tolerowanych poziomów spożycia (UL). Nierzadko do suplementowania wybierane są nieodpowiednie składniki (np. witamina C przy dużym spożyciu owoców i warzyw) lub dawki zawarte w preparatach są tak mak. żc nic mogą mieć wpływu na stan odżywienia.

Opierając się na danych o akt jalnym spożyciu składników odżywczych z produktami niewzbogaconymi, wzbogaconymi i wodą, ocenia się, że w huropie nie ma zagrożenia związanego z przekroczeniem UL takich składników, jak: witaminy B|, B:, B|2, biotyna, kwas pantotenowy i witamina K. Do składników, dla których istnieje ryzyko nadmiernego spożycia przy stosowaniu suplementów, zalicza sic witaminę A i p-karoten, wapń, miedź, fluor, jod, żelazo, mangan i cynk.

Ryzyko to wynika z różnych przyczyn, m.in. z występowania nadmiarów nawet przy' żywieniu zwyczajowym (witamina A), efektu prooksydacyjncgo u osób palących (fJ-karoten), większej wrażliwość subpopulacji ze schorzeniami nerek (wapń) czy możliwości działania antagonistycznego przy małym spożyciu innych składników (wapń, cynk).

Obecnie nie ma jeszcze zagrożenia na skalę populacyjną nadmiarami składników odżywczych pochodzących z suplementów, ponieważ przekroczenia UL dotyczą raczej krótkich okresów ich stosowania lub niewielkiego odsetka osób. Jednakże w krajowych badaniach osób starszych stosowanie dawek przekraczających UL stwierdzono w przypadku witaminy A (u 38% stosujących suplement), witaminy PP (50%) i żelaza (10%). W Irlandii wykazano, że wśród dorosłych kobiet 21% spośród przyjmujących suplementy żelaza i 15% spośród spożywających w tej formie witaminę B„ przekraczało UL. W tabeli 19.4 przedstawiono dawki UL i stwierdzane skutki nadmiernego pobrania dla wybranych witamin i składników mineralnych.

Stosowanie suplementów składników odżywczych musi być szczególnie ostrożne w niektórych grupach populacyjnych. Stwierdzono, żc suplcmentacja p-karotenem (także razem z witaminą A) powoduje wzrost przypadków nowotworów płuc u osób narażonych na azbest i u palaczy papierosów. Same suplementy witaminy z\ mogą podnosić poziom triglicerydów w surowicy krwi. nadmierne ilości wapnia zwiększają ryzyko powstawania kamieni nerkowych u osób z zaburzeniami pracy nerek.

Niebezpieczeństwa związane ze zbyt dużymi dawkami witamin i składników mineralnych to. oprócz szkodliwych skutków tych dawek, także interakcje między składnikami odżywczymi, interakcje między składnikami aktywnymi suplementów i lekami, wpływ na wyniki badań diagnostycznych i przeciwwskazania przy niektórych schorzcniach (hcmochromatoza. choroba Wilsona, choroby nowotworowe).

W ostatnich latach zwiększyło się zainteresowanie interakcjami, które mogą zachodzić między składnikami pokarmu, w tym suplementami a Ickami, ponieważ zaistnienie tych interakcji w procesie terapii powoduje niepożądane skutki zdrowotne. Zarówno pokarm, jak i suplementy mogą zmieniać wchłanianie, dystrybucję, metabolizm i wydalanie leku.

Suplementy zawierające składniki mineralne, a zwłaszcza wapń. magnez lub żelazo mogą wpływać na zmniejszenie wchłaniania m.in. tctracyklin (z wyjątkiem doksacykliny). fluori>chinolonów. bifosfonianów i antacydów. a także lewo-dopy. z którymi tworzą nierozpuszczalne i trudno wchłaniane kompleksy. W przypadku stosowania tej grupy leków należy' ograniczyć podawanie suplementów zawierających wymienione składniki mineralne lub zachować odpowiedni odstęp czasowy. Również preparaty zawierające wyciągi z kopru lub mniszka, które charakteryzują się wysoką zawartością składników' mineralnych, mogą wchodzić w interakcje z wymienionymi lekami.

NaLomiaM suplementy zawie lającc koleinę, du klóiyeh należą np. ekstrakty z guarany lub sproszkowana guarana, ekstrakty z orzeszków Cola lub herbaty, wykazują działanie synirgiczne / niektórymi Ickami, powodując spotęgowanie działania Icku. Lekiem :akim jest teofilina, której mechanizm działania jest podobny do kofeiny, ponieważ należą do tej samej grupy chemicznej mctyloksan-tyn. Niepożądane efekty synergizmu to pobudzenie, uczucie niepokoju, bóle głowy, zaburzenia snu i tachykardia (częstoskurcz). Przykładem synergizmu hiperaddycjncgo jest działanie kofeiny i kwasu acetylosalicylowego (aspiryny) lub aminofenazonu. które polane jednocześnie wykazują działanie większe niż suma ich działania, kiedy podane są oddzielnie. Podanie suplementu zawierającego sole potasowe chorym biorącym leki diurctycznc oszczędzające potas, jak amylo-rid i spironolaktony, powoduje zwiększenie stężenia jonu potasowego we krwi. co grozi wystąpieniem poważnych zaburzeń akcji scrca. Podobne działanie syner-gicznc występuje przy stosowaniu w nadciśnieniu tętniczym soli potasowych równocześnie z lekami będącymi inhibitorami enzymu konwertazy angiotensyny (enalapryl, kaptopryl).

Podobne prace

Do góry