Ocena brak

ZAGADNIENIE WIEDZY KONIECZNEJ

Autor /Ed123 Dodano /08.07.2011

Od czasów Hume'a i Kanta w filozofii europejskiej podwaŜano moŜliwość istnienia wiedzy zarazem koniecznej i rzeczowej (przedmiotowej). JednakŜe intelekcja, chwytająca związki sensu (rozumienie czegoś), jest warunkiem koniecznym uprawiania wiedzy racjonalnej, naukowej; a sens przedmiotów wiedzie ze sobą pewne konieczności i wyznacza to, co moŜliwe i niemoŜliwe. Zagadnienie wiedzy koniecznej pozostaje w bezpośrednim związku ze sporem między aprioryzmem a aposterioryzmem i jest  ściśle związane z charakterem naszego poznania umysłowego. „Konieczność" można określić za pomocą „moŜliwości" i (funktora) negacji. Konieczne jest to, czego nie moŜe nie być lub co nie moŜe być inne (inaczej). Proponujemy tu odróŜnić wiedzę koniecznościową od wiedzy koniecznej.

Pierwsza to wiedza dotycząca czegoś koniecznego, stwierdzająca konieczność (czegoś). Druga to wiedza, która nie moŜe nie być uznana lub nie moŜe być obalona. MoŜna to rozmaicie rozumieć. I tak jakaś wiedza nie moŜe być obalona bądź dlatego, Ŝe jest niesprawdzalna (ale taka wiedza jest naukotwórczo bezwartościowa), bądź dlatego,  Ŝe jest niepowątpiewalna (pewna), bądź dlatego,  że jest koniecznie prawdziwa. Sąd jest koniecznie prawdziwy wtedy i tylko wtedy, gdy nie moŜe nie być tego, co (lub: tak, jak) stwierdza; konieczność ta płynie więc z przedmiotu sądu. Na przykład sąd „2 + 2 = 4" jest koniecznie prawdziwy, gdyŜ nie moŜe nie być tak, Ŝe 2 + 2 = 4. Jeśli wątpienie ma odgrywać rolę poznawczą, musi być odpowiednio umoty-wowane. ZaleŜnie od racji wątpienia mamy róŜne jego typy.

Jeśli wiedza konieczna opierałaby się na bezpośrednim poznaniu (intelekcja, ogląd ejdetyczny itd.) - byłaby to konieczność syntetyczna - to wątpić wówczas to dopuszczać,  Ŝe moŜe nie być tego, czego nie moŜe nie być (np. moŜe być tak, Ŝe czerwone jest zielone, Ŝe ta sama płaszczyzna jest zarazem cała czerwona i cała zielona). Jeśli wiedza konieczna opierałaby się na konwencji - byłaby to konieczność analityczna - to wówczas moŜna tylko wątpić w celowość, a nie w prawdziwość dokonanego wyboru konwencji.

Podobne prace

Do góry